tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

Hattatzâde Abdullah Efendi

Hattatzâde Abdullah Efendi (ö. 1722), nesih hattıyla tanınan Hattat İsmail Efendi'nin oğlu; İstanbul medreselerinde görev yapan Osmanlı âlimidir.

Vefat
1722
Unvan
Osmanlı müderrisi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Ailesi

Nesih hattındaki şöhretiyle tanınan Hattat İsmail Efendi'nin oğluydu. Kaynak Abdullah Efendi'nin kendisini hattat olarak nitelemez; aile unvanı kişisel sanat payesi gibi aktarılmadı.

Medrese güzergâhı

Sayyadbaşı, Süheyl Bey, Kadıasker Mehmed Efendi, Defterdar Yahyâ, Piyale Paşa, Sahn-ı Semân, Debbâğzâde ve Sinan Paşa medreselerinde görev yaptı.

Vefatı

22 Şaban 1134'te/1722'de vefat etti. Şeyhî onu ilim talibi, temiz kalpli ve dindar bir kişi olarak kaydeder; ayrıca eser veya tarikat aidiyeti vermez.

Hat, kalem ve medrese arasında bir ömür

Abdullah Efendi 1074/1663-64'te İstanbul'da, meşhur hattat Ağakapılı İsmail Efendi'nin oğlu olarak dünyaya geldi. Sülüs ve nesihi önce babasından, sonra Mirahur Camii'nin eski imamlarından Abdullah Efendi'den meşk etti; hocası aracılığıyla Hattat Hâfız Osman'ın açtığı üsluba bağlandı. Kaynaklar onu aynı zamanda şair, münşî ve musikişinas olarak anar; bilinen bir eseri yoktur.

İlim yoluna girip ulemâdan birinden mülâzemet aldıktan sonra birkaç pâye yükseldi ve kırk akçe medreseden mazul kaldı. 1113 saferinde Sayyâdbaşı Medresesi'yle başlayan müderrislik zinciri yirmi bir yıl sürdü; Süheyl Bey, Kadıasker Mehmed Efendi, Defterdar Yahyâ, Piyâle Paşa, Sahn-ı Semâniyye ve Debbâğzâde medreselerinden geçerek 1133 zilhiccesinde Sinan Paşa Medresesi'ne ulaştı.

Bu görevde iken 1134 şâbanında vefat etti. Vefeyât kaydı onu "ilimlerin meyvesini toplamaya talip, anlayış ehlinin halkasında oturan, salih ve gönlü saf, itikadı temiz bir mümin" diye anar.

COĞRAFÎ HAFIZAİstanbul — Abdullah Efendi'nin doğduğu ve görev yaptığı şehirMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

4 kayıt

İlk 4 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Ağakapılı İsmail Efendi'nin oğlu

1074/1663-64'te İstanbul'da doğdu; babası, nesih hattıyla şöhret bulan ve Ağakapılı diye tanınan Hattat İsmail Efendi'dir. Lakabı buradan gelir.

Metni gösterMetni daralt

Vefeyât kaydı onu "el-Mevlâ Abdullah ibn İsmâil" diye tanıtır ve babasını şöyle anar: Dârüssaltana Kostantiniyye'de nesih hattıyla şöhret ve şan bulup "Hattat İsmail Efendi" unvanıyla âlemin tanıdığı saadetli kişinin değerli oğludur.

Kendisi de bu yüzden "Hattâtzâde Abdullah Efendi" denilmekle meşhur oldu. Doğum yeri ve yılı ayrı bir kayıtta verilir: 1074/1663-64'te İstanbul'da doğdu; babası, meşhur hattatlardan Ağakapılı İsmail Efendi'dir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Babasından meşk, Hâfız Osman'ın vadisi

Sülüs ve nesihi babasından meşk etti, sonra Mirahur Camii'nin eski imamlarından Abdullah Efendi'den ders aldı; böylece hocası gibi Hattat Hâfız Osman'ın açtığı yola meyletti.

Metni gösterMetni daralt

Hüsn-i hattın sülüs ve nesih çeşitlerini babasından meşk eden Abdullah Efendi, daha sonra Mirahur Camii'nin eski imamlarından Abdullah Efendi'den hat meşk etti. Bu sayede, hocası gibi kendisi de Hattat Hâfız Osman Efendi'nin açtığı vadiye meyletti.

Aynı kayıt onu yalnız hattat değil, aynı zamanda şair, münşî ve musikişinas biri olarak tanıtır. Herhangi bir eserinin bulunup bulunmadığı hakkında kaynaklarda bilgi yoktur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Sayyâdbaşı'ndan Sinan Paşa'ya

1113'te Sayyâdbaşı Medresesi'yle başlayan müderrislik zinciri Süheyl Bey, Kadıasker Mehmed Efendi, Defterdar Yahyâ, Piyâle Paşa, Sahn-ı Semâniyye ve Debbâğzâde medreselerinden geçerek 1133'te Sinan Paşa Medresesi'nde son buldu.

Metni gösterMetni daralt

Kırk akçe medreseden mazul beklerken 1113 saferinin üçüncü günü, Neylî Ahmed Efendi'nin yerine ibtidâ hâriç itibarıyla Sayyâdbaşı Medresesi verildi. Ardından 1117 ramazanında Süheyl Bey, 1120 zilkadesinde Fındıklı'daki Kadıasker Mehmed Efendi (ibtidâ dâhil), 1123 recebinde Defterdar Yahyâ medreseleri geldi.

1127 rebîülevveli gurresinde mûsıla-i Sahn itibarıyla Piyâle Paşa Medresesi, 1130 rebîülâhiri gurresinde Sahn-ı Semâniyye'den biri, 1131 rebîülâhirinin onunda ibtidâ altmışlı itibarıyla Şeyhülislâm Debbâğzâde Mehmed Efendi Medresesi verildi. Son durağı, 1133 zilhiccesinin on beşinde Hâfız Mustafa Efendi'nin yerine tevcih olunan Sinan Paşa Medresesi'dir.

Bir başka kayıt, onun müderrisliğe Şeyhülislâm Seyyid Feyzullah Efendi'nin kâtiplik hizmetinde bulunması sayesinde girdiğini belirtir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Vefat gecesi ve tarih mısraı

Sinan Paşa Medresesi müderrisi iken 1134 şâbanında vefat etti; gece için vefeyât kaydı ayın yirmi ikisini, bir başka kayıt Berat gecesini verir. Ölümüne "Kâtib-i me'vâ-yı cennet oldı Abdullah ebed" mısraıyla tarih düşürülmüştür.

Metni gösterMetni daralt

Vefeyât kaydı vefatını "bin yüz otuz dört şâbanının yirmi ikinci pazar gecesi" diye verir; boşalan medresesi, Nişancı Paşa-yı Cedîd Medresesi müderrisi Abdülfettah Efendi'ye tevcih olunmuştur.

Bir başka madde ise Sinan Paşa Medresesi'nde müderrislik yaparken 1134 yılının Berat gecesinde, altmışlı yaşlarda vefat ettiğini yazar; aynı yerde Sicill-i Osmânî'ye dayanılarak ölüm tarihi 22 Şaban 1134 (7 Haziran 1722) olarak kaydedilir. Berat gecesi şâbanın on beşi olduğundan iki gün kaydı birbirini tutmaz; ikisi de olduğu gibi bırakılmıştır.

Ölümüne düşürülen tarih mısraı, hem cennete hem de kâtiplik hizmetine gönderme yapar: "Kâtib-i me'vâ-yı cennet oldı Abdullah ebed".

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası