Şeyh Ömer Hulûsî Efendi

Sefîne, Ömer Hulûsî Efendi'nin çevresini tarif ederken tek bir akrabalık bağını adıyla kaydeder: damadı Şeyh Muhammed Fahreddin Himmetî. Vefatına düşürülen tarih manzumesi de bu zâta aittir; manzumenin son beytinde şair kendi mahlasını "Himmetî" diye anar.

Böylece Nazilli'deki Uşşâkī muhiti, sadece mürid-mürşid hattıyla değil sıhriyet yoluyla da sürmüş görünmektedir: şeyhin kabrini yaptıran, tarihini söyleyen ve hâtırasını yazıya geçiren isim, aile içinden bir başka şeyhtir.

Çerçeve. Tekke muhitlerinde damatlık çoğu zaman hilâfetin de işareti sayılır; ancak Sefîne'nin bu sayfasında Himmetî'nin halife olduğuna dair bir kayıt yoktur, yalnız damatlığı ve tarih manzumesinin sahipliği belgelidir. Sıhriyeti tarikat halefliğine çevirmek kaynağın söylediğini aşmak olur; burada yazılan, metnin verdiği kadarıdır.

Manzume, Ömer Hulûsî Efendi'yi velâyet sırrının mazharı, âriflerin bahçesinde tanınmış bir bağban ve vâsılların pîşvâsı olarak tanıtır. İki mısraı hayatının iskeletini verir: "Râh-ı Uşşâkī'de yakdı Aydın ilinden çerâğ" ve "Oldu irşâd ile me'mûr yirmibeş yıl aşk ile". Yani irşad görevi yaklaşık çeyrek asır sürmüş ve Uşşâkī yolunun Aydın havzasındaki kolu onun eliyle tutuşmuştur.

Aynı manzume ardında bıraktığı eseri de zikreder: "Bendegâna yâdigâr koydu mükemmel bir dîvân". Metnin altında tarih olarak 1285 senesi kayıtlıdır. Sefîne müellifi manzumeden sonra Dîvân'dan örnek vermeye geçer ve kendi okuma izlenimini ekler: bazı yerlerinin zâhirî ifadesinden mânâ çıkarılamadığını, ifade üslûbu bakımından insana çok garip beyitler rastlandığını söyler.

Çerçeve. Tarih manzumesi bir mersiye türüdür: överken ölçmez, sever. Buradaki "yirmi beş yıl" ve "1285" gibi sayılar yine de kullanılabilir veridir, çünkü tarih düşürme geleneğinde rakam manzumenin çatısını taşır. Buna karşılık "velâyet sırrının mazharı" gibi vasıflar gelenek dilinin övgü kalıplarıdır; tarihî bir tespit değil, muhitin o zâta bakışının kaydıdır.