Şeyh Hacı Halil Efendi

Çerkeşli Mustafa Efendi’nin halifesi

Hacı Halil Efendi Geredelidir. Çerkeşli Mustafa Efendi’nin önde gelen iki halifesinden biri olarak anılır; diğer ana devam Beypazarlı Ali Efendi vasıtasıyla gelişmiştir. Sefîne-i Evliyâ, bu iki halife çevresinden doğan irşad zincirlerinin kendi döneminde de sürdüğünü kaydeder.

İstanbul daveti rivayeti

Kaynağın “hikâye olunduğuna göre” kaydıyla aktardığı rivayette, irşaddaki şöhreti sebebiyle II. Mahmud tarafından İstanbul’a davet edildiği anlatılır. Ümmî olduğu halde bir hadis-i şerife verdiği çok yönlü tasavvufî yorumların padişah ve ulemânın takdirini kazandığı söylenir. Bu anlatı, tarihî saray kaydıyla ayrıca doğrulanmadığı için kesin olay değil gelenek içi hatıra olarak değerlendirilir.

Halîliyye-i Şâbâniyye

Ona nispet edilen kola Halîliyye-i Şâbâniyye adı verildi. Halifeleri vasıtasıyla Safranbolu ve Nevrekop çevrelerine uzanan devam, Şâbânîler arasında “orta kol” diye de anıldı. Bu adlandırma Hacı Halil Efendi’nin Şâbâniyye’den ayrı yeni bir ana yol kurduğu anlamına gelmez; Çerkeşiyye içinden gelişen tarihî bir irşad şubesini gösterir.

Gerede’deki hafızası

Gerede’de vefat ettiği ve orada defnedildiği kaydedilir. Doğum ve vefat yılları kaynakta verilmediğinden tarih alanları tahminle doldurulmamıştır. Hayatının ayrıntılarındaki boşluk, sonraki kol ve halife kayıtlarının onun yerine biyografi gibi kullanılmasını haklı kılmaz.