Ara
Menü
1 dakikalık okuma

Devrân tartışması ve ardından nakledilen rivayetler

Uzun Şems'in Tire'deki zikrini eleştiren kişilerle tartışması ve sonrasında yaşandığı söylenen hadiseler Atâyî'nin taraflı keramet diliyle aktarılır.

Uzun Şemseddin Ahmed et-TavîlNev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik · s. 665

Tire'deki zikir meclisi

Uzun Şemseddin Ahmed'in Tire'de cehrî zikir ve devrân yaptırması bazı âlimlerin itirazına yol açtı. Tire kadısı Defterdarzâde Mehmed, Birgi kadısı Nureddin, Bilalzâde ve dârülkurrâ şeyhi Mehmed bir zikir meclisine katılarak uygulamanın hükmünü tartıştılar.

Hareketin kaynağı üzerine cevap

Uzun Şems, nefsin arzusuyla yapılan oyunun yasak; ilâhî muhabbetin tesiriyle meydana gelen devrânın ise aynı hükümde olmadığını savundu. Atâyî, karşı çıkanların tartışma sırasında söz hatalarına düştüğünü ve meclisin gergin biçimde bittiğini bildirir.

Kaynağın keramet dili

Kaynak daha sonra Nureddin'in o gece boğazında şiddetli bir sıkışma hissettiğini, özür dileyince iyileştiğini; dârülkurrâ şeyhinin de geçirdiği nöbetten dua ile kurtulduğunu anlatır. Defterdarzâde'nin attan düşerek, Bilalzâde'ninse ansızın öldüğünü bu tartışmanın devamında sıralar. Bu ardışıklık Atâyî'nin Uzun Şems'i savunan menkıbevî yorumudur; ölümlerle tartışma arasında doğrulanmış tarihî nedensellik kurmaz.

Okuma notu

Bu metin gelenek içinde aktarılan bir menkıbedir. Tarihî bir tutanak gibi değil; yolun hafızasını, değerlerini ve anlatı dilini taşıyan bir rivayet olarak okunmalıdır.