Mimarzâde Mustafa Efendi

Babası, Kanûnî devri âlimleri arasında sayılan Halep kadısı Mimarzâde Efendi'dir; lakap buradan gelir.

Hâl tercemesini yazan müellif bu lakabı bir mecaza dönüştürür: Mustafa Efendi «mimar tabiatının yardımıyla» ilimlerin binasını fazl ve irfan eyvanının yüksek kemerine temel yapmış, sağlam ayarlı bir terazi ile istidadının mamuresini göğe değdirmiştir. Rütbesinin yüksekliği meşhur, her tarafı bayındır, benzersiz bir dânişmend olarak tarif edilir.

Müderrislerin faziletlilerinden Kumrî Mahmud Efendi ile karşılıklı müzakere yürüttü; Ma'lûl Emîr Efendi'nin hizmetinde bulunarak onun sohbetinin süzülmüş şarabıyla hararetlendi.

İlmiye yolundaki ilerlemesi ise Çivizâde Efendi'nin himmetiyle bağlanır: kaynak, kusur ve gevşeklik kapısının onun himmetiyle kapandığını söyler.

Dokuz yüz altmış senesinde Sultan Süleyman Han'ın şehrin doğu yönünde bulunan medreseleri tamamlandığında bunlardan biri Mustafa Efendi'ye, biri de akranı Kādızâde Efendi'ye in'am edildi.

Bu, medreselerin açılışıyla birlikte kurulan ilk müderris kadrosunda yer aldığı anlamına gelir.

Altmış üç senesinin Safer ayında Hâmid Efendi'nin yerine Bursa'da kaza hükümlerinin fermân-revânı oldu.

Dokuz yüz altmış sekiz senesinin Şaban ayında azlin acılığıyla tatsız bir ayrılık yaşadı; İstanbul mansıbı ile bu defa Pervîz Efendi murada erdi.

Yetmiş bir senesinin Cemâziyelâhir ayında mazul oldu. Mısır'a dâhil olduğunda ruhunun edası vacip olan borcunu ödedi, yani orada vefat etti.

Metne düşülen Arapça kayıt vefatını Şevval 971 olarak verir; bu, milâdî 1564 yılının Mayıs-Haziran ayına denk gelir.

Hâl tercemesinde iki hukukî ihtilâfa yer verilir. Birincisinde Rumeli kazaskeri Abdurrahman Efendi'nin bir hüccetteki hatasını tespit edip meseleyi padişaha arz etmiştir.

İkincisi, bir vakfiyede geçen iktibas sebebiyle doğan ve küfür isnadına kadar varan bir tartışmadır; mesele Şeyhülislâm Ebüssuûd Efendi'ye istiftâ edilerek görüşüne başvurulmuştur.