arız

G^jk) [Ar.]

1. tas. Engel, hastalık, ansızm ortaya çıkan durum anlamına gelen bu söz, tasavvufta “Nefis ve şeytanın yönlendirmesi ile tasavvuf ehlinin kalbinde oluşan durum.” olarak nitelenmiş; Bunlar da nzık, tehlike, kaza ve musibet olarak görülmüştür. Buna göre rızık, kendini ibadete vermeye engeldir; tehlike, günaha dalmak ve fitneye düşmektir; kaza, gazaba yol açan bir engeldir; musibet, dünya hayatı içinde kulun darlık ve sıkmtı içinde sıkışıp kalmasıdır. Tasavvuf inanca göre Allah’ın dışmdaki bütün unsurlar ânz olarak görülmüştür.
2. tar. Bazı İslâm devletlerinde ordu içinde ve işlerinde maaş, silâh, araç gereçleriyle görevli olan “Divânü’l-araz”ın başkanma verilen ad. Bu kişilerin başlıca görevleri arasında ordunun mühimmat ile gelir gider defterlerini tutmak, konaklama işlerini düzenlemek, savaş sonrası elde edilen ganimetleri taksim etmek, savaş ve barış zamanmda kullanılacak araç ve gereçleri temin etmek gibi önemli hizmetleri sayılabilir.