Şeyh Mustafa Fethi Efendi

Hayatı ve irşad çevresi

FETHi EFENDİ

Muhammed Tevfik Efendi'nin mazhar-ı feyzi olmuş ricalu'llahtandır. Tahminen 1 208/( 1 793-94) senesinde Aydın civarında Bozdoğan' da doğmuş, 1 30 sene kadar mu ammer olup, 28 Kanun-ı evvel 1 338/( 1 922) ve 9 Cemaziye'l-evvel 1 34 1 tarihine mü sadif Perşembe günü alem-i cemale intikal eylemiştir. Tahsili Bozdoğan'dadır. Bida yeten tarikat-ı aliyye-yi Nakşıbendi-i Halidi meşayıhından bir zata intisab edip, hila fet almıştır. Sonra alem-i ma'nada bir gece kendilerine, "Nazilli'ye git, orada alxlest al. " diye bir ihtar-ı ma'nevide bulunulur ve bu rü'ya üç defa tekerrür eder.

Bunun üzerine yaya olarak Nazilli'ye gelir, Muhammed Tevfik Efendi'ye mülaki olur. Sebe bini anlatır. Muhammed Tevfik Efendi, "Efendim ilminiz var, hilafetiniz var, tekrar in tisaba hacet yoktur." derse de ilhah eder. "Ôyle ise yeniden bir alxlest al gel. " diye emr eder. Sırr-ı rü'ya bu sfiretle nümayan olur. Şeyhine aşıkane medhiyyeler yazmıştır. Müşarünileyhe mülaki olan Şeyh Galib Bey'in izahına göre vasatu'l-kame, veci hü'n-nazar, hoş-sohbet, orta sakallı olup fes üzerine sarık sararlar imiş. Kendileri /2 75/ ilm-i zahirde de mi.itebahhirinden olduklarından maddi ma'nevi neşr-i füyuzfü eylemişlerdir.

Bozdoğan'da yirmi dört odalı bir medresesi ittisalinde bir cami'-i şerifi Hazret-i Şeyh Abdullah Salahaddin-i Uşşi\ki 459 ve onun yanında da tekkesi vardır. Cami'-i şerifin cidarları Hz. şeyh'in sanihat-ı aşı kanelerinden olan nu'fit-ı şerife ile müzeyyendir. Talebe-i ulum ve dervişan her gün zülal-ı irfanlarından hisse-ınend olurdu. Bozdoğan'a talebe-i ilm ü irfan için gelenler den ilm-i zahirden hisse-mend olmak için medreseye; ilm-i batından zevk-yab olmak için tekkeye devam ederlerdi. Cem'iyyet-i dervişan ile zikr-i şerif ve icra-yı ayin-i la tif olunur imiş.

Kula kasabasında ve son vakitlerde Bozdoğan'da müftülük eylemiştir. Sünuhat-ı aşıkaneleri pek vasi' ve zengin olup birkaç divan teşkil edecek derecededir. Müretteb divanından fazla birkaç torba dolusu eş'arı olduğunu re'sü'l-ayn müşahede eden Ga lib Bey nakl eylemiştir. Bir Aşıkın Seyranı diye cidden güzel bir lisan, arifane bir be yan ile yazılmış risaleleri vardır. Seyr ü süluka diiir ayrıca bir risaleleri var imiş.

Eş'arından: Ey ehl-i taleb bak bize kim kıble-nümılyız Her kaıuledir ol mazhar-ı esrar-ı hudil.yız Sen ben ne demek cümlesi mahv oldu ser-a-pa Her yüzde tecellisi göründükde feıı.ılyız Biz aşk ile dil-suhteleriz mezheb-i aşkda Ceın'iyyet idüp ders-i arefde ulemılyız Hiç gayrı degil cümle odur cümlesi bizde Biz cılmiu'l-esnı.ıl olan ol ehl-i amayız Biz yek-dil ü yek-hal olup sırr- ı ezelde Yek had.dede merbUb olan erbab-ı safılyız Ne/sile ne hacet bilinir kalbe nazarla Yek-diğerimiz rabt ile bir nokıa-i bayız Ebced okuduk ahsen-i takvime gelince Bildik hele Fethi biz o mir'ılt-ı Hudil.' yız * * * Gir ıarlk-ı aşka ey dil aslım zarında bul Taşra bakma halıkı sen keı1di mir' atında bul S11H esnwdan urik it seyr-i Hakk ' a viisd ol Kabe ka'1seyn sırrım sen sırr-ı slld&ında bul Len-tercini perdesinde kalına gel ziilıid gibi Bu hıtô.bın sırrım kendi hayaliitında bul Gönnenin imkanı yok sanma göziin aç bak bana Sendedir Tur-ı tecellı levh-ı aylitında bul Kenz-i mahfısin nümayan olduıula şübhe yok Hak cevab istersen ey Fethi hep aylitııula bul * * * verd-i rUhsarın gören şeydô.

olur alem bu ya Ah u efgana düşer güya olur alem bu ya Sinesin çak eyleyüp başın çeker halkdan yana Terk ider ndmU.Sunu rüsva olur alem bu ya HUb cemdlin nakşını bir kez temaşa eyleyen Aşkla sermest ü bl-perva olur alem bu ya Şive-gersin çün elinden na-tütıan aşıkların Ol kadar dUçdr-ı istiğnd olur alem bu ya Gam yeme Fethi muradın bir gün elbette senin istediğinden dahi a'la olur alem bu ya * * * Miilı-ı taban isterim miilı- ı hilali neylerim Ben cenWl-i ydra meftunum celali neylerim Fakr ile fahr eylerim asilde kalmak isterim Kenz-i aşka malikim ben başka malı neylerim D"ıde pür-nem dilde gam dehşetli hey hey na'ralar Ruz u şeb budur enisim başka hali neylerim Ciilıidim nefsimle her dem kahramdmm kahraman Tac-ı kerremndyı giydim zw ü şalı neylerim Hazret-i Şeyh Abdullıih Salııhaddin-i Uşşıiki 46 1 Bir o bir ben bir de nay u suz u saz u dem yer.er Fethi' nin fikri budur başka kemali neylerim * * * Şehlı dünyada insan birbirin imdad lazımdır Fitll.,i şem'ayı elbette bir 1kôd lazımdır Huda esbaba ta'llk eylemiş bi'l,cümle eşyayı Husilsan nev' ,ı inslln birbirin irşad lazımdır Nazar kıl mekteb,i irfana istikmll içün söyler Zavahirle bevatın bilmeye üstad lazımdır Terakkl,i maô.rifle olur i'1ndH mülk amlnd Erenlerden veli imdad istimdad lazımdır Tefeyyüz yollan rUşen ülü'l,ebsllra ey Fethi Velakin kabiliyyet sa'y u gayret,dad lazımdır * * * Bilmezsin Efendim ki bu kemr.erde neler var Genclne,i gönüldeki ezberde neler var Da' avat,ı reşadet sana bir vechile şilyfüı Açtırma benim ağzımı mızmarda neler var Elfazı bırak anla nedir dürr, i malini Tedkik,i hurilf eyle bu defterde neler var Sen sureti tezyin idemezsen ayıb olmaz Ben siretini yokladım anbcırda neler var Halk içre cünun şöhretim olduysa da Fethi Karşında şu Leyla gibi dil,berde neler var * * * Açık meyhanemiz uardır içen gelsin bu meydana Olup huşyar,ı aşku'llah metanet virin llndna Tevdcüd eyleyüp ruhu çağırsın na'ra,i Hu Hu Tutup dest,i tefeyyüz sıdkıla girsin bu meydana * * * 462 Sefine- i Evliya Kesmezem ümmldi senden ey şefliat ma' deni Sensin All.ô.h'm habibi sırr-ı lô.hut mahzeni Ey livaü'l-hamdinin sahib-kıranı Mustafa Merhamet kıl tut elimden al götür Hakk'a beni Mücrimim amma ümidim kesmezem senden ebed Salmazam asla elimden ey Hudll ' nın dilmeni Cennet ü gılman u hura aldaııup kalmam ebed Hak cemalin bana besdir kalbim anın rUşeni Haşr- ı kübrada bana sen ümmetim dirsen yeter Nim-nazar kıl Fethi ' ye kanda olursa meskeni * * * Biz harabat ehliyiz sağ u şimali neyleriz Hırka-pUş-ı faniyiz ol z!b ü şalı neyleriz Camiü'l-esmadır Adem kim şeyiltln bilmedi 'Semme vechu'llcih'ı gördük laubali neyleriz Mebde-i alem Muhammed zabde-i Adem'dir o Varis-i irfanıyız başka kemali neyleriz 'Men recini' sırrını ima ider rilhsarıınız Biz rasu.l-i vahdetiz artık suô.li neyleriz Kale Fethi ci'tü ya Ahmed lena bi'r-rahmeti Avnüke illa aleynii başka hali neyleriz Müşarünileyhin lisan-ı Arab üzere söylenmiş eş'arı olduğu gibi ba'zan letfüf va Jisinde hakikata dfür hoş-güftarane söylenmiş gazellerine de müsadif oldum.

Ez-cüm le bu onlardandır: Saladır gelsin erbab-ı hüner imdada yangın var Tutuşmuş her taraftan nüsha-i kübrada yangın var Duhanı göklere ağdı yanar heyhat adem şe hri Yetiş gel ey tu lumbacı bu şeb rü yada yangın var '