ŞAHSİYET DOSYASI

Ali b. Gānim el-Makdisî

Ali b. Gānim el-Makdisî (1514-1596), Kahire'de yetişmiş; kıraat, hadis, tefsir ve Hanefî fıkhında temayüz ederek Sargıtmışiyye ve Süleymaniyye medreselerinde ders vermiş âlimdir.

Doğum: 1514
Vefat: 1596
Unvan: Hanefî fakihi, kıraat ve hadis âlimi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Kahire'de doğum ve tahsil

920 Zilkadesinde/1514 Kahire'de doğdu. Şihâbüddin Ahmed el-Hanbelî'den yedi kıraat, Şemseddin el-İskenderî'den tecvid, Fahreddin Semâdîsî ve başka hocalardan hadis ve on kıraat okudu. Buhârî ve Müslim'in hadislerini rivayet etti.

Ma‘lûl Emir ve Zekeriyya Efendi çevresi

944/1537-38'de Mısır kadısı olan Ma‘lûl Emir Efendi'nin öğrencisi oldu; kelâm ve hâşiye metinleri okudu. Zekeriyya Efendi ile birlikte uzun süre onun derslerine devam etti.

Kahire'de ilmî riyaset

Sargıtmışiyye Medresesi'nde ve Süleymaniyye'de ders verdi. Hanefî fıkhı, kıraat, hadis, tefsir, Arap dili ve dinî ilimlerde dönemin önde gelen Kahire âlimlerinden sayıldı. Birkaç kez hac yaptı ve Kudüs'ü ziyaret etti.

Vefatı

1004 Cemâziyelâhirinin on sekizinci gecesi/1596 Kahire'de vefat etti. “Şeyh” unvanı ve Makdisî nispeti belirli bir tarikat aidiyeti sayılmamıştır.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Hafız Ahmed Paşa'nın kürek anlatısı

Bir mahkûmun affı etrafında şekillenen simya ve zaman tecrübesi hikâyesi.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Olayın özeti

Bir mahkûmun affı etrafında şekillenen simya ve zaman tecrübesi hikâyesi.

Af talebinin reddi

Ali b. Gānim el-Makdisî, Hafız Ahmed Paşa'dan kürek cezasına mahkûm bir kişinin affını istedi. Paşa talebi kabul etmeyince aralarında olağanüstü bir güç gösterisi şeklinde anlatılan hadise meydana geldi.

Bir âna sığan kürek mahkûmiyeti

Rivayete göre paşa bir anda kendisini yıllarca kürek çeken mahkûmun yaşadığı sıkıntının içinde buldu; sonra yeniden eski meclisine döndüğünde dışarıda yalnız kısa bir an geçmişti. Bunun üzerine mahkûmu affetti. Zaman tecrübesi tarihî ceza vakası değil, menkıbenin adalet çağrısıdır.

Kaynak sınırı

Kaynak, Ali el-Makdisî'nin af talebi reddedilince paşaya kürek mahkûmiyetini bir an içinde yaşattığına dair olağanüstü bir anlatı aktarır. Bu kayıt tarihî ceza vakası değil, gelenek içi menkıbe olarak sunulur.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, c. II, s. 1087-1094.

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Nil'e atılan yüzük

Yüzüğün bir kavunun içinden çıkması anlatısı.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Olayın özeti

Yüzüğün bir kavunun içinden çıkması anlatısı.

Nil'e atılan yüzük

Hafız Ahmed Paşa'nın yüzüğü Ali b. Gānim el-Makdisî'nin bulunduğu bir mecliste Nil'e atıldı. Yüzüğün akıntıda kaybolduğu ve geri getirilmesinin imkânsız olduğu düşünüldü.

Kavunun içinden çıkışı

Daha sonra kesilmek üzere getirilen bir kavunun içinden aynı yüzüğün çıktığı rivayet edilir. Anlatı Ali el-Makdisî'nin simya ve gizli ilimler çevresindeki şöhretini büyütür. Yüzüğün fizikî yolculuğu doğrulanmış olay değil, olağanüstü iade motifidir.

Kaynak sınırı

Hafız Ahmed Paşa'nın yüzüğünün Nil'e atılıp daha sonra kesilen bir kavunun içinden çıktığı aktarılır. Olay doğrulanmış fizikî hadise değil, simya çevresinde oluşan menkıbe katmanıdır.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

en-Nehrü'l-fâik fî şerhi Kenzi'd-dekāik

İbn Nüceym'in Bahrü'r-râik'inden sonra yazılmış, tamamlanmamış Hanefî fıkıh şerhi.

Metni gösterMetni daralt

Ali el-Makdisî, Kenzü'd-dekāik üzerine şerhinde İbn Nüceym'e çeşitli itirazlar yöneltti. Eser tamamlanmadan kaldığı için tam şerh gibi gösterilmez.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, c. II, s. 1087-1094.