Köken ve kullanım
i. ar.
Kaynaklardaki ortak açıklama
Amelin evveli, başlangıcı. Tasavvufa samimi ve sağlıklı bir niyetle yönelmek esastır; zira sonuç başlangıca göre olur. Başlamak başarmaktır. Sağlam ve sağlıklı niyet, hevâ ve hevesin çekiciliğinden arındırılmış, nefsin süfli arzularından temizlenmiş niyettir. “Allah'ın kuluna yardımı niyetine göre olur, niyeti tam olana desteği tam olur.” “Niyeti halis olana az amel yeter”, “Müminin niyeti amelinden hayırlıdır.” “Amelin değeri niyete göredir.” “Cennette ebedi kalmak niyetin karşılığıdır.”
Tasavvuf Sözlüğü
Arapça bir kelime olup Türkçe’de de aynı anlamda kullanılır. Amellerin dayandığı temel. Bulunduğu yer, kalptir. Bu yüzden niyete, kalbin kalbi de, denir. Niyetin yeri kalp olmasaydı, kalbin kıymeti bilinmezdi. Zira, müminin niyeti, amelinden daha hayırlıdır. (Hadis-i Şerif). Niyet kalbin dizgini, amelin ruhu ve kumandanı, kasdın başlangıcı, konuşma, susma, hareket ve sekenât gibi, dışa ait fiillerin içidir. Niyet, Rabbü’l-âlemin’in nazar ettiği yerdir. Ebu Talib-i Mekkî Kutu’l-Kulûb’da, ehl-i beytten bu hususta hikmetli bir söz nakleder: “Allah, amel olmadan kuru lafı, niyet olmadan da, ameli kabul etmez”.