tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
42 sonuç · toplam 70 · “Tasnif” · 2/2
01Velâyet-i vustâ
Orta velâyet mertebesi. Bazı tasavvuf tasniflerinde velâyet derecelerini küçük, orta ve büyük şeklinde ayıran şemadaki ara basamağı ifade eder.
Emr-i şer‘î
Şeriatın buyruğu; dinî hükümle yapılması veya kaçınılması istenen iş. Hükmün derecesi farz, vâcip, mendup, haram veya mekruh gibi tasniflerle belirlenir.
Hâtem-i sagīr
“Küçük mühür” anlamında Mehdî için kullanılan bazı tasavvufî unvanlardan biri. Velâyet mühürleri tasnifi evrensel bir akaid ilkesi değil, belirli geleneklerin yorumudur.
Hâtem-i ekber
“Büyük mühür” anlamında Hz. Îsâ için kullanılan bazı tasavvufî unvanlardan biri. Nübüvvet ve velâyet tasnifindeki yeri kaynağın kavram sistemine göre okunmalıdır.
musannif
Hadi biliminde, hadis rivayetlerin konulanna göre tasnif ederek sıralama yapan muhaddisle veya hadis bilginleri için kulla nılan ortak ad
Akl-ı insânî
İnsana özgü düşünme, kavram kurma ve ahlâkî tercih yetisi. Klasik tasniflerde duyusal ve hayvanî idrakin üzerinde değerlendirilir.
Akl-ı hayvânî
Canlının korunma, beslenme ve içgüdüsel davranışlarını yöneten idrak düzeyi. Klasik psikoloji tasnifinde insanî akıldan ayrılır.
Ulûm-i tabîiyye
Tabiat bilimleri. Klasik ilim tasniflerinde fizik, canlılar, mineraller ve gök-altı doğal olaylarını inceleyen disiplinleri kapsar.
Ulûm-i ta‘lîmiyye
Öğretim yoluyla kazanılan veya eğitimle ilgili bilimler. İlim tasniflerinde kullanımı eserin yöntemine göre farklı kapsamlar taşır.
tahzîb
Kur'â Kerîm’in günlük ve düze okunması sırasında surele uzunluklarına göre tasnif ed mesi işi. Bu bölümlemede y alan sureler şunlardır: Biri bölüm, “Bakara, Âl-i İmrâ Nisâ” surelerinden, ikinci b lüm “Mâ'ide, En'âm, A'r Enfâl, Tevbe” surele…
Emvâl-i zâhire
Açıkça görülebilen ve kamu görevlilerince tespit edilebilen mallar. Klasik zekât hukukunda otlayan hayvanlar, tarım ürünleri, madenler ve gümrükten geçen ticaret malları bu başlıkta değerlendirilmiştir. Nakit ve sahibinin beyanına bağlı giz…
Âlem-i melekût
Duyularla algılanmayan ruhânî varlıklar ve ilâhî hükümranlık âlemi. Klasik tasniflerde görünen mülk âleminin bâtınî yönü olarak açıklanır. Yalnız “gökyüzü” veya “meleklerin bulunduğu yer”e indirgenmez.
Sa‘d-ı asgar
“Küçük uğur” adı verilen astrolojik gösterge. Eski yıldız ilminde bazı gök cisimlerinin uğurlu tesir tasnifiyle ilişkilendirilir; bilimsel astronomi kavramı değildir.
Recâ
1.4.1. Havf ve Recâ Mutasavvıflar havf ( ف وخلا) ve recâ ( ء اجرلا) kavramlarını müminde eşit oranda bulunması gereken iki güzel haslet olarak değerlendirmektedirler. Nitekim sûfîler arasında meşhur olan “Havf ve recâ amelin iki kanatıdır,…
Havf
1.4.1. Havf ve Recâ Mutasavvıflar havf ( ف وخلا) ve recâ ( ء اجرلا) kavramlarını müminde eşit oranda bulunması gereken iki güzel haslet olarak değerlendirmektedirler. Nitekim sûfîler arasında meşhur olan “Havf ve recâ amelin iki kanatıdır,…
İlm-i Bâtın
1.1.6. İlm-i Bâtın Tasavvuf epistemolojisinin esasını teşkil eden ilm-i bâtın (ملعلا نطابلا) kaynaklarda bir ıstılâh olarak yer alan ve özellikle Serrâc’ın üzerinde önemle durduğu bir kavramdır.71 Gazâlî de ilimler tasnifinde mükâşefe ilmi…
Te'lîf
Başkalarının sözlerini kendine mahsus bir sıra ile toplayıp kitâb hâline getirme. Kalp ve rûh ilimlerinin mütehassısları ya kitab tasnîf ederler veya te'lif ederler. Tasnif demek, bir ârifin kendine bildirilen ilimleri, esrârı, dereceleri y…
Rum erenleri – Rum abdalları
Anadolu'nun fethini takip eden çağlarda doğudan, özellikle Horasan ve çevresinden Anadolu'ya gelen derviş ve eren toplulukları için kullanılan tarihî adlandırma. Kaynaklarda Abdâlân-ı Rûm ve yer yer Gâziyân-ı Rûm ifadeleriyle birlikte geçer…