Uzunköprülü Sinan Efendi

İlmiye basamaklarını düzgün çıkmıştı: 1011 tarihinde Üçşerefeli müderrisi iken Râzî Efendi’ye muîd oldu, mülâzemet aldı ve Varna’da yirmi akçe ile müderrisliğe, ders meclisinin baş köşesine getirildi. Kaynak dönüm noktasını bir tabiat benzetmesiyle anlatır: canının burnuna fâniliğin kokusu geldi, ilâhî korkunun rüzgârıyla sonbahar yaprağı gibi titredi.

Bunun üzerine ilmiye yolundan büsbütün ayrıldı ve memleketinde irşad postunda oturan, Nûreddinzâde halifelerinden Şeyh Mehmed-i Kırımî’nin hizmetinde inâbe aldı. 1018 senesinde şeyhi vefat edince onun yerine hilâfet postuna geçti.

Şeyhinin yerine postnişin olduktan sonra memleketinde uzun kalamadı. Kaynak sebebi açıkça yazar: şehre Kazak eşkıyası musallat olduğu için göçmeyi tercih etti. Önce Yenişehir kazâsına bağlı Fenâr kasabasındaki Hamza Beg Zâviyesi’ne yerleşti. 1030 dolaylarında Tırhala şehrine geçerek Hacı Efendi Zâviyesi’nde hâl ehlinin gönlünü hoş etti; burada tevhid ve zikir halkasının başında bulunurken Ömer Beg Camii’nde de tefsir kürsüsüne oturdu.

Yolunun Rumeli’nin kuzeyinden güneyine kayması, kişisel bir tercihten çok bir güvenlik meselesinin sonucudur.

Hakkındaki kayıt, uzaktan derlenmiş bir tercüme-i hâl değildir. Yazan kişi kendi tanıklığını araya sokar: o diyarda kilimini serip oturmasına sebep onun iltifatıydı; muhabbetinin kaynağı susamış kalbinin su içtiği yer olmuş, üç yıl kadar onun lütfunun gölgesinde ve feyzinin nurları içinde kalmıştı. Bu satırların ardından “demler o demler idi, zaman o zaman idi” mısraını anar.

Aynı yerde ona ait bir beyit de korunmuştur:

Egerçi dâğ-ı sînem yâre arz itmek murâdumdur
Velîkin za‘fdan tâkat mi var çâk-i girîbâna