ŞAHSİYET DOSYASI

Seyrekzâde Şemseddin Ahmed Efendi

Seyrekzâde Şemseddin Ahmed Efendi (941/1534-35–974/1567), Bursa medreselerinde görev yapmış; Hidâye ve Miftâh çevresindeki notlarıyla tanınan âlim ve şairdir.

Vefat: 1567
Unvan: Müderris, şair ve hâşiye müellifi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Aile ve tahsil

941/1534-35'te doğdu. Babası, Kanûnî devrinde şehzade hocalığı yapmış Seyrek Muhyiddin Efendi'dir. Arab Çelebi, Mülteka'l-ebhur müellifi İbrahim el-Halebî, eserin şârihi Ali Arabî ve Kadızâde Efendi çevrelerinde yetişti; Taşköprizâde'den mülâzemet aldı.

Bursa medreseleri

960/1553'te Bursa Ahmed Paşa Medresesi'ne, hac dönüşünün ardından 968/1560-61'de Bursa Kaplıca Medresesi'ne tayin edildi.

Hac ve vefatı

İki defa hac yolculuğuna çıktı. İkinci seyahatinde Mısır üzerinden Haremeyn'e ulaştı; 974/1567'de Mekke'ye girişinden kısa süre sonra vefat etti.

İlmî ve edebî mirası

el-Hidâye ve el-Miftâh çevresinde ta‘likleri, Türkçe şiirleri bulunduğu kaydedilir. Kaynağın kardeşi Seyrekzâde Mehmed'in övgülerini aktardığı, fakat bu övgülerin bağımsız bir ilmî derece belgesi sayılamayacağı belirtilmelidir.

COĞRAFÎ HAFIZA2 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi2 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Eşinin ölümü ve Harem-i şerîfte biten yolculuk

Azlinden sonra eşi Akşehirli Sa'dî Çelebi'nin kızı vefat edince o hararetle tekrar Arap diyarına gitti; 974/1567'de ağır hastalıklara tutulup Harem-i şerîfe girer girmez vefat etti.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Kaplıca müderrisliğinden azledildikten sonra, eşi olan Akşehirli Sa'dî Çelebi'nin kerîmesi vefat etti. Kaynak, ikinci yolculuğunu doğrudan bu kayba bağlar: «ol hararetle» tekrar Arap diyarına yöneldi.

Dokuz yüz yetmiş dört senesinde ağır hastalıklara tutuldu ve Harem-i şerîfe dâhil olduğu gibi vücut dairesinden çıktı; yani vardığı anda vefat etti. Ardında Hidâye ve Miftâh'a dair ta'likātı ve Türkçe'de nükteli şiirleri kaldı.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Hidâye ve Miftâh ta‘likleri

Fıkıh ve belâgat metinleri çevresindeki ilmî notları.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak bu notların nüsha, başlangıç veya tamamlanma durumunu vermediğinden müstakil tamamlanmış kitap gibi sunulmamıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 482-500.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Şehzade hocası bir babanın oğlu

Babası, Kanûnî devrinde şehzadelerin hocalığını yapan Seyrek Muhyiddin Efendi'dir; 947/1540-41'de vefat etmiştir.

Metni gösterMetni daralt

Babası, kendisi de tabakat kitaplarına girmiş olan Seyrek Muhyiddin Efendi'dir; «Seyrekzâde» nisbesi buradan gelir.

Sultan Süleyman devrinde talihi genç şehzadelerin hocası iken, dokuz yüz kırk yedi tarihinde fâni dünyanın darlığından beka sarayının genişliğine göçmüştür. Oğlu ise dokuz yüz kırk bir senesinde dünyaya gelmiştir; yani babasını altı yaşlarında kaybetmiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Mülteka'l-ebhur çevresinde tahsil

Önce Arab Çelebi'nin hizmetinde bulundu, sonra Mülteka'l-ebhur sahibinin huzurunda okudu, ardından aynı kitabın şârihi Ali Arabî'den ve Kādızâde Efendi'den tamamladı; mülâzemetini Taşköprîzâde'den aldı.

Metni gösterMetni daralt

Tahsil hattı, dönemin fıkıh metinlerinin merkezinden geçer. Önce Arab Çelebi'nin hizmetinde çalıştı; ardından Mülteka'l-ebhur sahibinin huzurunda fazl ve kemal denizine daldı.

Sonra aynı kitabın şârihi Ali Arabî'den kazanılmış faziletleri tahsil etti, nihayet Kādızâde Efendi'nin yanında açık ve gizli hakikatleri tamamladı. Âdet üzere devresini bitirip Taşköprîzâde Efendi'den mülâzemet alarak muradına erdi.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Bursa'da iki medrese, arada bir hac

960/1553'te otuz akçe ile Bursa Ahmed Paşa Medresesi'ne, azlinden sonra hacca gidip döndükten sonra 968/1560-61'de kırk akçe ile Kaplıca müderrisliğine tayin edildi.

Metni gösterMetni daralt

Dokuz yüz altmış senesinde otuz akçe ile Bursa'daki Ahmed Paşa Medresesi'ne tayin edilerek oraya parlaklık kattı.

Bu görevden ayrıldıktan sonra Beytü'l-harâm haccını eda etti, tavaf ve ihram menâsikini yerine getirdi. Dönüşünde, altmış sekiz tarihinde kırk akçe ile Kaplıca müderrisi oldu.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Bursa · TürkiyeAhmed Paşa Medresesi960/1553'te otuz akçe ile ilk müderrisliğine tayin edildiği Bursa medresesi. İlişkili kişi dosyası Seyrekzâde Şemseddin Ahmed Efendi : Seyrekzâde Şemseddin Ahmed Efendi (941/1534-35–974/1567), Bursa medreselerinde görev yapmış; Hidâye ve Miftâh çevresindeki notlarıyla tanınan âlim ve şairdir.Bursa · TürkiyeKaplıca MedresesiHac dönüşü, 968/1560-61'de kırk akçe ile müderris olduğu Bursa medresesi. İlişkili kişi dosyası Seyrekzâde Şemseddin Ahmed Efendi : Seyrekzâde Şemseddin Ahmed Efendi (941/1534-35–974/1567), Bursa medreselerinde görev yapmış; Hidâye ve Miftâh çevresindeki notlarıyla tanınan âlim ve şairdir.