Seyyid Abdullah Geylânîzâde

Kaynaklar onun irşadını, tarikat öğretilerini yaymaktan çok bölgedeki halka ilmî faaliyetler yoluyla destek vermek olarak tarif eder. Urumiye’nin Mergever, Tergever, Deşt, Somay ve başka yerlerinde mescid ve medreselerin kurulmasına öncülük etmiştir.

Çevresinde yetişen ya da desteklediği âlimler arasında Kadı Muhammed Hızırî, Molla Salih Eyyubî, Molla Muhammed Reşid Burhanî Nalusî, Molla İbrahim Muhammedî ve oğlu Molla Salih İbrahimî, Molla Muhammed b. Ali Velzî ve Molla Abdullah İmamî sayılır; bunlardan Molla Muhammed’i Bukan çevresinden alıp Mergever’deki Dizec’e getirtmiş, Molla Reşid ise uzun yıllar onun desteğiyle Mergever’de ders okutmuştur.

Anadili Kürtçenin yanı sıra ileri derecede Arapça, Farsça, Türkçe ve İngilizce bilirdi. İran’da "Abdülkādir Geylânî’nin soyundan" anlamına gelen Geylânîzâde adıyla şöhret bulmuştur.

Müridleri genellikle bölgenin ulemâ ve eşrafındandı. 1946’da kurulan Mahâbâd Cumhuriyeti’nde görev yapan bakanların önemli bir kısmının onun müridi olduğu bilinmektedir; bakanlardan birinin oğlu, üst düzey yöneticilerin çoğunun onun müridi ya da muhibbi olduğunu ve o dönemde Mahâbâd halkının yüzde sekseninin ona bağlandığını aktarır.

Buna rağmen devletin başkanlığına Kadı Muhammed geçmiştir. Bir araştırmacıya göre aşiret reislerinin büyük çoğunluğu Şeyh Abdullah’ın önder olmasını istemiş, ancak Sovyetlerin onu İngiliz ajanı olarak görmesi bunu engellemiştir.

Dizec’te yaşarken Said Nursî ile iletişim kurmaya çalışmış, gönderdiği mektupta ona hürmetini ifade etmiş ve eserlerinden istifade ettiğini belirtmiştir.

Mektupta kırk yıllık ayrılığın ardından sağlık haberini bir tanıdık aracılığıyla aldığını, "vücud-u fânîm baki İran’da, Rızâiye vilâyetine tâbi Mergiver mahallinde Dize karyesinde imrar-ı hayat etmekte" olduğunu yazar; Nur’un İlk Kapısı, Asâ-yı Mûsâ ve Rehberü’ş-Şebâb başta olmak üzere kitaplarının birçoğunun eline geçtiğini söyler. Mektubu "Merhum Seyyid Abdülkādirzâde Muhibbiniz Seyyid Abdullah" diye imzalamıştır.

Seyyid Abdülazîz ve Seyyid Abdülkādir adında iki oğlu vardı; kendisinden sonra yerine geçecek bir şeyh bırakmamıştır. Tekke ve hankahları oğlu Seyyid Abdülkādir gözetmiş, Dizec’teki tekkeye sonradan torunu Seyyid Fâruk Geylânî, Mahâbâd’daki hankaha ise Yusuf Husrevî bakmıştır.

Bilinen tek halifesi, "Cevherî" mahlasıyla tanınan şair ve âlim Molla Hasan Cevherî’dir. Şeyh Ubeydullah’ın halifesi Molla Abdurrahman Zerdedruyî’nin oğlu olan Cevherî, tedris ile meşgulken tasavvufa yönelmiş ve 1362 (1943) yılında Uşneviyye’de ona intisap etmiştir. Mahâbâd Hânkâhı’nda hem irşad hem müderrislik yapan Cevherî 1380/1960-61’de Bukan’da vefat etmiştir.

Şeyhine bağlılığını, Mevlânâ Hâlid’in bir beytini takliden "Cevherî! Eğer Nehrî Pîri’nin divânesi değilsen Dizec, Râjân ve Deşt-i Gever’de ne işin var?" diye ifade etmiş; ondan aldığı tesiri de "Vukūf-ı kalbim bir nazardan oldu" mısraıyla anlatmıştır.