tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
2382 sonuç · toplam 3232 · “Kül” · 34/100
01re'îs
“Başkan, baş, amir, lider.” anlamındaki bu söz, başka kelime veya terkiplerle yeni terim oluşturmayı sağlar. § re'îs-i rûhânî a. (^L ^fi Azmlıklarm dinî re başrahip. re'îsü’l-kurrâ a. (J>il ^ İslâmî bilimler arasmda, raat ilminde icazeti ol…
akvâlü’l-esânîd
Hadis biliminde, “isnadların en sağlıklısı” anlamında olan bu söz, ravîlerin sikalıkları, yani sağlam ve güvenilir hadis rivayet etmeleri bakımından başkalarma göre daha üstün derecede bulunan isnadlar için kullanılmıştır.
ehl-i beyt-nâme
ehl-i beyt-nâme a. [ Ar. ehl-i beyt + F.nâme] tas. ed Tasavvufî edebiyatta mutasavv şairlerin “ehl-i beyt” (bk. b madde) sevgisini ve faziletlerin şiirleştiren eserler için kullan dıkları terim.
Sebe’iyye
Wr] Şi'â dünya S sında, Abdullah b. Sebe'ye nispet edilen ve Hz. Ali’nin ilâhlığı, ölümsüzlüğü, Hz. Peygamber tarafindan vasi tayin edüdiği, ölmeyip geri döneceği gibi konularda düşünce ve görüşler ileri s süren aşırı bir firkanm adı ve bun…
âl (II)
âl (II) s. [< Ar.ulüvv] Yüksek, ulu, yüce.
a'lâmü’n-nübüvve
Hz. Peygamber’in nübüvvetini ispat, lamak amacıyla kaleme alman eserler için kullanılan ortak ad. A'la suresi a. [< Ar. t “Sûretü’l-A'lâ” ^l âj^)] ı Kur’ân-ı Kerîm’in seksen ye dinci, iniş sırasma göre sekizinci - suresi olup “Tekvîr suresi…
Hâfikayn
Doğu ile batı; güneşin doğduğu ve battığı iki ufuk. Klasik şiir ve nesirde bütün yeryüzünü kuşatan iki yönü anlatmak için kullanılır. Maşrık ve mağrib karşılığındaki mecazlı bir çoğul ifadedir.
elest
“Değil miyim?” anlamında Allah’ın kullarına hitaben söylediği söz (bk. kâl ü belâ ve bezm-i elest).
mi'râc-nâme
(<«141 ^l [< Ar. ami'râc + F.nâme] tas. ed. Tasavmvuf! edebiyatta mutasavvıf şairan lerin miracın faziletlerini şiirleşte tiren eserler için kullandıkları lk ortak ad. bk. mi'râciyye an
aydariye (III)
aydariye (III) a. [Ar.] tas. Tasavvuf tarihinde 13. yüzyılda Kutbüddin Haydar Zâve'î ’ye nispet edilen bir tarikat için kullanılan bir terim. Genellikle rind ve kalendermeşrep kişilik ve kimlikleriyle tanınan ve Horasan bölgesinde oluşan bu…
millet-i mu'azzama
Osmanh toplumu için kullanılan terim. 2. İslâm cemaati. milletü’l-İslâmiyye a. ( <1«WI oh) bk. millet-i İs mi lâm milletüT-Muhammediyye a. (^jkJI oL) bk. millet-i İslâm milletü’l-Nasrâniyye a. (^1^1 d.) bk. millet-i mesîhiyye milletü’l-Yehû…
mi'râc gecesi
mi'râc gecesi a. bk. Mi'râc Kandili ık rı mi'râciyye a. [Ar.] “Miraç ul ile ilgili.” anlamındaki bu terim, İslâm sanatı ve edebiyatmda “mi'râc” konusunu işleyen eserîr ler için kullanılan ortak ad olymuştur. mi
Âhire
Klasik sözlüklerde zina eden kadın için kullanılan Arapça bir niteleme. Âhiret anlamındaki âhire ile yalnız yazılış benzerliği taşır; anlam, cümlenin bağlamından ayrılmalıdır.
abdestin mekruhları
abdestin mekruhları a. Abdest alırken yapılmaması uygun görülen davranışlar. Bunlan şöyle sıralayabiliriz: Suyu gereğinden fazla kullanmak, suyu normalden az kullanmak, suyu yıkanan organlara hızla çarpmak, uygun olmayan veya kirli bir orta…
mürsel
Peygamber karşılığı Arapça olan ve Kur’ân-ı Kerîm’de sıkça geçen terim, bk. peygamber 2. Hadis biliminde, hadisin çıkış kaynağı sahabîlerden veya başka ravîlerden birinin zikredilmemesi ya da tabiînin doğrudan Hz. Peygamber’den rivayet etti…
Tevhid
Allah’ın zatında, sıfatlarında ve fiillerinde bir ve benzersiz olduğunu kabul etmek. İslâm inancının merkezidir. Tevhîd-i ulûhiyyet İbadetin yalnız Allah’a yöneltilmesi. Tevhîd-i rubûbiyyet Yaratma, yönetme ve terbiyenin mutlak sahibinin Al…
hibe
fık. Sözlüklerde, “Bağışlamak, karşılıksız vermek.” anlamında geçen bu söz, İslâm hukukunda bir malm bedelsiz veya karşılıksız bir başkasma temliki için kullanılan bir terimdir.
ilmiyye
biçimi.} (ç. b. ilmiyyât) Din işleriyle uğraşan hocalar sınıfı veya din işleriyle uğraşanların mesleği. 2. Edebiyat bilimleri, fıkıh, ahkâm-ı Şer’iyye ile uğraşan meşihat dairesinde çalışan kimseler için kullanılan bir terim. 3. OsmanlI dev…
bâhiyye
İslâm’m yasak veya haram kıldığı değerleri helâl gösterme ve mubah saymayı ilke edinmiş olan Bâtınî akımlar ve tarikatler için kullanılan bir ad. Bu inançta olanlar, dinî kurallarm bireyi Allah’a ulaşmada bir vasıta olduğunu savunmuşlar, “f…
mukarrabîn
Değeri, şerefi ve fazileti bakımından Allah’a en yakın olan melekler. Bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de “Nisâ suresi” nin 172. ayetinde geçmektedir. Bu melekler, Cebrail, Mikâil, İsrafil ve Azrâil olarak zikredilmektedir. bk. kerrûbiyyûn melâ'ike…
iğvâ
Müminleri şaşırtıp doru yoldan çıkarmak ihb anlamında bir Kur’ân terimi. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de altı ayette geçmektedir (bk. M. F. Abdülbakî, el-Mu'cem, “gvy” maddesi) ve iblis ile bağlantılı olarak ifade edilmektedir. Şeytanm insanları…
Nâzi'ât suresi
Nâzi'ât suresi a. [< Ar. “Sûretü’n- Nâzi'ât” ] Kur’ân-ı Kerîm’in yetmiş dokuzuncu, iniş sırasma göre seksen birinci suresi olup “Nebe' suresi” nden sonra ve “İnfitâr suresi” nden önce suresi olup Mekke döneminde nazil olmuş ve kırk altı âye…
hatmü’l-enbiyâ
“Peygamberlerin sonuncusu.” anlamında Hz. Peygamber için kullanılan terim.
Zeydiyye
İslâmî zı tarikatlerden 8. yüzyılın başlarında Kûfe’de ortaya çıkan, Tâberistan, Irak ve özellikle de Yemen coğrafyasmda yaygın olan bir Şiî cemaati için kullanılan terim. Görüşleri itibariyle “Mu’tezile" (bk. bu madde) fırkasının düşüncele…