ŞAHSİYET DOSYASI

Şeyh Ali el-Arabî

Şeyh Ali el-Arabî (ö. 977/1569-70), Halep'te yetişip İbrâhim el-Halebî'nin talebesi olan; İstanbul'da imamlık, kıraat öğretimi ve Halvetî irşadını birleştiren âlim ve şeyhtir.

Vefat: 1570
Unvan: Halvetî şeyhi, kıraat âlimi, imam ve müellif

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Halep'ten İstanbul'a

Halep'te doğdu ve Arap âlimlerinden tahsil gördü. Mülteka'l-ebhur müellifi İbrâhim el-Halebî'nin seçkin talebeleri arasında gösterilir. Bunun yanında adı verilmeyen Halvetî şeyhlerinin hizmetinde nefs terbiyesi ve tarikat eğitimini tamamladı.

İmamlık ve kıraat öğretimi

Tecvid ve kıraat sahasındaki yetkinliği ve güzel sesi sebebiyle önce Tercüman Yunus Camii'nde imamlık yaptı. Hocası İbrâhim el-Halebî'nin 956/1549'da vefatından sonra Fatih Camii imamlığına ve Sa‘dî Efendi Dârülkurrâsı'nda kıraat öğreticiliğine getirildi. Belirli günlerde Kur'an okutuyor, mübarek gecelerde tevhid halkaları kuruyordu.

Eserleri

Mülteka'l-ebhur üzerine bir şerh yazdığı, eserin kaynak metinlerine ait önceki şerhleri tenkit ettiği kaydedilir. Gayrimüslim çocukların âhiretteki durumu hakkında bir risalesi ve hikmetli öğütler içeren şiirleri de vardı. Metin veya nüsha görülmeden eserlerin muhtevası genişletilmedi.

Vefatı

977/1569-70'te vefat etti. Ardından görevine Sultan Selim imamı İznîkîzâde Mehmed Efendi getirildi.

Halvetiyye-Uşşâkıyye tâc-ı şerifi — BAĞLI YOLUN MADDÎ HAFIZASIHalvetiyye-Uşşâkıyye tâc-ı şerifi
Yeşil kubbeli, dört terkli ve yirmi dallı tâc. Kubbe merkezinde beyaz düğme, lengerinde siyah destar ve üstten sarkıtılmış taylasan bulunur.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Hocası İbrâhim el-Halebî hakkındaki polemik anlatısı

İbnü'l-Arabî hakkındaki sert tartışmanın ardından hocasının ayağından yaralandığını anlatan kayıt, keramet diliyle aktarılır.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Şeyh Ali el-Arabî'nin hocası İbrâhim el-Halebî, Muhyiddin İbnü'l-Arabî hakkında ağır sözler söylüyor ve onu sapıklıkla itham ediyordu. Bu mesele yüzünden tartışmalar büyüyünce padişahtan dilini tutması için emir geldi. Bunun üzerine İbrâhim el-Halebî kalabalık içinde konuşmayı bıraktı; fakat tenhada eski görüşünü dile getirmeye devam etti.

Bir gün öfkeyle, “Eğer o şeyhin başını ele geçirsem ayağımla ezerdim” dedi ve söylediğini hareketle göstermek için ayağını yere vurdu. Ayağının altı bir çivinin başına denk geldi; sivri uç ayağının üstünden çıktı. Atâyî bu hadiseyi Muhyiddin İbnü'l-Arabî'nin kerameti olarak nakleder.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 398-404.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Şerh, risale ve hikmet şiirleri

Mülteka'l-ebhur şerhi, gayrimüslim çocuklar hakkındaki risalesi ve öğüt şiirleri kaynakta açıkça anılır.

Metni gösterMetni daralt

Atâyî eser adlarını ve konularını verir; herhangi bir nüshanın tam metnini nakletmez. Bu sebeple eser varlığı kaydedilmiş, varsayımsal bölüm veya görüş üretilmemiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 398-404.