Köken ve kullanım
i. ar.
را ث
Kaynaklardaki ortak açıklama
- Dans.
- tas. Sema, deveran. Topluca zikir yapılır ve ilahiler okunurken bir halka oluşturan dervişlerin oturarak veya ayakta yaptıkları ritmik hareketler. “Ashab-ı kiram sürür vaktinde raks ederdi. Fukaranın raksı dahi bu kabildendir.” Az olur ki bazı sâdikin raks ederler.” “Ol raks hüsn-i niyetle ibadet olur” (aHs 5-7). Bu anlamdaki raksa bâlişzeden, hareket, kıyam, deveran, hadra, ısdırap, sallanmak, pâkübi adı da verilir. Raks ve devr kelimeleri bazen dervişle- 3 rin ve meşayihin ölümlerini tarihlemek için kullanılan ifadelerde de geçer. Mevlevi dedelerin ölüm tarihlerine iki örnek: Adem Dede raks ederek erdi cinâne; Baki Dede devr ederek gitti bekaya.
Ran — Reyn i. ar. (cx 5 — (را ث
- Pas, paslanma.
- tas. Nefsin türlü şekillere girmesinden meydana gelen ve kalple kutsiyet âlemi arasına çekilen perde. Rububiyetin nurlarını tamamıyla perdeleyen maddi karanlık kiri (cr; x1). Kalbin paslanması. Kalbin perdeleri üçtür: hatm ve tab', kâfirler için; reyn ve kasvet münafıklar için; sade ve gışâve (paszâr) müminler için. Bkz. Gayn.