ŞAHSİYET DOSYASI

Şah Mehmed Efendi b. Hurrem

Şah Mehmed Efendi (ö. 978/1570), Afyonkarahisar'da Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî neslinden gelen bir ailede yetişmiş; Süleymaniye müderrisliği ile Mısır, Edirne ve İstanbul kadılıklarında bulunmuştur.

Vefat: 1570
Unvan: İstanbul kadısı, müderris ve Mevlânâ soyundan âlim

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Afyonkarahisar ve Mevlânâ nesebi

Afyonkarahisar'da doğdu. Babası kadı Mevlânâ Hurrem b. Mehmed b. Âdil idi; aile, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin neslinden sayılıyordu. Bu soy kaydı, tek başına Mevleviyye'de post veya icazet iddiasına dönüştürülmemiştir.

Tahsil ve medreseler

Merhaba Efendi, Çivizâde Şeyh Mehmed Efendi ve dönemin başka âlimlerinin yanında yetişti. Bursa Molla Hüsrev, Edirne Sirâciyye ve Câmi-i Atîk, Kütahya ve İstanbul Rüstem Paşa, Mihrimah Sultan, Sahn, Sultan Selim ve Süleymaniye medreselerinde ders verdi.

Kadılıkları

971/1563-64'te Mısır kadılığına, ardından Edirne ve İstanbul kadılıklarına getirildi. Görevden ayrıldıktan sonra yüz akçe emeklilik vazifesiyle ilim ve ibadete yöneldi.

İlmî tartışmalar ve eserleri

Vakıf hukukuna dair Kınalızâde Ali Efendi ile karşılıklı risaleler yazdı. Islâh ve Îzâh'ın başlangıç bölümleriyle Hâşiye-i Tecrîd üzerine notları bulunuyordu; Âşık Çelebi onun şiirlerinden de örnekler verir.

Vefatı

978 Cemâziyelevvelinde, 1570'te sabah namazı için abdest alırken vefat etti ve Âbid Çelebi Mescidi sahasına defnedildi.

COĞRAFÎ HAFIZA2 coğrafî bağlantı

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi2 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Çivizâde’nin rüyada verdiği İstanbul kadılığı haberi

Şah Mehmed Efendi’nin yoksulluk içinde görev aramayı düşündüğü gece hocası Çivizâde’yi rüyasında görmesi ve İstanbul kadısı olacağının kendisine bildirilmesi anlatılır.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Atâyî’nin rivayetine göre Şah Mehmed Efendi bazı dostlarına İstanbul kadılığına kadar yükseleceğine inandığını, fakat ondan sonrasını belirsiz gördüğünü söylerdi. Bunun delili sorulduğunda geçmişte gördüğü bir rüyayı anlatırdı.

Yirmi beş akçeli Sirâciyye Medresesi’nden ayrıldığı sırada yoksulluk ve geçim sıkıntısı ağırlaşmıştı. Kadılık yoluna girmeye karar verdi ve ertesi sabah bir görev istemek üzere kazaskere başvurmayı düşündü.

O gece rüyasında hocası Çivizâde Efendi’yi gördü. Çivizâde ona, düşündüğü müracaatı zihninden çıkarmasını ve ileride İstanbul kadısı olacağını söyledi. Şah Mehmed, hocasının sözünde hilâf ve vaadinde boşluk olmayacağını belirterek bu rüyaya güvendiğini anlatırdı. Kaynak, onun daha sonra gerçekten İstanbul kadılığına tayin edildiğini bildirir.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 540-550.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Vakıf hukukuna dair risale tartışması

Kınalızâde Ali Efendi ile karşılıklı yazılan hukuk metinleri.

Metni gösterMetni daralt

Bir vakıf hüccetinin değerlendirilmesi üzerine iki âlim karşılıklı risaleler yazdı. Kaynak tarafgir bir dil kullandığından hükmün doğruluğu site tarafından yeniden karara bağlanmamıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 540-550.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 540-550

Ortak kaynak kataloğunu aç →