HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Çankırı'dan İstanbul'a
Mehmed Efendi Çankırı'da doğdu ve İstanbul'a göç etti. Kırımlı Abdülhalim Efendi'nin hizmetinde yetişti; Muharrem 1100/Ekim-Kasım 1688'de onun Sahn iâdesinden mülâzemet aldı. Daha sonra hocasının ailesine damat olduğu için “Tatar Efendi Damadı” adıyla tanındı.
Medrese görevleri
Hamid Efendi, Çivizâde, Molla Kestel, Cenâbî Efendi, Kasımpaşa, İbrahim Paşa-yı Cedîd, Sahn-ı Semân, Karaçelebizâde Mahmud, Hankāh ve Ali Paşa-yı Cedîd medreselerinde görev yaptı. “Hankāh Medresesi” kurum adıdır; tarikat intisabı delili değildir.
Vefatı
12 Cemâziyelâhir 1140/25 Ocak 1728'de vefat etti. Fâtih Camii'ndeki cenaze namazından sonra Topkapı dışında defnedildi. Kaynak onu doğru, zühd sahibi ve sevilen bir kişi olarak anlatır.
Eğitim ve irşad çevresi
Kaynak kaydında eğitim ve tasavvuf çevresi Kostantiniye duraklarıyla görünür hâle gelir. Adı geçen başlıca bağlar Kırımlı Tatar Abdülhalim Efendi (hocası) şeklindedir.
Görev ve hareket çizgisi
Kayıtlarda öne çıkan duraklar 1703 dolaylarında Hamid Efendi Medresesi (müderris), 1707 dolaylarında Çivizâde Medresesi (müderris), 1710 dolaylarında Kestel Medresesi (müderris), 1713 dolaylarında Cenâbî Mustafa Efendi (müderris) ve 1717 dolaylarında Sâniye-i Kâsım Paşa Medresesi (müderris) olarak sıralanır. Bu seçki bütün tayinleri değil, hayat çizgisini görünür kılan başlıca durakları gösterir.