tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Manisa’dan İstanbul’a
Abdurrahman Sâmî Efendi, 12 Rebîülevvel 1296 gecesinde, 24 Şubat 1879’da Manisa’da doğdu. Babası Muhammed Âsım Efendi, dedesi Şeyh Ahmed Nûrî Efendi’dir. İlk ilimleri memleketinde öğrendikten sonra İstanbul’a geldi; Fâtih’te Hacı Hüseyin Hüsnü Efendi’nin derslerine devam ederek icazet aldı. Sefîne’nin yazıldığı sırada Kasımpaşa’daki Yahyâ Kethüdâ Dergâhı’nın şeyhi olarak kaydedilir.
Uşşâkî terbiyesi
Çanakkale’de Uşşâkî şeyhi Ahmed Şücâeddin Efendi’ye intisap etti. Dört yıl süren sülûkun ardından Uşşâkıyye’den icazet aldı; icaze adı “Niyâzî” olarak verildi. Kaynak, mürşidiyle ilk karşılaşmasını ve Niyâzî-i Mısrî’ye dair rüyasını gelenek içi anlatı biçiminde aktarır; bu anlatılar tahsil, tekke ve eser kayıtlarından ayrı bir menkıbe katmanında değerlendirilmelidir.
Diğer tarikatlardan icazetleri
Sâmî Efendi, Uşşâkî icazetinden sonra başka irşad çevreleriyle de temas kurdu. Sefîne; Nakşibendiyye’nin Muhammed Can ve Behcetiyye kolları, Kādiriyye’nin Karîbullah ve Muhyiddin-i Arabî hatları, Sa‘diyye, Şâbâniyye, Rifâiyye, Bedeviyye, Gülşeniyye, Şâzeliyye ve Desûkiyye için farklı şeyhlerden aldığı icazetleri isim isim sıralar. Mevleviyye nispetini ise Manisa’da medfun İsmâil Çelebi’nin ruhaniyetinden aldığı yolundaki gelenek içi ifadeyle verir. Bu çoklu icazetler, asıl Uşşâkî kimliğini silen eşit kurumsal aidiyetler gibi değil, dönemin teberrük ve icazet dolaşımı içinde okunmalıdır.
Basılmış eserleri
Kaynakta basılmış eserleri Evrâdü’l-Mukarrabîn, Vesîletü’l-Kübrâ Şerhu Esmâ-i Hüsnâ, Hediyyetü’l-Âşıkīn, Müntehabât-ı Sâmiyye, Mevlûd-i Müctebâ ve Mi‘yârü’l-Evliyâ olarak sıralanır.
Yazma eserleri
Basılmamış eserleri arasında Şerhu Kâfiye Hulâsatü’r-Rızâ, Şerhu Emâlî Mevhibetü’l-Müteâlî, Şerhu’n-Nûniyye ed-Dürretü’l-Meknûniyye, Tevcîhâtü’l-Îmân, Mecelletü’s-Sâfiye fi’l-Ulûmi’l-İslâmiyye, Şerhu Futûr-ı İdrîs-i Muhtefî ve mürettep bir Dîvân zikredilir. Eser adları kaynak metindeki fihriste dayanır; nüsha ve baskı durumları ayrıca kütüphane kataloglarıyla denetlenmelidir.