tarikat.orgSelâmî Ali Efendi'nin Bağlarbaşı, Bülbülderesi, Acıbadem ve Bulgurlu çevresinde kurduğu yapı ağını; Üsküdar'ın Celvetî hafızası ve kaynaklardaki Kısıklı/Fıstıklı farkıyla birlikte ele alır.
Tek bir tekkeden daha geniş bir yapı
Selâmî Ali Efendi'nin Üsküdar'daki faaliyeti yalnız bir dergâhın meşihatını yürütmekten ibaret değildir. İki Şakāik zeyli, Bağlarbaşı'nda tekke ve cami; Bülbülderesi ile Acıbadem'de camiler; Bulgurlu yakınında bir zâviye ve bunları yaşatacak vakıf-mahalle düzeni kaydeder.
Bağlarbaşı merkezli irşad
Bağlarbaşı'ndaki tekke ve cami, sohbet ve ibadetin aynı yapıda birleştiği merkezdir. Diğer cami ve zâviyeler bu merkezin çevre mahallelere yayılan dinî hizmet ağını gösterir.
Selâmî Efendi Mahallesi
Kaynakların bir mahalle kurulup gelirinin hayır yapılarına vakfedildiğini söylemesi, irşadın iktisadî devamlılığının şehir ölçeğinde tasarlandığını gösterir. Mahallenin şeyhin adıyla anılması, şahsiyet hafızasının yer adına dönüşmesidir.
Kısıklı/Fıstıklı meselesi
Bulgurlu yakınındaki zâviyenin adı kaynaklarda aynı değildir: Uşşâkîzâde “Kısıklı”, Şeyhî “Fıstıklı” der. Bu fark yalnız yazım kusuru sayılıp sessizce düzeltilmemiştir. Yer tespiti yeni belgeyle kesinleşene kadar iki okuma birlikte korunmalıdır.
Şehir tarihi ile tarikat tarihini birlikte okumak
Bu yapı ağı, Celvetiyye tarihinin yalnız silsile ve şeyh listeleriyle anlaşılamayacağını gösterir. Tekke, cami, zâviye, mahalle ve vakıf; irşadın mekânsal, toplumsal ve iktisadî katmanlarıdır.