Zoralı Hacı Muhammed Efendi

Kol, icâzet ve dönem bağları

Ana yol alanı bütün mensubiyetlerin yerine geçmez. Kurucu, post ve silsile rolleri ayrı kayıtlardır; birlikte görülmeleri aynı dönemde aidiyet kanıtı değildir. Kol ve ilişki fişleri mevcut CMS kayıtlarından gelir; kol yanıtı boşsa 5 Ekim 2026 araştırma envanteri gösterilir. Kaynak belirtilmemiş bağlar doğrulanmış mensubiyet gibi sunulmaz.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 773
Yön: 1134 → 55
Tür: Hoca-talebe
Hat / varyant: sabaniyye-cerkesiyye
Eser / belge: Nihat Azamat, ‘Çerkeşî Mustafa Efendi’, TDV İslâm Ansiklopedisi
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: IV
Sayfa: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Kaynak var; tekil konum doğrulanmadı

Kaynakta aktarılan künye: Nihat Azamat, ‘Çerkeşî Mustafa Efendi’, TDV İslâm Ansiklopedisi; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ, c. IV; Sâdık Vicdânî, Tomâr-ı Turuk-ı Aliyye: Halvetiyye; Mustafa Tatcı, Hazret-i Pîr Şeyh Şa‘bân-ı Velî ve Şâbâniyye

İlişki / dönem açıklaması: Çerkeşî Mustafa Efendi, Zoralı Hacı Mehmed Efendi’ye intisap edip ondan hilâfet aldı.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Zora Dergâhı

Safranbolu kazasına bağlı Zora köyündendir. Burada büyük bir Halvetî dergâhı yaptırdı ve vefatından sonra dergâhın hazîresine defnedildi. Vefat tarihi mevcut parçada verilmediği için tahminle doldurulmamıştır.

Safranbolu ile mevsimlik irşad bağı

Zora Dergâhı'nın Safranbolu'da bir şubesi bulunuyordu. Zora postnişinleri kış aylarında Safranbolu'ya gelerek âyin icra ederdi. Dergâh ailesine intisap edenlerin Zora'ya gidip erbaîn çıkarmaları gelenek hâline gelmişti.

Aile postu

Meşihat aile içinde Hacı Muhammed Efendi'den oğlu Ahmed Feyzullah'a, ardından Mustafa, Muhammed Hamdi ve Şa‘bân efendilere geçti. Daha sonra Şa‘bân Efendi'nin kardeşi Gazi Mustafa Efendi postnişin oldu. Onun vefatı üzerine eski müridlerden Hüseyin Efendizâde âlim Hüsnü Efendi'ye meşihat verildi.

Halifeleri ve hadis hafızası

Kaynak, Zoralı, Çerkeşli, Tokatlı, Küreli, Çorumlu, Kastamonulu, Taşköprülü ve Simavlı çok sayıda halifesini kaydeder. Bu liste, Zora merkezli irşadın Batı ve Orta Anadolu'ya yayıldığını gösterir. Hacı Muhammed Efendi'nin ezberinde bin bir hadis bulunduğu da Sadık Vicdânî'den nakledilir; bu sayı gelenek içi hafıza kaydı olarak değerlendirilmelidir.