ŞAHSİYET DOSYASI

Şah Mehmed Efendi b. Hurrem

Şah Mehmed Efendi (ö. 978/1570), Afyonkarahisar'da Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî neslinden gelen bir ailede yetişmiş; Süleymaniye müderrisliği ile Mısır, Edirne ve İstanbul kadılıklarında bulunmuştur.

Vefat: 1570
Unvan: İstanbul kadısı, müderris ve Mevlânâ soyundan âlim

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Afyonkarahisar ve Mevlânâ nesebi

Afyonkarahisar'da doğdu. Babası kadı Mevlânâ Hurrem b. Mehmed b. Âdil idi; aile, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin neslinden sayılıyordu. Bu soy kaydı, tek başına Mevleviyye'de post veya icazet iddiasına dönüştürülmemiştir.

Tahsil ve medreseler

Merhaba Efendi, Çivizâde Şeyh Mehmed Efendi ve dönemin başka âlimlerinin yanında yetişti. Bursa Molla Hüsrev, Edirne Sirâciyye ve Câmi-i Atîk, Kütahya ve İstanbul Rüstem Paşa, Mihrimah Sultan, Sahn, Sultan Selim ve Süleymaniye medreselerinde ders verdi.

Kadılıkları

971/1563-64'te Mısır kadılığına, ardından Edirne ve İstanbul kadılıklarına getirildi. Görevden ayrıldıktan sonra yüz akçe emeklilik vazifesiyle ilim ve ibadete yöneldi.

İlmî tartışmalar ve eserleri

Vakıf hukukuna dair Kınalızâde Ali Efendi ile karşılıklı risaleler yazdı. Islâh ve Îzâh'ın başlangıç bölümleriyle Hâşiye-i Tecrîd üzerine notları bulunuyordu; Âşık Çelebi onun şiirlerinden de örnekler verir.

Vefatı

978 Cemâziyelevvelinde, 1570'te sabah namazı için abdest alırken vefat etti ve Âbid Çelebi Mescidi sahasına defnedildi.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

İstanbul kadılığına dair rüya

Çivizâde'nin rüyada verdiği haber olarak aktarılan gelenek kaydı.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Olayın özeti

Çivizâde'nin rüyada verdiği haber olarak aktarılan gelenek kaydı.

Görev beklediği günler

Şah Mehmed Efendi görev aradığı bir dönemde hocası Çivizâde'yi rüyasında gördüğünü anlattı. Rüyada hocasının kendisine İstanbul kadılığı makamına ulaşacağını haber verdiği aktarılır.

Atamayla ilişkilendirilen rüya

Daha sonra İstanbul kadılığına tayin edilince önceki rüya, meslek yolunun önceden bildirilmesi şeklinde yorumlandı. Atama resmî biyografinin konusudur; Çivizâde'nin ölümden veya uzak bir yerden haber vermesi gelenek içi rüya anlatısıdır.

Kaynak sınırı

Şah Mehmed, görev aradığı bir dönemde hocası Çivizâde'yi rüyasında gördüğünü ve kendisine İstanbul kadısı olacağının söylendiğini anlatmıştır. Kayıt, tarihî atama belgesi değil gelenek anlatısıdır.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 540-550.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Vakıf hukukuna dair risale tartışması

Kınalızâde Ali Efendi ile karşılıklı yazılan hukuk metinleri.

Metni gösterMetni daralt

Bir vakıf hüccetinin değerlendirilmesi üzerine iki âlim karşılıklı risaleler yazdı. Kaynak tarafgir bir dil kullandığından hükmün doğruluğu site tarafından yeniden karara bağlanmamıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 540-550.