HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Sofya ve Nâzırzâde nispeti
Sofya'da doğdu. Babasını küçük yaşta kaybetti ve adı verilmeyen bir nâzırın himayesinde yetişti; “Nâzırzâde” nispeti bu ailevî himaye ilişkisinden gelir.
Tahsil ve medrese yolu
Arabzâde Abdülbâkī ile Perviz Efendi'nin yanında okudu; Kutbüddinzâde Mehmed Efendi'den mülâzemet aldı. Kenz metnini ezberlemesi üzerine ilk medrese görevine doğrudan yirmi beş akçe ile başladı.
Yüksek ilmiye görevleri
Bursa, İstanbul ve Edirne'deki büyük medreselerden sonra Şam, Kahire, Bursa, Edirne ve İstanbul kadılıklarında bulundu. III. Murad devrinde İstanbul kadılığı sırasında 12 Şaban 984/4 Kasım 1576'da ansızın vefat etti.
İlmî tutumu
Kaynak onu araştırma ve tahkikte titiz, eser ve notlarını kolayca dolaşıma sokmayan bir âlim olarak niteler. Müstakil eser adı veya tarikat nispeti verilmez.
Eğitim ve irşad çevresi
Adı geçen başlıca bağlar Arapzâde Abdülbâki Çelebi (hocası), Kadızade Mahdumu Abdurrahman Çelebi (talebesi), Perviz Efendi (hocası), Kınalızade Hasan Çelebi (talebesi), Nâzırzâde Seyyid Mehmed Çelebi (oğlu) ve Aziz Mahmud Hüdayi (talebesi) şeklindedir.
Görev ve hareket çizgisi
Kayıtlarda öne çıkan duraklar 1560 dolaylarında Kâsım Paşa Medresesi (müderris), 1560 dolaylarında Semiz Ali Paşa Medresesi (müderris), 1563 dolaylarında Sahn-ı Semân medreseleri (müderris), 1564 dolaylarında Ayasofya Medresesi (müderris) ve 1569 dolaylarında Süleymaniye Külliyesi (müderris) olarak sıralanır. Bu seçki bütün tayinleri değil, hayat çizgisini görünür kılan başlıca durakları gösterir.
Eserleri
Kayıtta kendisine nispet edilen eserler arasında Kenz yer alır.