Azbî Baba

Kimliği ve dönemi

Asıl adı Mustafa'dır. Kaynaklar onu XVII. yüzyılın ikinci yarısı ile XVIII. yüzyılın ilk yarısında yaşayan Bektaşî babası olarak gösterir. Hayatının bütün tarihleri kesin değildir; aynı veya benzer mahlaslı şairlerle karıştırılmamalıdır.

Niyâzî-i Mısrî çevresi

Azbî'nin tasavvufî hayatının Niyâzî-i Mısrî'ye intisapla başladığı, Mısrî'nin vefatından sonra Bektaşîliğe yöneldiği aktarılır. Bu iki aidiyet, şiirindeki Mısrî tesiriyle Bektaşî Ehl-i beyt ve erkân dilinin birlikte görülmesini açıklar.

Dîvân ve nüshalar

Mehmet Erol'un çalışması Dîvânı dört yazma nüshaya dayanarak kurar. Kütüphanelerde Derviş Mustafa Azbî Baba adıyla daha fazla nüsha kaydı vardır; aynı başlığı taşıyan her mecmuanın aynı içerikte olduğu varsayılmaz.

Şiir dünyası

Kur'an, Hz. Peygamber, Ehl-i beyt, On İki İmam ve Hacı Bektâş sevgisi; vahdet-i vücûd, tecellî ve insana muhabbet şiirin başlıca eksenleridir. Dîvân, Tahmîs-i Gazel-i Niyâzî-i Mısrî ve Mısrî gazeli şerhi ona nispet edilen eserler arasındadır.