tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Hayatı ve İstanbul çevresi
Itrî'nin doğum tarihi kesin değildir; kaynaklarda 1630 ve 1640 çevresinde tahminler yer alır. İstanbul'un Mevlânâkapı civarındaki Yayla semtinde doğduğu kabul edilir. Buhûrîzâde lakabının aile mesleğiyle veya güzel koku merakıyla ilişkisi hakkında kesin bir kayıt yoktur.
Saray ve musiki hayatı
IV. Mehmed devrinde saray fasıllarına hânende olarak katıldı; bir süre esirciler kethüdâlığı yaptı. Bestekârlığı yanında şairliği, hattatlığı ve çiçek merakıyla da anılır. Musiki hocaları kesin biçimde belirlenemese de dönemin saray, şehir ve tekke çevreleriyle temas halinde yetiştiği anlaşılır.
Mevlevî çevre ve nispet sınırı
Itrî'nin Mevlevî musikisiyle kuvvetli ilişkisi, na‘tının Mevlevî mukabelesindeki merkezi yeri ve Mevlevî çevrelerde aktarılan repertuvarıyla açıktır. Bununla birlikte eldeki belgeler onu kesin ve kurumsal bir Mevlevî dervişi olarak göstermeye yetmez. Bu sebeple musiki bağı ile tarikat mensubiyeti birbirine karıştırılmamalıdır.
Eserleri ve üslubu
Yüzlerce eser bestelediği rivayet edilse de günümüze sınırlı bir bölümü ulaşmıştır. Rast makamındaki na‘t-ı Mevlânâ, Segâh tekbir ve salât-ı ümmiyye, dinî musiki hafızasının en kalıcı örneklerindendir. Kâr, beste, semâi, peşrev ve saz semâisi gibi formlardaki eserleri güçlü makam örgüsü, ölçülü ifade ve güfteyle musiki arasındaki dengeyle tanınır.
Vefat tarihi ve kabir yeri
Vefatı için 1123/1711 ve 1124/1712 tarihleri verilmiştir; yakın dönem kaynaklarının çoğu 1123/1711'i tercih eder. Kabir yeri de kesin değildir. Yenikapı Mevlevîhânesi civarı ile Edirnekapı dışındaki Mustafapaşa Dergâhı çevresi arasında farklı rivayetler bulunduğundan tek bir nokta kesin türbe olarak sunulmamalıdır.