Şeyh Şâmil

Dinî ve askerî eğitim

Dağıstan'da doğan Şâmil dinî ilimler okudu; Nakşibendî şeyhi Muhammed Yeragī'ye intisap etti ve Cemâleddin Gazi-Kumûkī'nin rehberliğinden faydalandı. Gazi Muhammed ile başlayan Kafkas imamlığı hareketinde yer aldı.

İmamlık dönemi

1834'te imam seçildi. Yerel hanlıklar, kabile yapıları ve Rus işgali arasında merkezi bir idarî-askerî düzen kurmaya çalıştı. 1840-1843 arasında önemli başarılar kazandı ve yaklaşık yirmi beş yıl direnişi sürdürdü.

Teslimiyet ve son yıllar

6 Eylül 1859'da oğullarıyla teslim oldu; Ruslar tarafından Petersburg ve Kaluga'da tutuldu. 1869'da İstanbul'a, ardından Hicaz'a gitmesine izin verildi. 16 Şubat 1871'de Medine'de vefat etti.

Editoryal ayrım

Şeyh Şâmil'in Hâlidî mensubiyeti tarihîdir; fakat bütün Hâlidiyye onun siyasî programına indirgenemez. Kafkas direnişi dinî irşad, Rus sömürgeciliği, yerel hukuk ve toplumsal örgütlenmenin kesişiminde değerlendirilir.