tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
2382 sonuç · toplam 3232 · “Kül” · 37/100
Arşivin bazı koleksiyonları şu anda güncellenemiyor. Sonuçlar eksik veya son başarılı okumaya ait olabilir.
01Azîm
(- -M [Ar.] “Büyük, azametli” anlamında olan bu söz, “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah'ın güzel isimleri)dan “Pek bifyük, ulu, yüce.” anlamında Allah’a nispet edilmiştir. Kur’ân-ı Kerîm’de altı yerde (Bakara suresi, 2 / 255; Şurâ suresi, 42 / 4; Vâkı…
Ferâiz
Farzlar ve özellikle mirasta Kur’ân ve sünnetle belirlenen paylar. Miras paylarını, mirasçıları ve terekenin bölüşümünü inceleyen ilme ilmü’l-ferâiz denir. Terim ibadetlerde kesin yükümlülükler anlamında da kullanılabilir; bağlam belirtilme…
aşure testisi
aşure testisi a Aşure gününde Osmanlı Saraymda veya konaklarda pişirilen tathyı muhafaza etmek ve dağıtmak üzere kullanılan testi veya kap.
tebrîk
Bir kimseye m. elde ettiği maddî ve manevî base şarı ve nimetlerden dolayı, “Aldet lah hayırlı uğurlu kılsın, mübandi rek olsun.” diyerek mutluluğunu iye dile getirme işi için kullanılan ibe terim..
tevessül
Bir arzunun, sav bir isteğin veya bir işin olması için için bilim, ahlâk ile bazı kişi ve yö kuramları aracı olarak kullanden ma. tevfîk 658
hızlân
Buyruklarmı yerine getirmeyen kullardan Allah’ın yardımmı ve mağfiretini h kesmesi ve bu kullarını kendi hâllerine terk etmesi anlamında kullanılan kelâm terimi; “nusret, tevfîk, lütuf’ karşıtı. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de üç ayette geçmekted…
nasihat
, s. Başkalarınm hatalarmı ve kusurlarını örtmek için ortaya kob. nulan çaba ve gösterilen iyilikler ancı ile bu yolda sarf edilen öğütler nda için kullanılan ahlâkî ve dinî teeya rim. Kur’ân-ı Kerîm’de bu söz sle isim ve fiil biçimleriyle…
bâcıyân-ı Rûm
bâcıyân-ı Rûm a. Çju jL.b) “Anadolu dervişleri” anlamında Anadolu’da mevcut bulunan dört ) bâtmî güçten biri olup - “Kalenderiyye” (bk. bu madde) tarikatine mensup dinî-askerî zümre için kullanılan terim, bk. ana bacı
azînetullah
Tasavvuf ehli arasında çok yaygın olarak kullanılan “âlem-i ceberût” (bk bu madde).
me'âd
İslâm inancma il göre, ahret âlemine inanma ve löldükten sonra dirilme için kullanılan terim. Bu konu Kur’ân-ı n Kerîm’de başta “Kasas suresi” e nin 85. ayetinde olmak üzeme'âl 444 re, “Rûm suresi” ve me “Yasin suresi” nde açıklanmıştır.
teşbih namazı
teşbih namazı a. Dört rekât olarak kılman ve her rekâtında yetmiş beş defa “Sübhânellahi ve’lhamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhü vallahü ekber.” sözünün tekrar edilmesi dolayısıyla nafile namaz için kullanılan terim. Burada her dört rekâtta…
azene
b>.) [Ar.] İslâm inancına göre, cennet ve cehennemin düzenini ve işleyişini sağlamak amacıyla gürevli melekler için kullanılan terim. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de “Zümer suresi”, “Mü’min suresi”, “Mülk suresi” inde geçmektedir.
şifâ
Glü) [Ar.] İslâm inancma göre dinî, ahlâkî, bedenî ve sosyal hastalıkların tedavisi veya ilâcı anlamında kullanılan terim. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de altı ayette yer almaktadır. Bunlardan dördü (“Tevbe suresi, 9 / 14; Yunus suresi, 10 / 57;…
Heft-soffâ
“Yedi kat” veya “yedi saf” anlamındaki Farsça birleşik ifade; eski kozmoloji dilinde yedi kat gök. Tasavvufî şiirde gök katları, mânevî yükseliş veya âlemlerin düzeni için mecaz olarak kullanılabilir.
metâ
Q tu) [Ar.] (ç. b. emti'a) Dünyada insanm elde edip yararlanması için kullanılan her türlü maddî değer ya da ihtiyaç maddeleri. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de otuz beş ayette geçmektedir (bk. M. F. Abdülbâkî, el- Mu'cem, “met'a” maddesi.) fık. G…
İmarethâne
Yoksullara, yolculara, talebelere veya bir külliyenin görevlilerine yemek dağıtan hayır kurumu ve mutfağı. Vakıf sistemiyle işletilen imarethâneler cami, medrese, tekke, hastane ve kervansaray çevresindeki sosyal hizmet ağının parçasıydı.
refik
Allah’ın sıfat l ve olarak, “O’nun her işinde yumu kışak olduğunu ve merhametsi refî'ü’d-derecât 564 olmadığım” ifade eden terim. Ayrıca bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de bir yerde “Nisâ suresi” nde Allah ve Hz. Peygamber’e itaat eden müminler için…
errâmiyye
(< Lljö [Ar.] İslâ kete mî tarikatlerden 9. yüzyıl ortala- s nnda Muhammed b. Kerrâm (öl. t 255 / 869) tarafindan kurulan e itikadî bir mezhep için kullanı n lan terim. Bunlara göre Allah, b arşta mekân tutmuştur, dolayıkete sıyla cisimdir;…
Kur'ân kursu
Kur’ân kursu a. Kur’ân-ı k Kerîm’i doğru ve aslına uygun biçimde, yani “tecvid” (bk. bu madde) usullerine göre okumayı öğretmek, ezberletmek amacıyla oluşturulan kurumlar için kullanılan terim. Bu kurum başlangıcmdan beri “dârü’l-Kur’ân, dâ…
vâcib-i mutlak
vâcib-i mutlak a. fık. Şairin, yerine getirilmesi için belirli bir vakit tayin etmediği vacip için kullanılan terim. Söz gelişi, ettiği yemine bağh kalmayan bir kimsenin ödemesi gereken kefareti dilediği zaman yerine getirmesi gibi.
elef
elef a (^iKJ [Ar.] Hadis bilimi tarihinde, hayırla anılan ilk üç nesil için kullanılan terim. Bunlar: sahabeler, tâbiîler, tebe-i tâbiîn
e'îr
Sözlüklerde “Tutuşturulmuş alevlive yakıcı ateş.” anlamındaki bu söz, cehennem için kullanılan terimlerden biridir ve Kur’ân-ı Kerîm’de on dokuz ayette geçmektedir.
habîs
“Değersiz ve bayağı olmasından dolayı hoşa gitmeyen somut veya soyut varlık ya da durum.” an lamında olan bu terim, insan tabiatmın hoşlanmadığı, aklın ve dinin benimsemediği nesneler ve değerler için kullanılmıştır Kur’ân-ı Kerîm’de yanlış…
Abdalân
Abdallar. Farsça çoğul biçimindeki kelime, tasavvuf literatüründe abdâl adı verilen velîler topluluğunu ifade eder. Abdalân-ı Rûm Anadolu’nun İslâmlaşması ve Osmanlı kuruluş çevresiyle ilişkilendirilen gezgin derviş ve eren zümreleri için k…