tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

Kırımlı İbrâhim Efendi

Kırımlı İbrâhim Efendi (ö. 1632), Kutub İbrâhim adıyla tanınan; Nûreddinzâde Muslihuddin’in halifesi, Cerrahpaşa Camii vaizi ve Halvetî-Cemâlî silsilesinin etkili halkalarındandır.

Vefat
1632
Unvan
Nûreddinzâde halifesi, Cerrahpaşa Camii vaizi ve Halvetî müellif

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Nûreddinzâde’nin halifesi

Kırımlı İbrâhim Efendi kaynaklarda “Kutub İbrâhim Efendi” adıyla anılır. Nûreddinzâde Muslihuddin Mustafa Efendi’nin terbiyesinde yetişip hilâfet aldı. Onun üzerinden yürüyen Halvetî-Cemâlî hattından çok sayıda şeyh ve halife yetişti.

Vaaz ve telif faaliyeti

İstanbul’da Cerrahpaşa Camii vaizi olarak görev yaptı. Kaynak ona Medâric, Tefsîr-i Sûre-i Zümer, emr-i ilâhî konulu bir hadis şerhi, Seb‘u’l-mesânî ve bir hâşiye nispet eder. Eser adları yazma kataloglarıyla ayrıca karşılaştırılmalıdır.

Silsile çevresi

Kendisinden sonra Kırımlı Ebû Bekir Velî, Ahmed-i Kırîmî, Afîfüddin, Abdülaziz, Hâmid, Muhammed Fakrî, Ahmed, Nakib Abdullah ve Pîr Muhammed Çelebi gibi isimlerle devam eden geniş bir Kırımlı Halvetî çevresi kaydedilir. Eski metinde bu isimlerin bazılarının bağımsız biyografileri Kırımlı İbrâhim’in hayatına karışmıştı; kişi dosyaları ayrı tutulmuştur.

Vefatı

1042/1632’de vefat etti. OCR’da görünen “163233” birleşik rakamı tashih edilmiştir.

Sefîne'nin vefat kaydı

Vassâf, İbrâhim Efendi'nin Cerrahpaşa Camii vâizi olduğunu belirttikten hemen sonra 1042/(1632-33) yılında irtihal ettiğini yazar. Nüshada cami adının ilk hecesi silinmiş, “rahpaşa” biçiminde kalmıştır.

Kürsü vazifesiyle vefat kaydının aynı cümlede verilmesi, onun son yıllarına kadar vaaz hizmetini sürdürdüğü izlenimini bırakır; ancak kaynak bu konuda açık bir hüküm kurmaz. Vefat yılı, sonraki Kırımî şeyhlerinin sıralandığı silsile kaydının da başlangıç noktasıdır.

COĞRAFÎ HAFIZACerrahpaşa CamiiMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

ESER / METİN

Medâric'ten Seb'u'l-Mesânî'ye telif listesi

Sefîne, Kırımlı İbrâhim Efendi'nin telifleri arasında Medâric'i, Zümer sûresi tefsirini, bir hadis şerhini ve Seb'u'l-Mesânî'yi sayar.

Metni gösterMetni daralt

Sefîne, Kırımlı İbrâhim Efendi'yi tanıtırken ardında bıraktığı metinleri kısa bir liste hâlinde verir: Medâric, Tefsîr-i Sûre-i Zümer, “Emru'llâhi Teâlâ” hadisine yazdığı şerh ve Seb'u'l-Mesânî. Listenin sonunda bir hâşiye adı daha bulunmakla birlikte elimizdeki nüshada okunamayacak kadar bozuk olduğu için burada anılmamıştır.

Adların dağılımı dikkat çekicidir: bir tefsir, bir hadis şerhi, Kur'an'ın açılış sûresine gönderme yapan bir başlık ve tasavvufî terbiyeyi çağrıştıran Medâric. Liste, onu yalnız kürsüde vaaz veren bir şeyh olarak değil, tefsir ve hadis sahalarında da kalem oynatan bir müellif olarak gösterir.

Çerçeve. Bu kayıt bir menkıbe değil, kaynağın doğrudan tuttuğu bir künye notudur; dolayısıyla eser adlarının varlığı için güvenilir bir tanıklıktır. Buna karşılık Sefîne bu metinlerin muhtevası, telif tarihi ve nüshaları hakkında hiçbir şey söylemez; adların ötesine geçen her hüküm bugün yazma katalogları üzerinden yapılacak ayrı bir tespiti gerektirir. Menâkıb geleneğinde eser listeleri çoğu zaman bir şeyhin ilmî itibarını tescil için aktarılır; burada da işlev budur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ.
TARİHÎ KAYIT

Eserleri ve metinleri

Bu ibarenin hesaplanmasından 1 0 1 8 çıkmaktadır. ( H ) Bahşiyye-i Halvetiyye 347 rahpaşa Camii vfüzi idi. 1 042/( 1 63233)'de irtihal eyledi. Medaric, Tefsir-i Silre-i Zümer, Şerh-i Hadis-i (Emru'llahi Teala ) , Seb'u'l-Mesani, Haşiye ale'l-Hami ••. ( isimli eserleri vardır). (Kendisinden devam eden silsile şöyledir): Şeyh Kırımi Kutub lbrahim Efendi, Şeyh Kırımi Ebu Bekir Veli Efendi, Şeyh Ahmed-i Kırımi, Şeyh Kırımi Afifüddin Efendi ( Kutub lbrahim Efendi-zadedir) , Şeyh K ırımi Abdülaziz Efendi (Şeyh Ahmed Efendi-zadedir), /23 1/ Şeyh Kırımi Hamid Efendi, Şeyh Kırımi Seyyid Muhammed-i Fakri Efendi (Tekirdağ'da Hz. Sezai ile hem-sohbet olmuştur. 1 54. sahifeye müracaat), Şeyh Kırımi Seyyid Ah­ med Efendi ( Şami-zade, irtihali 1 1 87/ 1 773 ) , Şeyh Kırımi Nakib Abdullah Efendi­ zade ( Ş eyh Fakri Efendi biraderidir), Şeyh Kırımi Hamid

Metni gösterMetni daralt

Bu ibarenin hesaplanmasından 1 0 1 8 çıkmaktadır. ( H ) Bahşiyye-i Halvetiyye 347 rahpaşa Camii vfüzi idi. 1 042/( 1 63233)'de irtihal eyledi. Medaric, Tefsir-i Silre-i Zümer, Şerh-i Hadis-i (Emru'llahi Teala ) , Seb'u'l-Mesani, Haşiye ale'l-Hami ••. ( isimli eserleri vardır). (Kendisinden devam eden silsile şöyledir): Şeyh Kırımi Kutub lbrahim Efendi, Şeyh Kırımi Ebu Bekir Veli Efendi, Şeyh Ahmed-i Kırımi, Şeyh Kırımi Afifüddin Efendi ( Kutub lbrahim Efendi-zadedir) , Şeyh K ırımi Abdülaziz Efendi (Şeyh Ahmed Efendi-zadedir), /23 1/ Şeyh Kırımi Hamid Efendi, Şeyh Kırımi Seyyid Muhammed-i Fakri Efendi (Tekirdağ'da Hz. Sezai ile hem-sohbet olmuştur. 1 54. sahifeye müracaat), Şeyh Kırımi Seyyid Ah­ med Efendi ( Şami-zade, irtihali 1 1 87/ 1 773 ) , Şeyh Kırımi Nakib Abdullah Efendi­ zade ( Ş eyh Fakri Efendi biraderidir), Şeyh Kırımi Hamid

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

KAVRAM

Kendisinden devam eden Kırımî silsilesi

Vassâf, Kutub İbrâhim Efendi'den sonra “Kırımî” nisbesiyle anılan şeyhleri sırasıyla kaydeder; hattın içinde kendi oğlu Afîfüddin Efendi de yer alır.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak, “kendisinden devam eden silsile” kaydıyla Kutub İbrâhim Efendi'den sonraki halkaları sıralar: Kırımî Ebû Bekir Velî Efendi, Ahmed-i Kırımî, İbrâhim Efendi'nin oğlu Afîfüddin Efendi, Ahmed Efendi'nin oğlu Abdülazîz Efendi, Hâmid Efendi, Seyyid Muhammed-i Fakrî Efendi, Şâmîzâde diye anılan Seyyid Ahmed Efendi ve Nakīb Abdullah Efendizâde.

Listede iki ayrıntı öne çıkar. Birincisi, hattın aile içinden de yürümesidir: Afîfüddin Efendi onun, Abdülazîz Efendi ise Ahmed Efendi'nin oğludur. İkincisi, Vassâf'ın araya düştüğü iki nottur — Fakrî Efendi'nin Tekirdağ'da Sezâî ile hem-sohbet olduğu, Şâmîzâde Seyyid Ahmed Efendi'nin ise 1187/1773'te vefat ettiği kaydedilir.

Çerçeve. Böyle bir liste, bir tarikat kolunun kendi hâfızasını nasıl kurduğunu gösterir: isimler nisbe ve soy üzerinden dizilir, tarih ancak yer yer verilir. Kaydın tarihî değeri, İstanbul'da “Kırımî” nisbesiyle anılan bir şeyh çevresinin en az iki yüzyıl sürdüğünü belgelemesindedir. Buna karşılık her halkanın hilâfeti kimden aldığı, hangi tekkede hizmet ettiği bu sıralamadan çıkarılamaz; liste elimizdeki nüshada yarım kalmaktadır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ
  2. [2]Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3
  3. [3]Kişi dosyasının kaynakları — Kırımlı İbrâhim Efendi
Ortak kaynak kataloğunu aç →