tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Amasya'da başlayan tahsil
Amasya'da doğdu. İran'dan gelerek Amasya'ya yerleşen ve Gümülcine kadılığı yapan Seyyidî Ali Efendi'nin oğludur. Mollâ Çelebi ile Sa‘dî Efendi'nin ders halkalarında yetişti.
Medrese ve kadılık güzergâhı
Bursa, Çankırı, Alaşehir, İznik ve Edirne medreselerinde görev yaptı; ardından Halep, Bursa, Edirne, Kahire ve Mekke kadılıklarına tayin edildi. 958/1551'de Rumeli kazaskeri oldu; daha sonra Kahire ve Mekke görevlerinden sonra 981/1573'te ikinci defa Rumeli kazaskerliğine getirildi.
III. Murad'ın cülûsu ve vefatı
III. Murad tahta çıktığında görevdeydi. Sağlığının bozulması üzerine Rebîülevvel 983/Haziran-Temmuz 1575'te azledildi ve üç gün sonra vefat etti. İstanbul sur içinde, Emir Buhârî Türbesi karşısında yaptırdığı mektebin avlusuna defnedildi.
Eserleri ve ilmî mirası
Hidâye'nin ilk bölümlerine yazdığı hâşiyeye Terġībü'l-edîb adını verdi. Hocası Sa‘dî Efendi'nin Hidâye ve Ekmel kenar notlarını derledi; ayrıca Kāmūs üzerine notlarını bir araya getirdi.
Hayır yapıları
İstanbul Yenibahçe yakınında bir cami, kabri yanında bir mektep, Edirne ve Bursa'da iki mescid yaptırdı. Kaynak açık bir tarikat nispeti vermediğinden kişi herhangi bir yola bağlanmamıştır.
Eğitim ve irşad çevresi
Kaynak kaydında eğitim ve tasavvuf çevresi Mahmud Paşa Medresesi duraklarıyla görünür hâle gelir. Adı geçen başlıca bağlar Molla Çelebi (hocası), Sâdî Çelebi (hocası), Cuma Efendi (hocası), Deli Kerim Çelebi (talebesi), Kefevî Mahmud Efendi (talebesi), Arabzade Abdurrauf Efendi (talebesi), Seyyidi Ali Efendi (babası) ve Terzi Muslihiddin Efendi (talebesi) şeklindedir.
Görev ve hareket çizgisi
Kayıtlarda öne çıkan duraklar 1536 dolaylarında Süleymâniyye-i İznik Medresesi (müderris), 1539 dolaylarında Halebiye Medresesi (müderris), 1542 dolaylarında Haseki Sultan Medresesi (müderris), 1545 dolaylarında Sahn-ı Semân medreseleri (müderris) ve 1545 dolaylarında II. Bayezid Medresesi (müderris) olarak sıralanır. Bu seçki bütün tayinleri değil, hayat çizgisini görünür kılan başlıca durakları gösterir.
Eserleri
Kayıtta kendisine nispet edilen eserler arasında Terġību’l-Edīb, Kelimāt alā Şerḥi'l-Hidāye ve Ekmel ve Kāmūs yer alır.