Şah

x, Kral, Padisah, sultan, 2. tas. Safi, veli, şeyh. Pek çok mutasavvıfa ve tarikat şeyhine şah (sultan, Padişah) unvanı verilmişti. İlk süfilerden Şah Şucâ' Kirmâni bu unvanla anılır, Özellikle Orta Asya ve Hindistan mutasavvıfları bu unvanı kullanır; Şah Naksbend, Şah Gulam gibi. Fakat son dönemlerde Alevi- Bektaşi edebiyatında “Şahım Ali,” “Şah-ı Merdan,” “Şah-ı Necef,” “Şah-ı Velayet” gibi deyimlere de sık sık rastlanır. Safevilerde olduğu gibi şeyhlikten şahlığa (krallığa) gecen mutasavvıflar da vardır. Bkz. Sultan, Melik. Bir şâha kul olmak gerek hergiz ma'zul olmaz ola Bir eşik yaslanmak gerek kimse elden almaz ola Yünus Şâh olmak isteyen gam ile mübtelâ gerek Alemde saltanat talep eden Seda gerek Adni

Şahbaz-ı sidre-nişin Sidretu'1-müntehâya konan şahin, İnsan ruhu, arınmış ruh,

Şah-ı murğân-i melekat Meleküttaki kuşların şahı, yani Hz. Peygamber,

[FJ (ç. b. şâhân) “Padişah, hükümdar.

” anlamında olan bu söz, başka kelime ve terkiplerle birleşerek yeni terimler oluşturur. § tam. şâh-ı Kerbelâ a.

6LjS »U) (Kerbelâ’nın şahı) mec. Hz. Hüseyin.

şâh-ı Kevneyn a. (j^ »Li) (îki cihan şahı) Hz. Peygamber.

şâh-ı levlâk a. (^y «Li) (Allah'ın “levlak” hitabına eren şahı) Hz. Peygamber için kullanılan terim.

şâh-ı mârân a. (jl^L «Li) (yılanların şahı) İslâmî edebiyatta gövdesi yılan ve başı insan olan efsanevî yaratık. şâh-ı merdân a.

(jl^ »Li) (Mertlerin, yiğitlerin şahı) mec. Hz. Ali şâh-ı necef a.

(a^ »ü) (Necef şehrinin şahı) mec. Hz. Ali (mezarı Necef te olduğu için).

şâh-ı risâlet a. (ollwj & Li) (peygamberler şahı) Hz. Peygamber.

şâh-ı velâyet a. ( ^j ’U) (veliler şahı) Hz. Ali.

şâh-ı zü’l-fekâr a. (jlülljj »Li ) Kılıcının adından dolayı Hz. Ali.