Köken ve kullanım
i. ar,
تفر
Süleyman Uludağ, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü
(ad (تفر
- Dagimkhk, perişanlık; ayrılık.
- tas. a Cem Hakk’a, tefrika halka işarettir. b Cem müteferrik (dağınık) olanı toplamak, tefrika toplu olanı dagıtmaktır. Cem halinde “Allah var mâsivâ yok,” denir. Tefrika halinde dünya ve ahiretin varlığı da dikkate alınır. c Cem asl, tefrika fer'dir. Fer’ olmadan asl olmaz, tefrikasız cem zındıklıktır, cemsiz tefrika inkârcılıktır. Cemi dikkate almadan tefrikaya işaret eden yaratıcıyı reddetmiş, tefrikayı dikkate almadan ceme | işaret eden de Hakk'ın kudretini inkâr etmiş olur.. Hak ile cem ha- | linde olmak mâsivâya karşı tefrika halinde olmaktır. Mâsivâya karşı tefrika halin- | de olmak ise, Hak ile cem halinde olmakur. Hak ile olan halktan ayrılır (tefrika), halktan ayrılan Hak'la olur (cem). Bu iki hal birbirini gerektirir. Sırf tefrika; dünyaya dalmak, zihni çeşitli yerlerle meşgul etmek, dikkati dağıtmaktır. Bunun tersi ise cemiyet ve cemiyet-i hâtır'dır. Tefrika, teşettüt-i efkâr; | cem, cemiyet-i hâtırdır.
Açıklamalı İslâmî Terimler Sözlüğü
- “Dinî, fikrî veya siyasî birliğin parçalanması, araya nifak sokulması.” anlamında kullanılan dinî terim.
- tas. Tasavvuf yolunda, süfînin cem hâlinden uzaklaşıp Hak ile halkı birbirinden iyiden iyiye farklı varlıklar olarak değerlendirmesi anlamında terim.
Tasavvuf Sözlüğü
Arapça, ayrılık demektir. Dünyaya, masi-vaya dalmak, cem’den uzak kalmak. Meşguliyet sebebiyle, hatırın gayb âleminden uzak kalması, Tefrika, cem’in akabindedir. Hal ve bazlarının arasını ayırmaya tefrika denir.Cem asıl, tefrika ferdir. Fer’ olmadan asi olmaz, tefrikasız cem zındıklıktır. Cem’siz tefrika inkarcılıktır. Cem’i gözönünde tutmadan tefrikaya işaret eden kişi. yaratıcıyı reddetmiş, tefrikayı dikkate almadan cem’e işaret eden de, Hakk’ın kudretini inkar etmiş olur.