tarikat.orgMEKÂNLAR ATLASI
İrşadın mekândaki hafızası
Tekkeler, dergâhlar, âsitâneler, türbeler ve ziyaretgâhlar; şahsiyetler, yollar ve şehirler arasındaki bağları görünür kılan tarihî irşad durakları olarak birlikte okunur.
Akyazılı Sultan Âsitânesi
Rumeli gazi derviş hafızası Akyazılı Sultan’ın Rumeli’nin erken fetih ve iskân dönemindeki gazi dervişlerden biri olduğu anlatılır. Âsitânenin mimarisi XV. yüzyıl sonu veya XVI. yüzyıl başına tarihlenir; Yavuz Sultan Selim döneminde faal bir Bektaşî merkezi olduğu belgelidir. Yıkım ve küçülen yerleşke XVIII.…
Bulgaristan-Haskovo/Teketo · Otman Baba Türbesi ve Tekkesi · BulgaristanOtman Baba Türbesi ve Tekkesi
Tarihî ve geleneksel işlev Otman Baba Velayetnâmesi'ndeki Rumeli abdal ağının merkez mekânlarından biridir. İlişki katmanları Mekânın kuruluş tarihi, daha sonraki Bektaşî aidiyeti, türbe/ziyaret hafızası ve güncel kullanım durumu aynı şey değildir; farklı dönemler tek başlangıç hikâyesine indirgenmez.
Hâfızzâde Türbesi yanı, Karlova (Karlıova) · BulgaristanHâfızzâde Türbesi yanı, Karlova (Karlıova)
Rivayete göre Virânî, Otman Baba'ya giderken Filibe'ye bağlı Karlova (Karlıova) kasabasında, Hâfızzâde Türbesi yanında vefat etmiş ve oraya gömülmüştür (Noyan, IV, 536, 541). Bu kayıt, Necef'te “sır olduğu” rivayetiyle birlikte durur; kaynak ikisi arasında tercih yapmaz. Türbenin kendi konumu verilmediğinden nokta kasaba…
Filibe · BulgaristanFilibe
Balkanlarda dolaştığı şehirlerden. İlişkili kişi dosyası Otman Baba : Otman Baba, Hüsam Şah (780/1378-79–8 Receb 883/5 Ekim 1478), Anadolu’dan Rumeli’ye uzanan hareketli irşadı, yörük-abdal çevresi ve Küçük Abdal’ın Vilâyetnâme’sinde korunan hatırasıyla Balkan tasavvuf tarihinin başlıca Kalenderî şahsiyetidir.
İsperih (Isperih) · Demir Baba Tekkesi · BulgaristanDemir Baba Tekkesi
Deliorman’daki Bektaşî merkezi Demir Baba Tekkesi, Razgrad yakınındaki İsperih çevresinde, Deliorman’ın ormanlık vadilerinden birinde kurulmuştur. Demir Baba’nın hayatı büyük ölçüde menkıbevîdir; Akyazılı Sultan çevresiyle ilişkisi ve XVI. yüzyıldaki gazi derviş geleneği öne çıkar. Kuruluş tarihini ayırmak XIX. yüzyıl seyyahları Demir Baba’yı Rusçuklu…
Zağra · BulgaristanZağra
Yazları dolaştığı Kalenderî zâviyelerinden Mü'min Derviş zâviyesi buradaydı. İlişkili kişi dosyası Otman Baba : Otman Baba, Hüsam Şah (780/1378-79–8 Receb 883/5 Ekim 1478), Anadolu’dan Rumeli’ye uzanan hareketli irşadı, yörük-abdal çevresi ve Küçük Abdal’ın Vilâyetnâme’sinde korunan hatırasıyla Balkan tasavvuf tarihinin başlıca Kalenderî şahsiyetidir.
Otman Baba Türbesi ve Zâviyesi · BulgaristanOtman Baba Türbesi ve Zâviyesi
Kışlarını geçirdiği zâviyesi buradaydı; türbesi 1506'da yapıldı. Demir Baba'nın abdalları burayı sık sık ziyaret etmiş, ziyaretin en büyük kerem olduğunu söylemişlerdir. İlişkili kişi dosyası Otman Baba : Otman Baba, Hüsam Şah (780/1378-79–8 Receb 883/5 Ekim 1478), Anadolu’dan Rumeli’ye uzanan hareketli irşadı, yörük-abdal…
Kerbelâ · IrakKerbelâ
Hac dönüşü ziyaret güzergâhında. İlişkili kişi dosyası Kaygusuz Abdal : Kaygusuz Abdal, Abdal Mûsâ çevresine bağlanan menâkıbnâmesi, Kahire dergâhı ve manzum-mensur eserleriyle Bektaşî edebiyat ve erkân hafızasının kurucu isimlerindendir.
Hz. Ali Türbesi · IrakHz. Ali Türbesi
Rivayete göre Virânî bir süre Necef'te kalmış ve Hz. Ali Türbesi'nde türbedarlık yapmıştır . Buradan sonra Anadolu'ya ve Balkanlar'a seyahat ettiği anlatılır. İlişkili kişi dosyası Virânî Baba : Virânî Baba, hayatının ayrıntıları rivayetlerle çevrili; Ehl-i beyt ve On İki İmam sevgisini, tasavvuf…
Necef · IrakNecef
Hac dönüşü ziyaret güzergâhında. İlişkili kişi dosyası Kaygusuz Abdal : Kaygusuz Abdal, Abdal Mûsâ çevresine bağlanan menâkıbnâmesi, Kahire dergâhı ve manzum-mensur eserleriyle Bektaşî edebiyat ve erkân hafızasının kurucu isimlerindendir.
Necef Bektaşî Dergâhı · IrakNecef Bektaşî Dergâhı
Gölpınarlı, Bektaşî geleneğinde Virânî'nin ölmeyip “sır olduğu” inancının yaşadığını, Necef Bektaşî Dergâhı'nda üstünde tâc bulunan bir sütunun onun sır olduğu mekân kabul edilerek ziyaret edildiğini nakleder. Bu, tarihî bir vefat kaydı değil ziyaret hafızasıdır.
Kalkandelen (Tetovo) · Harabati Baba Tekkesi · Kuzey MakedonyaHarabati Baba Tekkesi
İki kurucu adı Harâbâtî Baba Tekkesi, kaynaklarda Sersem Ali Baba Tekkesi adıyla da geçer. İlk kuruluş muhtemelen 958/1551’de Kalkandelen’e gelen Sersem Ali Baba’ya bağlanır; Harâbâtî Baba ise XVIII. yüzyılda türbe ve yapıların gelişmesinde ikinci kurucu olarak anılır. Tarih ihtilafı Kuruluş için XVI.…
Macaristan-Budapeşte · Gül Baba Türbesi · MacaristanGül Baba Türbesi
Tarihî ve geleneksel işlev 1541'de vefat eden Gül Baba'nın türbesi, Osmanlı Budini'nin ve Orta Avrupa Bektaşî hafızasının kalıcı ziyaret merkezidir. İlişki katmanları Mekânın kuruluş tarihi, daha sonraki Bektaşî aidiyeti, türbe/ziyaret hafızası ve güncel kullanım durumu aynı şey değildir; farklı dönemler tek başlangıç…
Mukattam dağı · MısırMukattam dağı
Rivayete göre vasiyeti üzerine eteğindeki mağaralar bölgesine defnedildi; “el-Megārevî” lakabının kaynağı. İlişkili kişi dosyası Kaygusuz Abdal : Kaygusuz Abdal, Abdal Mûsâ çevresine bağlanan menâkıbnâmesi, Kahire dergâhı ve manzum-mensur eserleriyle Bektaşî edebiyat ve erkân hafızasının kurucu isimlerindendir.
Mısır-Kahire-Kasrü'l-ayn çevresi · Kaygusuz Abdal Mısır Tekkesi/Makamı · MısırKaygusuz Abdal Mısır Tekkesi/Makamı
Tarihî ve geleneksel işlev Kaygusuz Abdal'ın Mısır seyahati ve irşad hafızasına bağlanan Kahire merkezi; kesin mezar ve kuruluş ayrıntıları ihtiyatla gösterilir. İlişki katmanları Mekânın kuruluş tarihi, daha sonraki Bektaşî aidiyeti, türbe/ziyaret hafızası ve güncel kullanım durumu aynı şey değildir; farklı dönemler tek…
Semendire · SırbistanSemendire
Balkanlarda dolaştığı en batı uçlardan biri. İlişkili kişi dosyası Otman Baba : Otman Baba, Hüsam Şah (780/1378-79–8 Receb 883/5 Ekim 1478), Anadolu’dan Rumeli’ye uzanan hareketli irşadı, yörük-abdal çevresi ve Küçük Abdal’ın Vilâyetnâme’sinde korunan hatırasıyla Balkan tasavvuf tarihinin başlıca Kalenderî şahsiyetidir.
Alâiye (doğum yeri) · TürkiyeAlâiye (doğum yeri)
Menâkıbnâmeye göre sancak beyinin oğlu olarak burada doğdu. İlişkili kişi dosyası Kaygusuz Abdal : Kaygusuz Abdal, Abdal Mûsâ çevresine bağlanan menâkıbnâmesi, Kahire dergâhı ve manzum-mensur eserleriyle Bektaşî edebiyat ve erkân hafızasının kurucu isimlerindendir.
Abdal Mûsâ Tekkesi ve Türbesi, Tekkeköy · TürkiyeAbdal Mûsâ Tekkesi ve Türbesi, Tekkeköy
Evliya Çelebi'nin XVII. yüzyıl ortasında üç yüzden fazla mücerred dervişle gördüğü tekke; XVIII. yüzyıl sonlarından itibaren Girit Bektaşî şeyhleri burada yetişti. 1826'dan sonra Nakşîlere geçtiği tahmin edilir, 1911'de harabe hâlindeydi.
Abdal Mûsâ Zâviyesi, Tekkeköy · TürkiyeAbdal Mûsâ Zâviyesi, Tekkeköy
Kültünün yayılmasında baş rolü oynayan Abdal Mûsâ'nın türbesi. Sulucakarahöyük tekkesinden yetişen Abdal Mûsâ, önce Bursa havalisinde, sonra Bergama ve Antalya'da Osmanlı gazilerine onun menkıbelerini anlatarak tanıtmıştır.
Kâfî Baba Tekkesi, Finike · TürkiyeKâfî Baba Tekkesi, Finike
Fâtih devri Teke-ili belgesinde adı geçen ve XIV. yüzyıl ortalarında kurulduğu anlaşılan tekke; kitâbesinden 1815'te tamir edildiği ve Abdal Mûsâ'nın burada “pîr-i sânî” diye anıldığı bilinir. Konum yaklaşıktır.
Elmalı · Abdal Musa Tekkesi · TürkiyeAbdal Musa Tekkesi
Erken Bektaşî âsitânesi Kesin kuruluş tarihi bilinmemekle birlikte Kaygusuz Abdal’ın Bursa’nın fethinden sonra burada Abdal Mûsâ’ya bağlandığını bildiren gelenek, tekkenin XIV. yüzyılın ikinci yarısında mevcut olduğunu düşündürür. XVII. yüzyılda zengin vakıfları bulunan tam teşekküllü bir Bektaşî âsitânesiydi. Misafirlik ve tekke ekonomisi Tekke…
Edirne Zâviyesi · TürkiyeEdirne Zâviyesi
Varna ile birlikte kışları geçirdiği iki zâviyeden biri. İlişkili kişi dosyası Otman Baba : Otman Baba, Hüsam Şah (780/1378-79–8 Receb 883/5 Ekim 1478), Anadolu’dan Rumeli’ye uzanan hareketli irşadı, yörük-abdal çevresi ve Küçük Abdal’ın Vilâyetnâme’sinde korunan hatırasıyla Balkan tasavvuf tarihinin başlıca Kalenderî şahsiyetidir.
Abdal Mûsâ Dergâhı (Tekke köyü) · TürkiyeAbdal Mûsâ Dergâhı (Tekke köyü)
Menâkıbnâmeye göre intisap ettiği ve kırk yıl hizmet ettiği dergâh. İlişkili kişi dosyası Kaygusuz Abdal : Kaygusuz Abdal, Abdal Mûsâ çevresine bağlanan menâkıbnâmesi, Kahire dergâhı ve manzum-mensur eserleriyle Bektaşî edebiyat ve erkân hafızasının kurucu isimlerindendir.
Sarıyer · Ağlamalı Ahmed Baba el-Bektaşi Türbesi · TürkiyeAğlamalı Ahmed Baba el-Bektaşi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH AĞLAMALI AHMED BABA EL-BEKTAŞİ” adıyla, BEKTAŞİYYE çevresinde, SARIYER/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi KİLYOS CD. ÜZERİNDE, AĞLAMIŞ DEDE MEZARLIĞI'NDA TÜRBESİ BULUNMAKTA. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi MUHARREM 1240 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet…
Beykoz · Akbaba Sultan Türbesi · TürkiyeAkbaba Sultan Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “HZ. PİR EŞ-ŞEYH AKBABA SULTAN” adıyla, BEKTAŞİYYE çevresinde, BEYKOZ/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi ESKİ FENER YOLU CD. KAR ÇIKMAZI Bağlı yol Kaynak bu mekânı Bektaşiyye çevresiyle ilişkilendirir. Hacı Bektâş-ı Velî'nin tarihî ve menkıbevî hafızası çevresinde Anadolu…
Eyüpsultan · Emin Baba el-Bektaşi Türbesi · TürkiyeEmin Baba el-Bektaşi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH EMİN BABA EL-BEKTAŞİ” adıyla, BEKTAŞİYYE çevresinde, EYÜPSULTAN/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi EDİRNEKAPI KAVŞAĞI'NDA BULUNUYOR. KUYUBAŞI DERGAHI'NDA. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 1304 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Kadıköy / Merdivenköy · Gözcü Baba Türbesi · TürkiyeGözcü Baba Türbesi
Mehmed Ali Hilmi Dedebaba'nın kabri Mehmed Ali Hilmi Dedebaba'nın naaşı Şahkulu Dergâhı'ndaki ilk defin yerinden buradaki sofa bölümüne nakledildi. Mekân, Şahkulu çevresinin geç dönem mezar ve ziyaret hafızasını taşır.
Üsküdar · Gül Baba el-Bektaşi Türbesi · TürkiyeGül Baba el-Bektaşi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH GÜL BABA EL-BEKTAŞİ” adıyla, BEKTAŞİYYE çevresinde, ÜSKÜDAR/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi TUNUSLU MAHMUT PAŞA CD. İLE BURHANİYE ABDULLAH AĞA CD. KESİŞİMİNDE.
Eyüpsultan · Karyağdı Baba el-Bektaşi Türbesi · TürkiyeKaryağdı Baba el-Bektaşi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH KARYAĞDI BABA EL-BEKTAŞİ” adıyla, BEKTAŞİYYE çevresinde, EYÜPSULTAN/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi KARYAĞDI SK. NO:14 Bağlı yol Kaynak bu mekânı Bektaşiyye çevresiyle ilişkilendirir. Hacı Bektâş-ı Velî'nin tarihî ve menkıbevî hafızası çevresinde Anadolu abdalları, Rumeli gazi-dervişleri ve…
Merkez, Eyüpsultan · Karyağdı Baba Tekkesi · TürkiyeKaryağdı Baba Tekkesi
Tarihî ve geleneksel işlev Eyüp sırtlarındaki Bektaşî tekkesi 1826 kırılması ve sonraki gizli/açık devam katmanlarıyla İstanbul tarihinin önemli merkezidir. İlişki katmanları Mekânın kuruluş tarihi, daha sonraki Bektaşî aidiyeti, türbe/ziyaret hafızası ve güncel kullanım durumu aynı şey değildir; farklı dönemler tek başlangıç hikâyesine…
Kadıköy · Mansur Ali Baba el-Bektaş Türbesi · TürkiyeMansur Ali Baba el-Bektaş Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH MANSUR ALİ BABA EL-BEKTAŞ” adıyla, BEKTAŞİYYE çevresinde, KADIKÖY/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi MERDİVENKÖY MEZARLIĞI'NDA MEDFUN. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 1299 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Kadıköy · Mehmed Ali Hilmi Dedebaba Türbesi · TürkiyeMehmed Ali Hilmi Dedebaba Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH MEHMED ALİ HİLMİ DEDEBABA EL-BEKTAŞİ” adıyla, BEKTAŞİYYE çevresinde, KADIKÖY/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi GÖZCÜBABA HAZİRESİ'NDE, HIZIR REİS SK. NO:6 İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 8 MUHARREM 1325 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet…
Eyüpsultan · Musa Baba el-Bektaşi Türbesi · TürkiyeMusa Baba el-Bektaşi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH MUSA BABA EL-BEKTAŞİ” adıyla, BEKTAŞİYYE çevresinde, EYÜPSULTAN/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi KARYAĞDI BABA TEKKESİ HAZİRESİ'NDE MEDFUN. KARYAĞDI SK. NO:14 İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 5 ZİLHİCCE 1232 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet…
Üsküdar · Selim Baba el-Bektaşi Türbesi · TürkiyeSelim Baba el-Bektaşi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH SELİM BABA EL-BEKTAŞİ” adıyla, BEKTAŞİYYE çevresinde, ÜSKÜDAR/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi KARACAAHMET İNADİYE'DE. KONUM'DA MEZARLIK DUVARLARINDA İSİM LEVHASI BULUNMAKTA. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 1197 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik…
Kadıköy · Şahkulu Sultan Dergâhı · TürkiyeŞahkulu Sultan Dergâhı
Ahî zâviyesinden Bektaşî âsitânesine Merdivenköy’deki merkez bazı geleneklerde 1329 sonrasında kurulmuş bir ahî zâviyesine bağlanır. Kesin tarih tartışmalı olmakla birlikte yapı XVI. yüzyıl başlarından itibaren Bektaşîliğe geçti ve İstanbul’daki en önemli Bâbâgân merkezlerinden biri oldu. İkinci pîr evi Şahkulu Sultan Tekkesi kaynaklarda…
Şahkulu Sultan Dergâhı · TürkiyeŞahkulu Sultan Dergâhı
Merdivenköy'deki dergâh; 1856'da burada intisap etmiş, 1863'te postnişin olmuş, Anadolu'dan toplanan yardımlarla yeniden inşa ettirdiği için “ikinci bâni” sayılmıştır. Vefatında önce dergâhın kış meydanına defnedilmiştir.
Üsküdar · Yusuf Fahir Baba el-Bektaşi Türbesi · TürkiyeYusuf Fahir Baba el-Bektaşi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH YUSUF FAHİR BABA EL-BEKTAŞİ” adıyla, BEKTAŞİYYE çevresinde, ÜSKÜDAR/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi KARACAAHMET İNADİYE'DE. KONUM'DA MEZARLIK DUVARLARINDA İSİM LEVHASI BULUNMAKTA. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 10 RAMAZAN 1387 olarak verilir. Bu tarih,…
Fatih · Zengi Ali Baba el-Bektaşi Türbesi · TürkiyeZengi Ali Baba el-Bektaşi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH ZENGİ ALİ BABA EL-BEKTAŞİ” adıyla, BEKTAŞİYYE çevresinde, FATİH/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi CELAL FERDİ GÖKÇAY SK. NO:1 KARŞISINDA. Bağlı yol Kaynak bu mekânı Bektaşiyye çevresiyle ilişkilendirir. Hacı Bektâş-ı Velî'nin tarihî ve menkıbevî hafızası çevresinde Anadolu…
Vize · TürkiyeVize
Ahmed Baba zâviyesinin bulunduğu, yaz dolaşmalarında uğradığı yer. İlişkili kişi dosyası Otman Baba : Otman Baba, Hüsam Şah (780/1378-79–8 Receb 883/5 Ekim 1478), Anadolu’dan Rumeli’ye uzanan hareketli irşadı, yörük-abdal çevresi ve Küçük Abdal’ın Vilâyetnâme’sinde korunan hatırasıyla Balkan tasavvuf tarihinin başlıca Kalenderî şahsiyetidir.
Kütahya (Germiyan ili) · TürkiyeKütahya (Germiyan ili)
Hacı Bektaş'ın kendisini gönderdiği bölge — Kütahya, Afyonkarahisar ve Uşak'ı kapsar. Otman Baba da Germiyan'da doğmuştur. İlişkili kişi dosyası Hacım Sultan : Hacım Sultan, XIV. yüzyılda Germiyan sahasında yaşadığı anlaşılan; 1321 tarihli Susuz zâviyesi, konar göçer Türkmen çevresi ve erken Vilâyetnâmesi üzerinden…
Balım Sultan Türbesi, Hacıbektaş · TürkiyeBalım Sultan Türbesi, Hacıbektaş
Hacı Bektâş-ı Velî Türbesi'nin yanındadır; kapı kitâbesinde Hacı Bektaş soyundan Resul Balı'nın oğlu olarak gösterilir — nesebi hakkındaki üç iddiadan birinin tek yazılı dayanağı budur. İlişkili kişi dosyası Balım Sultan : Balım Sultan (Hızır Balı, ö. 922/1516 [?]), Dimetoka’daki Kızıldeli çevresinden Hacıbektaş…
Hacı Bektâş-ı Velî Dergâhı · TürkiyeHacı Bektâş-ı Velî Dergâhı
Gelenekte uzun müridlik yıllarını geçirdiği ve cihâz-ı fakr ile bâtın kılıcını aldığı dergâh. Kaynak bu bağı kronolojik olarak mümkün bulmaz. İlişkili kişi dosyası Hacım Sultan : Hacım Sultan, XIV. yüzyılda Germiyan sahasında yaşadığı anlaşılan; 1321 tarihli Susuz zâviyesi, konar göçer Türkmen çevresi…
Hacı Bektâş-ı Velî Dergâhı · TürkiyeHacı Bektâş-ı Velî Dergâhı
907'de (1501) II. Bayezid tarafından başına getirildiği dergâh; Bektaşîliğin yeniden düzenlenmesi buradan yürütüldü. İlişkili kişi dosyası Balım Sultan : Balım Sultan (Hızır Balı, ö. 922/1516 [?]), Dimetoka’daki Kızıldeli çevresinden Hacıbektaş pîr evine gelen; Bektaşiyye’nin merkezî teşkilâtını, mücerredlik ve on iki post erkânını…
Hacı Bektâş-ı Velî Dergâhı · TürkiyeHacı Bektâş-ı Velî Dergâhı
XIV. yüzyılın ilk çeyreğinden sonra şeyhi olduğu ve Hacı Bektaş kültünü buradan Osmanlı topraklarına taşıdığı dergâh. İlişkili kişi dosyası Abdal Mûsâ : Abdal Mûsâ, tarihî şahsiyeti menkıbelerle iç içe geçen; Bursa ve Teke çevresindeki hatırası, Kaygusuz Abdal ile irşad bağı ve Elmalı'da…
Hacı Bektâş-ı Velî Dergâhı, Hacıbektaş · TürkiyeHacı Bektâş-ı Velî Dergâhı, Hacıbektaş
Eski adıyla Sulucakarahöyük (Karayol). O zamanlar çok muhtemel olarak bir Haydarî zâviyesi olan bu mütevazi dergâhta ömrünü tamamladı; kültün esas kaynağı da burasıdır. Vilâyetnâme 'ye göre ilk inzivâ mahalli Kızılca Halvet bugünkü dergâhın yerindedir.
Nevşehir-Hacıbektaş · Hacı Bektâş-ı Velî Pîr Evi ve Külliyesi · TürkiyeHacı Bektâş-ı Velî Pîr Evi ve Külliyesi
Tarihî ve geleneksel işlev Hacı Bektâş türbesi, Kızılca Halvet, Kırklar Meydanı, Balım Sultan Türbesi, aşevi, mihman evi ve hizmet birimleriyle Bektaşiyye'nin merkez külliyesidir. İlişki katmanları Mekânın kuruluş tarihi, daha sonraki Bektaşî aidiyeti, türbe/ziyaret hafızası ve güncel kullanım durumu aynı şey değildir; farklı…
Hacıbektaş · TürkiyeHacıbektaş
Bektaşîlerin dört halife makamından biri; Kaygusuz'un Kahire tekkesiyle birlikte anılır. İlişkili kişi dosyası Kaygusuz Abdal : Kaygusuz Abdal, Abdal Mûsâ çevresine bağlanan menâkıbnâmesi, Kahire dergâhı ve manzum-mensur eserleriyle Bektaşî edebiyat ve erkân hafızasının kurucu isimlerindendir.
Hacıbektaş (Hacı Bektaş ocağı) · TürkiyeHacıbektaş (Hacı Bektaş ocağı)
Kaynak, Kalender'in hayatı hakkında “Hacı Bektaş ocağı şeyhi olması dışında bilgi mevcut değildir” der. Ocak şeyhliği, isyan öncesindeki tek sabit görev kaydıdır. İlişkili kişi dosyası Kalender Çelebi (Kalender Şah) : Kalender Çelebi, Hacıbektaş pîr evi ve Çelebiler soy hafızasıyla ilişkilendirilen; 1526–1527'de malî,…
Ürgüp yöresi · TürkiyeÜrgüp yöresi
Hıristiyanlarla sıkı ilişkiler geliştirip ihtidâlarına zemin hazırladığı bölge; bölge hıristiyanları onu Aziz Charalambos adıyla takdis etmiştir. İlişkili kişi dosyası Hacı Bektâş-ı Velî : XIII. yüzyılda Sulucakarahöyük’te yaşayan Hacı Bektâş-ı Velî’nin tarihî şahsiyeti Baba İlyas çevresiyle; asırlar süren tesiri ise Vilâyetnâme, Rum abdalları…
Kul Himmet Türbesi, Görümlü · TürkiyeKul Himmet Türbesi, Görümlü
Eski adı Varzıl olan köyde bulunan türbesi; torunları hâlen aynı köyde yaşamakta ve Kul Himmetliler diye anılmaktadır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Kul Himmet : Kul Himmet, XVI. yüzyılın ikinci yarısı ile XVII. yüzyılın ilk yarısında yaşadığı kabul edilen; Tokat-Almus çevresinden yetişmiş…
Hacım Sultan Türbesi, Hacımköy · TürkiyeHacım Sultan Türbesi, Hacımköy
Uşak'a üç saat mesafede bulunan Hacımköy'de yattığı kabul edilir; Vilâyetnâme 'ye göre âsitânesini kurduğu Susuz da bu çevrededir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Hacım Sultan : Hacım Sultan, XIV. yüzyılda Germiyan sahasında yaşadığı anlaşılan; 1321 tarihli Susuz zâviyesi, konar göçer Türkmen çevresi…
Seyyid Ali Sultan (Kızıl Deli) Zâviyesi · YunanistanSeyyid Ali Sultan (Kızıl Deli) Zâviyesi
Doğduğu ve şeyhlik yaptığı büyük Bektaşî tekkesi; II. Bayezid'in eskiden beri ilgi duyduğu bu zâviyede tanışmışlardır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Balım Sultan : Balım Sultan (Hızır Balı, ö. 922/1516 [?]), Dimetoka’daki Kızıldeli çevresinden Hacıbektaş pîr evine gelen; Bektaşiyye’nin merkezî teşkilâtını, mücerredlik…
Yunanistan-Dimetoka-Rusya · Seyyid Ali Sultan (Kızıldeli) Dergâhı · YunanistanSeyyid Ali Sultan (Kızıldeli) Dergâhı
Tarihî ve geleneksel işlev Rumeli gazi-derviş hafızası, geniş vakıf arazisi ve Balım Sultan bağlantısıyla Balkan Bektaşîliğinin eski merkezlerindendir. İlişki katmanları Mekânın kuruluş tarihi, daha sonraki Bektaşî aidiyeti, türbe/ziyaret hafızası ve güncel kullanım durumu aynı şey değildir; farklı dönemler tek başlangıç hikâyesine indirgenmez.