tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
2382 sonuç · toplam 3232 · “Kül” · 28/100
01arşın
Eski dönemlerde kullanılan bir uzunluk ölçüsü birimi. Türk lehçelerinde “arşun, arçın, arjın, alçin” biçimleriyle bilinen bu söz, dirsek ile orta parmak arasındaki uzunluk karşılığı olup Arapça “zirâ” (bk. bu madde) üe birlikte ve eş değerd…
arabiyyât
[Ar. arabiyye ’nin ç. b.) Arap dili ve edebiyatı çalışma alanı ve araştırmaları için kullanılan terim.
çâr-yâr
Dört halife (Hz. Ebubekir, Hz. Ömer, Hz. Osman, Hz. Ali). Hz. Peygamber’den sonra halifelik görevini yürüten bu dört seçkin kimse için Sünnî Müslümanlarm kullandığı terim (bk. Hulefâ-yı Râşidîn).
lahit
M [Ar.] Kabirde kıble yönüne açılan oyuk için kullanılan terim, “lahif’in kıble yönüne açılması sünnettir.
lafzıyye
Kur’ân-ı ğ- Kerîm sözlerinin ifadesi olan n ayetler ve bunları okumanm le mahlûk olduğunu kabul edenler rf için kullanılan terim. et
kelime-i tevhîd
kelime-i tevhîd a. Keli İman esaslarmm özünü ve H Allah’ın birliğini ifade eden m “Lâ ilahe illallah r Muhammedün rasulullah” m (Allah’tan başka Tanrı yok, Muhammed de O’nun elçisi Keli dir.) sözünü ifade eden terim. la tas. Sûfîlere göre “…
edâ (I)
edâ (I) a. [Ar.] Sözlük anlamı “Ödeme, görevi yerine getirme, ifa etme.” olan bu söz, dinî ve hukukî bir görevin usulünce ve zamanında yerine getirilmesi olarak terim hâlini almıştır. Kur’ân-ı Kerîm’de bir yerde esas anlamında (Bakara sures…
küttâb
LtS) [Ar.kâtib’in ç. b.] Hz. Peygamber döneminden itibaren Arap ülkelerinde, “Kur’ân kursu” (bk. bu madde) veya dinî konularda eğitim veren ilkokullar için kullanılan terim.
Kübreviyye
Kübreviyye a (4hÖ [Ar.] İslâmî tarikatlerden olan, 13. yy.da ortaya çıkan ve EbüT-Cenâb Necmüddîn-i Kübrâ Ahmed b. Ömer el-Hîvekî el-Hârizmî (öl. 618 /1221) ye nispet edilen Orta Asya’ya kökenli Yeseviyye (bk. bu madde) ve Hâcegân (bk. bu m…
müfsit
Allah’ı inkâr edenler ve O’nun emir ve yasaklarına uymayanlar için kullanılan bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de yirmi bir ayette geçmektedir. fık. İslâm inancına göre, bir ibadeti veya bir hukukî meseleyi bozan eylem ve davranışlar için kullanıla…
İmaret
Bayındırlık eseri veya vakıf yoluyla halka yemek ve hizmet sunan hayır kurumu. Osmanlı külliyelerinde imaret çoğu zaman mutfak ve aş dağıtım merkezi anlamındadır.
edâ (III)
edâ (III) a. [Ar.] Hz. Peygamber’in hadislerini usulüne ve aslına göre rivayet etme. Hadis biliminde bir hadisi aslına ve usulüne göre öğrenmeye “tahammül”, onu ezberden veya bir kitap usulüne göre rivayet etmeye de “edâ” terimi kullanılmış…
Fethî
Mekke’nin fethi sırasında veya hemen sonrasında İslâm’ı kabul eden sahâbîler için kullanılan nispet. Okuma notu Bu nispet, Kur’ân’daki Fetih sûresi başlığından ayrıdır.
dâreyn
Bu terim, tasavvuf dünyasında dünya ve âhiret için kullanılmıştır.
kitâp, -bı
kitâp, -bı a. UtS) [Ar. ] (ç. b. kütüb) l. fık. “Yazılmış ve basılmış eser. ” im anlamındaki bu söz, İslâmî literm ratürde Kur’ân-ı Kerîm, vahiy, camektup, belge, bir eserin ana ne konularından her biri gibi kaviyramlarda da kullanılmıştır.…
kurb
Lji) [Ar.] tas. Tasavvuf inancına göre, Allah’a yakın olma. Sufî inancına göre Allah’a yakınlık, ebedî mutluluğun bir ifadesidir. Bunun karşıtı olan “bu'd” (uzaklık) (bk. bu madde) ile birlikte kullanılan ve değerlendirilen bu terim, daha ç…
gâfîr
gâfîr a [Ar.] Allah’ın sıfatı olarak “Tövbe eden, af dileyen kullarını bağışlayan, mağfiret sahibi olan, günahkâr kulların günahlarını silen.” anlamında kullanılan bir terimdir. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de “gâfirü’zzenbî” (günahı bağışlayandı…
ırz
Sözlük anlamı, “Kişinin bedeni, ruhu, övgüye değer yaratılışı ve soyu sopu.” olan bu söz, İnsanî değerleri ön plana alan, ona toplum içinde onur ve saygınlık kazandıran, bundan dolayı her türlü tecavüz karşısmda onun dokunulmazlığı bulunan…
Hüdâvendigâr
Efendi, hükümdar ve yüce kişi. Farsça kökenli bir saygı unvanıdır. Tasavvuf tarihinde özellikle Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî için kullanılmış; onun şahsına ve irfan mirasına duyulan hürmeti ifade etmiştir.
ma'âd
“Dönüş.” anlamında olan bu terim, ahiret ve hesap günü için kullanılmıştır. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de “Bakara suresi” inde geçmektedir.
hünkâr müezzini
hünkâr müezzini a. Osmanlı saraymda görev yapan padişah müezzinleri için kullanılan bir terim.
Mübtelâ
Bir şeye tutulmuş, sınanmış veya güçlü biçimde bağlanmış kimse. Tasavvuf şiirinde çoğunlukla ilâhî aşka tutulmuş âşık için kullanılır. Âşık maddesine de bakınız.
hatmü’l-evliyâ
“Evliyaların sonuncusu.” anlamındaki bu terim, tasavvuf dünyasında üç ulu kişi için kullanılmştır. Birincisi Hz. İsa, İkincisi Muhammed Mehdî, üçüncüsü ise Şeyh Muhiddin-i Arabi’dir.
cemâdât
Tasavvuf inancında bu terim, “Cansız varlıklar.” anlamında olmakla birlikte genellikle Allah’ın varlığına delil ve birliğine şahadet eden yaratıklar için kullanılmıştır.