Ara
Menü

Seyyid Mustafa Yıldız Efendi

Şeyh Seyyid Mustafa Yıldız Efendi Köstendilli Ali Efendi hulefâsındandır. Gerezelidir, orada dergâhı var imiş. Sultan Mahmûd-ı evvelin devrinde İstanbul’a gelerek Sarây-ı Humâyûn’da müsâfir olmuş idi. Bu sırada Şeyh Nasrullah Efendi isminde bir zâtı rü’yâsında görür ve devr-i Fâtih’ten beri medfûn olduğu mahallin mürûr-ı zamân ile ma’rûz-ı tecâvüz olarak elyevm mezbele-gâh bulunduğundan, bundan tahlîsı teklîf eder. O da Bahçekapısı’nda…

Yol
Cerrâhiyye
Mekân
3 bağlantı
Unvan
Sefîne-i Evliyâ’da kayıtlı tasavvuf şahsiyeti

Hayatı ve irşad çevresi

Şeyh Seyyid Mustafa Yıldız Efendi
Köstendilli Ali Efendi hulefâsındandır. Gerezelidir, orada dergâhı var imiş.
Sultan Mahmûd-ı evvelin devrinde İstanbul’a gelerek Sarây-ı Humâyûn’da müsâfir
olmuş idi. Bu sırada Şeyh Nasrullah Efendi isminde bir zâtı rü’yâsında görür ve devr-i
Fâtih’ten beri medfûn olduğu mahallin mürûr-ı zamân ile ma’rûz-ı tecâvüz olarak
elyevm mezbele-gâh bulunduğundan, bundan tahlîsı teklîf eder. O da Bahçekapısı’nda
elyevm Hamîdiyye Sebîli civârındaki mahalli ta’rîfen, rü’yâsını bi’l-vâsıta pâdişâh
Sultan Mahmûd-ı evvele arzeder. Emr-i pâdişâhî ile kendisi ve bir mâ-beynci gelirler,
rü’yâda gördüğü mahalli bulurlar. Buraları Hıristiyan mahallesi olup, bir Hıristiyan
tâcirin konağı imiş. Bahçesinde dört-beş arşın kazdırırlar, lahd zuhûr eder. Bunun
üzerine türbe yapılmasını pâdişâh emr eder.
Şeyh Mustafa Efendi bu esnâda memleketine azîmet için pâdişâhın
müsâadesini temennî ederse de, pâdişâh, “Memleketteki dergâhını başkasına devr
etsin, keşf olunan mezârın civârına bir dergâh binâ olunup meşîhati kendisine tevcîh
edeceğim.” buyurur.28 Azîmetine müsâade olunmaz. Bunun üzerine Mustafa Efendi
burada kalır.
Sülâle-i tâhireden kaviyyü’l-azîme bir mürşid-i muhterem imiş. İrtihâllerinde
bu dergâh-ı şerîfde defn olunmuşlardır. 1143/(1730-31) senesine müsâdiftir. 29
Bu menkabeyi elyevm şeyh bulunan Nûreddîn Efendi nakl eylediler ki, kendisi
Mustafa Efendi’nin yedinci batın evlâdıdır. Çarşamba günleri zikr-i şerîf âyîni icrâ
olunur. Dergâh-ı şerîfin kapısı bâlâsında, “Hânkâh-ı pîşvâ-yı vâsılîn Şeyh Mustafa”
manzûmesi yazılıdır. “Yıldız Dede Tekkesi” diye meşhûrdur. Zamânımızda
mükemmelen ta’mîr ve tecdîd edilmiştir. Sene: 1343/(1924-25)
COĞRAFÎ HAFIZA3 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

Kavram dünyası

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Soyadının verdiği tarih aralığı

1934 sonrası.

Metni gösterMetni daralt

Soyadı Kanunu çıkınca Erenden soyadını aldı. — Fahreddin Efendi için verilen bu kayıt, soyadı taşıyan Cerrâhî şeyhlerinin devrini de belirler: 1934 ve sonrası.

Çerçeve. Bu kartın konusu olan kişinin adı da bir soyadı taşır; dolayısıyla XX. yüzyıla aittir. Kolun bu devirdeki bilinen postnişinleri Fahreddin Efendi (1913-1966), Muzaffer Ozak (1966-1985) ve Safer Dal'dır (1985-1999); bu ad aralarında geçmez — halife veya başka bir tekkenin şeyhi olması mümkündür.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Fahreddin Efendi”, c. 12.
TARİHÎ KAYIT

1925 sonrasında Cerrâhiyye

Kolun tek merkeze çekilmesi.

Metni gösterMetni daralt

Cumhuriyet devrinin güç şartları altında Cerrâhî Âsitânesi'nin dışındaki tekkeler faaliyetlerini sürdürememişlerdir.

Tekkelerin kapatılmasından sonraki yıllarda faaliyette olduğu bilinen yegâne Cerrâhî şeyhi İbrahim Fahreddin Efendi'dir… 1964'te şeyhlik makamını halifelerinden Muzaffer Ozak'a bırakmıştır. Muzaffer Ozak'ın ölümünden sonra makama İbrahim Fahreddin Efendi'nin halifelerinden Safer Dal geçmiştir.

Çerçeve. 1925'te faal olan beş Cerrâhî tekkesinden dördü kapanmış, kol tek merkeze çekilmiştir. Bu devirde “şeyh” resmî bir sıfat değildir; postnişinler türbedar kadrosuyla görev yapmıştır. Dolayısıyla XX. yüzyıl mensuplarının kaydı, önceki asırlara göre daha dağınıktır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7.
TARİHÎ KAYIT

Kolun Batı'ya açılması

Ozak ve Dal devri.

Metni gösterMetni daralt

Muzaffer Ozak döneminde (1964-1985) topluma açılarak yeni ve güncel bir nitelik kazanan Cerrâhiyye, şeyhin sohbet ve eserleriyle Batı dünyasına ve Amerika Birleşik Devletleri'ne kadar ulaşmış, buralarda tekkeler açılmıştır.

Çerçeve. XX. yüzyılın ikinci yarısında kolun mensup sayısı ve coğrafyası genişlemiştir; adı bilinip hayatı kayda geçmemiş şeyhlerin bu devre ait olması muhtemeldir. Tesbit edilememiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7 · TDV İslâm Ansiklopedisi, “Dal, Safer”, c. Ek-1.

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Karagümrük, İstanbul · TürkiyeNûreddin Cerrâhî Âsitânesi ve TürbesiCerrâhiyye'nin merkez tekkesi ve pîr makamı; kolun postnişinleri burada medfundur. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Seyyid Mustafa Yıldız Efendi : Seyyid Mustafa Yıldız Efendi (ö. 1143/1730-31), Köstendilli Ali Alâeddin Efendi’nin halifesi; Bahçekapısı’ndaki Nasrullah Efendi makamı yanında kurulan Yıldız Dede Tekkesi’nin ilk şeyhidir.Karagümrük, İstanbul · TürkiyeTürk Tasavvuf Mûsikisi ve Folklorunu Araştırma ve Yaşatma VakfıSafer Dal'ın başkanlığını üstlendiği, tekke mûsikisi kayıtlarının notaya alınıp meşkedildiği vakıf; Fahreddin Efendi'nin Envâr 'ının yazması da buradadır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Seyyid Mustafa Yıldız Efendi : Seyyid Mustafa Yıldız Efendi (ö. 1143/1730-31), Köstendilli Ali Alâeddin Efendi’nin halifesi; Bahçekapısı’ndaki Nasrullah Efendi makamı yanında kurulan Yıldız Dede Tekkesi’nin ilk şeyhidir.Fatih, İstanbul · TürkiyeKaragümrük1925'ten sonra kolun tek merkezi hâline gelen semt. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Seyyid Mustafa Yıldız Efendi : Seyyid Mustafa Yıldız Efendi (ö. 1143/1730-31), Köstendilli Ali Alâeddin Efendi’nin halifesi; Bahçekapısı’ndaki Nasrullah Efendi makamı yanında kurulan Yıldız Dede Tekkesi’nin ilk şeyhidir.

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]TDV İslâm Ansiklopedisi, “Fahreddin Efendi”, c. 12
  2. [2]TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7
  3. [3]TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7 · TDV İslâm Ansiklopedisi, “Dal, Safer”, c. Ek-1
  4. [4]Kişi kartı kaynak paketi — Seyyid Mustafa Yıldız Efendi
Ortak kaynak kataloğunu aç →