tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

Şeyh Mustafa Âhî Resmî Efendi

Mustafa Âhî Resmî Efendi (ö. 1793), İstanbul’da Kādiriyye’nin Resmiyye kolunu temsil eden; eşi Âlime Hatun ile annesi Ayşe Hatun’un kurduğu iki tekkede meşihat yürüten şeyhtir.

Vefat
1793
Unvan
Kādiriyye’nin Resmiyye kolunun pîri ve iki İstanbul tekkesinin şeyhi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Resmiyye kolu ve âsitâne

Mustafa Âhî Resmî Efendi, Kādiriyye içinde Resmiyye adıyla anılan irşad hattının pîridir. Edirne Kādirîhânesi postnişini Şeyh Şâkir Efendi’den feyiz aldığı kaydedilir. Eşi Âlime Hatun, 1204/1789-90’da Fatih-Karagümrük’te onun için bir tekke inşa ettirdi. Bu yapı 1925’e kadar Resmiyye kolunun âsitânesi olarak faaliyet gösterdi ve çarşamba günleri âyin icra edildi.

İkinci tekke ve ad karışıklığı

Annesi Ayşe Hatun da Neslişah mahallesindeki Neyzenler sokağında ikinci bir tekke yaptırdı; Mustafa Âhî Resmî bu merkezin de meşihatını üstlendi. Aynı semtte, yakın tarihlerde kurulmuş ve benzer adlarla anılan iki yapı kaynaklarda sık sık birbirine karıştırılır. Ayşe Hatun, Cuma, Resmî, Şeyh Seyyid Resmî ve Şeyh Said Efendi adları her zaman aynı binayı göstermeyebilir.

Sürgün ve vefatı

1206/1792’de Kıbrıs’ın Magosa şehrine sürüldü. 1208/1793’te sürgünde vefat etti. Ölüm yılı bazı kısa listelerde 1792 verilse de ayrıntılı tekke kaydı 1208/1793 tarihini gösterir.

Postnişinlik devamı

Yerine kardeşi Şeyh Süleyman Safî Efendi geçti. Ardından damadı Şeyh İbrâhim Ma‘şûkī, Şeyh Mustafa Sabri ve son postnişin Şeyh İsmâil Hakkı Efendi Resmiyye merkezindeki hizmeti sürdürdü. Böylece kişi dosyası yalnız kurucu adıyla değil, tekke ve halife devamıyla birlikte okunmalıdır.

Kendisinden sonra postnişinlik

1208'de (1793) Magosa'da vefat etmesi üzerine tekkenin postuna kardeşi Şeyh Süleyman Safî Efendi (ö. 1837) geçti. Tekke kaynaklarda bu zattan dolayı Resmî Şeyh Süleyman adıyla da anılır.

Onu sırasıyla damadı Şeyh İbrâhim Ma'şûkı Efendi (ö. 1854), İsmâil Ma'şûkı Efendi'nin oğulları Şeyh Mustafa Sabri Efendi (ö. 1888) ve son postnişin Şeyh İsmâil Hakkı Efendi (ö. 1927) izledi. Kaynaktaki "damadı" ifadesinin kimin damadını kastettiği açık değildir, bu yüzden burada olduğu gibi bırakılmıştır.

Tekke, tarikatların ilgasına (1925) kadar Resmiyye kolunun merkezi olarak faaliyet gösterdi. Dahiliye Nezâreti'nin rûmî 1301'de (1885-86) hazırlattığı istatistik cetveline göre burada üç erkekle üç kadın barınıyordu.

COĞRAFÎ HAFIZA2 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi2 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç3 doğrudan bağlantıAğda gör →
YOL ATLASISilsiledeki yerini açÖnceki ve sonraki halkalarla birlikte

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Magosa sürgünü ve sürgünde vefatı

Kendisi için yaptırılan tekkenin ilk postnişini iken 1206'da (1792) Kıbrıs'ın Magosa şehrine sürüldü ve 1208'de (1793) sürgünde vefat etti.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daraltMenâkıbnâme’de tam metni aç →

Resmiyye'nin âsitânesi olan tekkenin ilk postnişini olarak göreve başlamasının üzerinden birkaç yıl geçmişti ki 1206'da (1792) Kıbrıs'ın Magosa şehrine sürüldü. 1208'de (1793) sürgünde vefat etti.

Kolun pîri olarak anıldığı tekkede postnişinliği böylece çok kısa sürdü; yerine kardeşi Şeyh Süleyman Safî Efendi (ö. 1837) geçti. Sürgünün sebebine dair kaynakta herhangi bir açıklama yer almaz.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Aynı semtte iki tekke, tek şeyh: karışan kayıtlar

Eşi Âlime Hatun'un ve annesi Ayşe Hatun'un aynı semtte yaklaşık aynı yıllarda yaptırdığı, aynı kola bağlı ve benzer adlarla anılan iki tekkenin meşihatını birlikte yürüttü; bu iki tekke bazı yayınlarda birbirine karıştırılmıştır.

Metni gösterMetni daralt

Karagümrük'te birbirine yakın iki tekkenin de şeyhi oldu. Birincisi eşi Âlime Hatun'un 1204'te (1789-90) onun için yaptırdığı ve Resmiyye kolunun âsitânesi olan tekke, ikincisi annesi Ayşe Hatun'un aynı semtte, Neslişah mahallesi Neyzenler sokağında yaptırdığı tekkedir. Her ikisi de aynı kişinin yakınları tarafından, yaklaşık aynı yıllarda tesis edilmiş, aynı tarikat koluna bağlanmış ve benzer isimlerle anılmıştır; bu yüzden bazı yayınlarda birbirine karıştırılmışlardır.

Adlandırmadaki karışıklık kayıtlara da yansır. Birinci tekke kaynaklarda Resmî Efendi, Şeyh Resmî, Şeyh Resmî Efendi adlarının yanı sıra halefi olan kardeşinden dolayı Resmî Şeyh Süleyman, bânisinden dolayı Âlime Hatun, yakınındaki Kabakulak (Muhtesib) İskender Mescidi'nin adıyla da anılır; âyin günü çarşamba olduğu için tekke listelerine Çarşamba diye de geçmiştir. İkinci tekke ise Ayşe Hatun, Cuma, Resmî, Şeyh Seyyid Resmî ve Şeyh Said Efendi adlarıyla kaydedilmiştir.

İki tekke arasında faal oldukları dönem boyunca sıkı bir ilişki gözlenir; son devirde ünlü zâkirlerden Ali Gerçek her ikisinde de görev yapmıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

İstanbul · TürkiyeAyşe Hatun (Cuma) TekkesiAnnesi Ayşe Hatun'un Resmî Tekkesi'nin yakınında, Neslişah mahallesinde Neyzenler sokağında yaptırdığı ikinci tekke. Meşihatını Şeyh Mustafa Âhî Resmî Efendi üstlenmiştir. Kaynaklarda Ayşe Hatun, Cuma, Resmî, Şeyh Seyyid Resmî ve Şeyh Said Efendi adlarıyla anılır; aynı semtteki Resmî Tekkesi ile bazı yayınlarda karıştırılmıştır.İstanbul · TürkiyeResmî TekkesiResmiyye kolunun âsitânesi Resmî Tekkesi, Kadı Mestçizâde Osman Efendi’nin kızı Âlime Hatun tarafından 1204/1789-90’da eşi Şeyh Mustafa Âhî Resmî Efendi için Karagümrük’te yaptırıldı. Kādiriyye’nin Resmiyye kolu 1925’e kadar merkez faaliyetini burada sürdürdü; âyin günü çarşambaydı. İki Resmî tekkesini ayırmak Resmî Efendi’nin annesi Ayşe Hatun, yakındaki Neslişah mahallesinde ikinci bir tekke kurmuştu. Benzer adlarla kaydedilen bu iki yapı bazı yayınlarda karıştırılmıştır. Bu dosya Âlime Hatun’un yaptırdığı âsitâneyi esas alır; Ayşe Hatun/Cuma Tekkesi’ni aynı bina saymaz. Mimari düzen Ahşap tekke kâgir bir bodrum üzerinde iki katlıydı. Tevhidhâne iki katlı mahfiller, türbeye açılan bir geçit ve tarikat levhalarıyla donatılmış; türbede Kādirî-Resmî taçları taşıyan sandukalar bulunuyordu. Bugünkü iz Cumhuriyet döneminde işlevsiz ve bakımsız kalan yapı yaklaşık 1940’ta ortadan kalktı. Binadan günümüze bir yapı ulaşmadı; bakımlı hazîre, özellikle tarikat taçlı mezarlarıyla tarihî merkezin başlıca fizikî izidir.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]TDV İslâm Ansiklopedisi: Kādiriyye, Tarikat, Resmî Tekkesi ve Semmân maddeleri
  2. [2]TDV İslâm Ansiklopedisi, ‘Resmî Tekkesi’; Türkiye’de Tarikatlar: Tarih ve Kültür, Kādiriyye bölümü
  3. [3]Kişi dosyasındaki coğrafya kaydı
  4. [4]M. Baha Tanman, ‘Resmî Tekkesi’, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 34, s. 584-585; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ
Ortak kaynak kataloğunu aç →