Vird

ç. Evrâd Günlük dualar, düzenli bir şekilde belli zamanlarda okunmak üzere ayet, hadis ve ermişlerin sözlerinden derlenmiş dualar, ahzap, hizip, ezkâr, zikir. Her tarikatin kendine özgü bir evrâdı vardır. Bu dualar günün ve gecenin belli saatlerinde topluca veya ferden yüksek veya alçak sesle okunabilir (SME 68-81). Tarikat ehline ve süfilere göre herkesin bir virdi (hecir) olmalıdır. Virdi olmayanın vâridi olmaz; böylelerine feyz ve ilham gelmez. Bkz. Varid. Vird-i zâbân Lisan virdi, çokca ve sık sık okunan dualar.

Nâfile olarak devamlı yapılan ibâdet, tesbih ve duâlar. Çoğulu evrâddır.

Kulun duâ, zikr, Kur'ân-ı kerîm okuma ve tefekkür (mahlûklardaki ve kendi bedenindeki ince san'atları, düzenleri birbirine bağlılıklarını düşünerek, Allahü teâlânın büyüklüğünü anlaması, insanın günahlarını hatırlayıp, bunlara tövbe etmesi lâzım geldiğini, ibâdetlerini ve tâatlerini düşünerek bunlara şükretmesi gerektiğini hâtırına getirmesi), sabah namazından sonra âhiret yolcusunun virdi olmalıdır. (İmâm-ı Gazâlî)

Okunmalarında fazîlet olduğu bildirilen bâzı âyet-i kerîmeleri vird edinip, okumak da müstehabdır. Fâtiha, Âyet-el-kürsî ve Âmenerresûlü bunlardandır. Kaylûle, öğleye doğru bir miktâr uyumak da, gündüz virdlerindendir. (İmâm-ı Gazâlî)

Hazret-i Ömer, gece virdinden bir âyet-i kerîme okuyamadığı zaman, gündüzleri bayılırdı. Hattâ bu yüzden bir hasta ziyâreti gibi günlerce ziyâret edildiği rivâyet edilmiştir. (İmâm-ı Gazâlî)

Bir gece uyuya kaldım ve virdlerimi yerine getiremedim.Rüyâmda birisi karşıma çıktı ve okur-yazarlığın var mı dedi. Var dedim. Şu yazıyı okur musun dedi ve elime bir kâğıt parçası verdi. Kâğıtta: "Dünyânın geçici ve aldatıcı nîmetleri, ölümsüz olarak yaşayacağın Cennet'in zevk ve safâsından seni alıkoymuştur. Yâni geçici olarak zevk aldığın bu uyku, ebedî seâdetine yarayacak ibâdetine mâni olmuştur. Uyan, namaz kıl ve Kur'ân-ı kerîm oku. Zîrâ bunlar, uykudan hayırlıdır" yazılıydı. (Mâlik bin Dînâr)

Arapça, su payı, ordu, gece ibâdete ayrılan zaman dilimi, çok sayıda kuş, Kur’an da her bir cüz, her gün rutin olarak okunması görev haline getirilen dua veya zikirler gibi çeşitli anlamlan içeren bir kelime. Sufiyye büyükleri tarafından hazırlanan hususi dualar. Çoğu, Kur’an-ı Kerim ve Hadis-i Şeriflere dayanır. Müridler, bunları durumuna göre günlük, haftalık, aylık ve yıllık olarak tekrar ederlerdi. Her gün “100 kez Estağfirullah” demek günlük; Cum’a günü 100 defa “Sübhanallah ve bihamdihi, Sübhânallahi’l-azim ve bihamdihi estağfirullah” demek haftalık; her islâmî ayın ilk günü hilali gördüğünde bir kere “Allahümme ehillehü aleynâ bil-yümni ve’l-imâni ve’s-selâmeti ve’l-islâmi Rabbî ve Rabbükallah” demek aylık; sadece 1 Muharrem’de “Bismillahirrahmannirrahim ve sallallâhü âlâ seyyidina Muhammed’in ve âlihi ve sahbihi ve selleme. Allahümme ente’l-ebediyyü’l kadimü’l-evvel ve âlâ fadlike’l-azim ve cûdike’l-amimi’l-muavvel. Ve hazihi âmün cedidün kad akbele nes’elüke’l-ısmete fihi mine’ş-şeytani ve evliyâihi ve cünüdihi, ve’l-avne âlâ hâzihi’n-nefsi’l-emmârati bi’s-sûi, ve’l-iştigâle bimâ yukarribûnî ileyke zülfâ yâ ze’l-Celâli ve’l-ikrâm. Ve sallallâhü âlâ seyyidina Muhamme-dini’n-Nebiyyi’l-ümmiyyi ve âlâ âlihi ve ashâbihi’t-tayyibine’t-tahirine ve’l- hamdü lillahi Rabbi’l-âlemin” duasını okumak, yıllık evraddan sayılır. “Virdi olmayanın varidi olmaz” atasözü, virdle meşgul olmayanın kalbine İlâhî feyz gelmeyeceğini anlatır.