tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
425 sonuç · toplam 791 · “Edeb” · 8/18
01tıbb-ı nebevî
Hz. Muhammed’in uymuş olduğu ve yapılması için salık verdiği tıp kuralları. ed. İslâmî edebiyatta bu kuralları anlatan eserlerin ortak adı
ikâmet
İslâmî ibadeta lerin en önemlilerinden olan ı namazm farzı kılınırken namae zm başlamak üzere olduğunu ifade etmek üzere okunan “ka, met” (bk. bu madde) sözü için kullanılan terim. İslâm bilginlerinin pek çoğu “ikâmef’i, “sünikindi 354 net-…
Ebû’r-rebî‘
“Baharın babası” anlamında ibibik kuşuna verilen adlardan biri. Hüdhüd adıyla Kur’ân kıssası ve edebî sembolizmde de anılır.
Dârü’l-hüzn
Hüzünler yurdu. Dünyanın geçicilik ve ayrılık yönünü anlatan edebî-dinî adlandırma olarak kullanılır.
Dârü’l-kıyâm
Ayağa kalkış ve diriliş yurdu; mahşer ve âhiret. İnsanların hesap için kıyam edeceği günü anlatan edebî tamlamadır.
Şemâilnâme
Hz. Peygamber’in veya saygı duyulan bir şahsiyetin dış görünüşünü, ahlâkını ve vasıflarını anlatan eser. Tasavvuf ve edebiyat çevrelerinde hilye, şemâil ve menâkıb türleriyle yakın ilişki içinde gelişmiştir.
salât-nâme
ed. Tasavvu edebiyatta mutasavvıf şairler “salât” (bk. bu madde) m fazil tini şiirleştiren eserler için ku lanan ortak ad
Nizâriyye
[Ar “İsmâ'iliyye” (bk. bu madde mezhebinin iki kolundan bi olan ve günümüze kadar varl ğını sürdüren tarikatın ve ce maatin adı ve de bunun için ku lanılan terim. Nûh suresi a. ^) [ Ar.‘‘Sûretü’n-Nûh” Kur’ân-ı Kerîm’in yetmiş birin ci, iniş…
Dârü’l-azâb
Azap yurdu; cehennem. Âhirette cezalandırılma hâlini ve mekânını anlatan edebî-dinî tamlamadır.
mürtekib-i kebîre
gibi dav ^^ ranışlar ve eylemler gösterilmiş nda tir. Bunların başında da “Hâricîler” gelmiştir. Buna kar ^^) şm bazı görüşler, küçük günah nda niteliğindeki davranış ve eylem mış lerin büyük günahlardan ayr tutulmasmı savunmuştur. “Bü yük…
ak milel ve nihai
[< Ar. mış milel “millet” in ç. b.; nihai “nihle” nin ç. b.] İslâmî edebiyatta cit dinler ve mezhepler tarihini komenu edinen eserler için kullanılan an ortak ad. illet 470
Şâfi‘-i rûz-ı cezâ
“Hesap gününün şefaatçisi” anlamında Hz. Muhammed için kullanılan övgü unvanı. Na‘t ve mevlid edebiyatında şefaat ümidiyle anılır.
kısas-ı enbiyâ
GL uA^i) İslâmî edebiyatta pe gamberlerin hayat hikâye rini ve peygamberlik faaliy lerini anlatan eserler iç kullanılan ortak ad
Kayyûm
Sö lük anlamı, “Ayakta durmak, s bat etmek, gözetip korumak olan bu söz, Allah’a nipet edild ğinde “Ezelî ve ebedî bütün evr nin varlığı kendisine bağlı ola evreni idare eden.” anlammd “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah’ın güz isimleri)dan olup Kur’ân…
Vakf
Bir malın aslını kalıcı biçimde koruyup gelir veya kullanımını hayır amacına tahsis etme. Vakfın yönetimi mütevelli tarafından yürütülür; kayyım ve diğer görevlilerin yetkileri vakfiyede belirlenir.
Âb-ı Meryem
Hz. Meryem’in iffeti, temizliği ve doğruluğunu anlatan edebî tamlama. Su mecazı mânevî arınmışlık ve saflık anlamı taşır.
Vitrü’n-nehâr
“Gündüzün tek rekâtlısı” şeklindeki edebî ifade. Kullanıldığı kaynakta belirli bir namaza veya gündüz içindeki tek sayılı ibadete işaret edebilir; bağlamı olmadan akşam namazıyla özdeşleştirilmemelidir.
Hayrü’l-beşer
“İnsanların en hayırlısı” anlamında Hz. Muhammed için kullanılan övgü unvanı. Na‘t ve mevlid edebiyatında yaygındır.
Hâce-i âlem
“Âlemin efendisi” anlamında Hz. Muhammed için kullanılan saygı unvanı. Dinî ve tasavvufî edebiyatta görülür.
ta- îdiyye
Bayramla ilgili olarak kaleme le ahnan kaside veya manzume. 3. bk. mevlidiyye ku idrâc a. [Ar.] Hadis biliminple de, bir hadisin içerisine ashnda dı olmayan söz veya ibareler soesi kuşturma işlemi. îfâ 348
Karâbet
Akrabalık, hısımlık ve yakınlık. Nesep, evlilik veya mecazî/mânevî bağ yoluyla oluşan yakınlığı ifade edebilir; hukukî sonuç bağın türüne göre değişir.
esmâ-i nebi
Tasavvuf! edebiyatta mutasavvıf şairlerin Hz. Peygamber’in güzel adlarmı şiirleştiren eserler
Emr-i ilâhî
Allah’ın buyruğu ve hükmü. Edebî kullanımda ölüm de kaçınılmaz ilâhî emir olarak bu tamlamayla anılabilir.
fahriyyât)
İslâmî-Türk ed biyatmda Divan şairlerinin ke di faziletlerini ve üstünlükleri övmek için yazdıkları şiirle verilen bu ad, yine bu edebiy tın en çok kullanılan “kasid (bk. bu madde) türünün bir b lümü için kullanılan terim ni liği kazanmıştı…