XVIII. yüzyıl külliyesinin merkezi

Hekimoğlu Ali Paşa Külliyesi, I. Mahmud’un sadrazamlarından Hekimoğlu Ali Paşa tarafından 1147/1734-35’te yaptırıldı. Cami, tekke, kütüphane, türbe, sebil ve dört çeşmeden oluşan yerleşke Davutpaşa’da geniş bir bahçe içinde kuruldu.

Tekke işlevi caminin içinde

Külliyeden önce aynı yerde bulunan Abdal Yâkub Tekkesi inşaat sırasında ihya edildi; cami aynı zamanda tekkenin tevhidhânesi oldu. Harim duvarlarına yerleştirilen üç küçük halvethâne, ibadet ile tarikat terbiyesinin aynı mimari düzen içinde birleştiğini gösterir.

Mimari ve süsleme

Altı pâye üzerinde yükselen ana kubbe ve yarım kubbeler, yapıya genişleyen bir merkezî mekân kazandırır. Mihraptaki Kādirî-Eşrefî tacı ve gülü, Tekfur Sarayı ve Kütahya çinileriyle birlikte tarikat aidiyetini mimaride görünür kılar.

Korunan ve kaybolan parçalar

Cami, türbe, kütüphane ve sebil günümüze ulaşmıştır. Ahşap hünkâr kasrı, Kocamustafapaşa Caddesi’ndeki çeşme, güney kapısı ve dış avlu duvarlarının önemli bölümü ortadan kalkmıştır.

Mekân türü: tekke
Dönem: 1147/1734-35 – günümüz
Bugünkü durum: Cami ibadete açıktır; türbe, kütüphane ve sebil korunmaktadır. Hünkâr kasrı ve dış avlu sınırlarının bazı bölümleri kayıptır.
Konum güveni: Yapı noktası doğrulandı

KAYIT DAYANAĞIAhmet Vefa Çobanoğlu, ‘Hekimoğlu Ali Paşa Külliyesi’, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 17, s. 169-173; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ

Cami ile Abdal Yâkub Tekkesi’nin tevhidhâne işlevi aynı yapıdaki iki kullanım olarak kaydedildi; kaybolan külliye parçaları ayrıca belirtildi. İstanbul şehir merkezi yaklaşık gösterim için işlendi; bu nokta yapının kesin parseli değildir. Kesin konum, aynı tarihî yapının doğrulanmış ana kaydı “Hekimoğlu Ali Paşa Camii” (hekimoglu-ali-pasa-camii-383-1) üzerinden eşleştirildi. Kişi bağlantılı bu kayıt ayrı bir yapı olarak yorumlanmamalıdır.