tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Ailesi ve Rifâî çevresindeki yeri
İzzeddin Ahmed es-Sayyâd, Ahmed er-Rifâî’nin kızından torunudur. Kaynaklarda 670/1271 yılında vefat ettiği belirtilir. Ahmed er-Rifâî’nin vefatından sonraki aile ve irşad çevresinde belirginleşen isimlerden biri olmuş, ona nispet edilen hat Sayyâdiyye adıyla tanınmıştır.
Sayyâdiyye
Sayyâdiyye, Rifâiyye’nin ilk dönemlerden itibaren en yaygın devam kollarından biri kabul edilir. Bununla birlikte kolun seyrüsülûk esasları ana Rifâî geleneğinden bağımsız yeni bir sistem oluşturmaz. Kol adları çoğu zaman tarikatı belirli coğrafyalarda temsil eden veya yayılmasını sağlayan şahsiyetlerin nispetlerinden doğmuştur.
Coğrafî yayılış
İzzeddin Ahmed es-Sayyâd’ın Rifâîliğin Irak’tan Hicaz, Yemen, Mısır ve Suriye’ye uzanan yayılışında tesirli olduğu kaydedilir. Daha sonraki Sayyâdî aile ve halife ağları bu geniş coğrafyada tekkeler, zâviyeler ve irşad halkaları kurmuştur. Bu sonraki kurumların bütün ayrıntıları doğrudan pîrin hayatına taşınmamalı; dönem ve şahsiyetler ayrı ayrı gösterilmelidir.
Keramet anlatılarına yaklaşımı
Rifâî çevresinde ateş, vahşi hayvan ve benzeri olağanüstü olaylara dair rivayetlerin İzzeddin Ahmed es-Sayyâd tarafından Allah’ın bir lutfu olarak değerlendirildiği aktarılır. Ana Rifâî öğretisinde bu tür hâller velâyetin nihai ölçüsü sayılmaz; ahlâk, hizmet ve şeriata bağlılık daha belirleyici kabul edilir.
Eseri
el-Maʿârifü’l-Muḥammediyye fi’l-vezâʾifi’l-Aḥmediyye ona nispet edilen başlıca eserdir. Eser İstanbul’da 1305 yılında basılmıştır ve Rifâî âdâbı ile Ahmed er-Rifâî çevresinin görev ve öğretilerini aktaran kaynaklar arasında yer alır.
Kaynak sınırı
Önceki sayfada yer alan Şeyh Mansûr el-Batâyıhî ve Şeyh Bedr anlatısı Ahmed er-Rifâî’nin çocukluk ve makamına ilişkin bir rivayetti; İzzeddin Ahmed es-Sayyâd’ın biyografisine yanlışlıkla bağlanmıştı. Bu kayıt kişi dosyasından çıkarıldı. Buradaki bilgiler TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “Rifâiyye”, “Sayyâdiyye” ve “Ahmed er-Rifâî” maddeleriyle sınırlandırılmıştır.