tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

Hacı Muhammed Baba Kürkî

Hacı Muhammed Baba Kürkî (ö. 1929), Ömer Hüdâyî Baba'nın önde gelen halifesi; Köğenk postunu sürdüren ve Mustafa Hayri Baba'ya icazet vererek Malatya'ya gönderen Hâlisî şeyhtir.

Vefat
1929
Unvan
Hâlisiyye'nin Köğenk postnişini ve Hayriyye aktarımının şeyhi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Kürk köyünden Köğenk'e

Hazar gölü kıyısındaki Kürk köyünde, Gafuroğullarından Ahmed Ağa'nın oğlu olarak doğdu. İlk hayatı ve Ömer Hüdâyî Baba'yla tanışma tarihi bilinmez. İntisabından sonra Kürk'teki malını satarak şeyhinin bulunduğu Köğenk'e yerleşti.

İrşad ve seyahat

Kaynaklar Medine'de yaklaşık yedi yıl kaldığını aktarır. Ömer Hüdâyî Baba'nın vefatından sonra Köğenk'teki irşad postunu üstlendi. Devir teslimine ilişkin keramet anlatıları tarihî görev kaydından ayrı tutulmalıdır.

Halifeleri ve vefatı

Mustafa Hayri Baba'yı yetiştirerek Malatya'da görevlendirdi; bu hat daha sonra Hayriyye adıyla anıldı. 1929'da vefat etti ve Köğenk'te mürşidinin türbesinin sağ bölümüne defnedildi.

COĞRAFÎ HAFIZAKövenk (Köğenk)Mekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç3 doğrudan bağlantıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

"On iki tarîkin nûru bende birleşti"

Halifesinin naklettiğine göre on iki tarikattan icazetli olduğunu söyler, dilediği yoldan ders verebileceğini bildirir ve o memlekete Abdülkādir Geylânî’nin emriyle geldiğini anlatırdı.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daraltMenâkıbnâme’de tam metni aç →

Halifesi Hacı Mustafa Hayri Baba’nın sohbetlerinde en çok tekrarladığı anlatılardan biri, onunla karşılaşmasıdır. Şeyhinin sözlerini şöyle aktarır: "Oğlum ben on iki tarîkten mezûnum, on iki tarîkin nûru, hâli, feyzi bende birleşti. Bu memlekete Şeyh Abdülkādir Geylânî’nin emri ile geldim."

Aynı anlatının bir başka aktarımında hangi yoldan isterse ondan verebileceğini söylediği, Hayri Baba’nın "Şeyh Abdülkādir Geylânî’yi seviyorum, ondan ver" demesi üzerine Kādirî tarikatını verdiği ve ardından on iki tarikattan icazet tanıdığı anlatılır: "Ben Şeyh Abdülkādir Geylânî’nin emri ile senin için geldim bu memlekete."

Aktarımlar karşılaşmanın yeri konusunda birbirinden ayrılır: bir yerde "Kövenk’e geldiğimizde, o vakitte Hacı Muhammed Baba vardı" denirken, başka bir yerde "Malatya’da geldi beni buldu, buluştuk" denmektedir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Mekke ve Medine’de yedi yıl mücâvirlik

Halifesinin naklettiğine göre Mekke ve Medine’de yedi sene mücâvir kalmıştır.

Metni gösterMetni daralt

Hacı Mustafa Hayri Baba, şeyhini tanıtırken hayatının bilinen az sayıdaki ayrıntısından birini verir: "Benim Şeyhim Hacı Muhammed Baba, Mekke, Medîne’de, yedi sene mücâvir kalmış."

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Silsilenin son halkası olarak anılışı

Kādiriyye-Hâlisiyye silsilesinin devran zikri ve günlük ders formüllerinde adı, kendisinden önce gelen meşâyihin ardından son halka olarak okunur.

Metni gösterMetni daralt

Bu koldaki zikir ve râbıta formüllerinde adı sabit bir yer tutar. Devran zikirlerinin sonunda okunan ve Urfa’da Dede Osmân Avnî Baba Dergâhı’nın dış cephesine kazınmış kitabede yer alan silsilede sıra şöyledir: Süleyman el-Bağdâdî, Ahmed Talebânî, Abdurrahmân Hâlis Talebânî, Ali el-Bağdâdî, Eyyûb Urfevî, Dede Osmân Avnî Baba Urfavî, Hacı Ömer Hüdâyî Baba Kövengî ve "eş-Şeyh es-Seyyid Hacı Muhammed Baba-i Kürkî".

Aynı sıra, "Destur medet" diye başlayan nidâ formülünde de tekrarlanır ve son isim yine odur.

Halifesi bu silsileyi anlatırken "Bizim tarîkımız kutuptan kutuba gidiyor, peygamber vekilliğinden peygamber vekilliğine gider" der ve şeyhini "cihan kutbu idi, kutb-i aktâbdı" diye anar.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Çilem Erdem, Yukarı Fırat Havzasında Kadiriliğin Tarihsel Gelişimi (1797-1973), yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi, 2019, s. 47-50
  2. [2]Kişi kaynak denetimi — Hacı Muhammed Baba Kürkî
Ortak kaynak kataloğunu aç →