Billûr imtihanı

IV. Mehmed, müneccimbaşılığa yeni getirilen Ahmed Dede'yi huzurunda bir bilmeceyle sınadı; doğru cevap onun saraydaki itibarını başlattı.

Ayrı bir düzeltilmiş okuma kaydı henüz yok. Gösterilen kaynak aktarımı onaylanmış düzeltme değildir.

CMS’deki metin burada değiştirilmeden saklanır; etiketler ve olası OCR hataları özgün aktarımın parçasıdır. Basılı nüsha ile karşılaştırma durumu yukarıdadır.

<p>Ahmed Dede, kendisine astronomi, astroloji ve matematik okutan Şekîbî Mehmed Efendi'nin ölümü üzerine onun yerine müneccimbaşı oldu (1078/1668). Göreve gelişinin üzerinden birkaç ay geçmeden, 17 Şevval 1078'de (31 Mart 1668) IV. Mehmed onu huzuruna çağırdı. Padişah, fenn-i nücûmdaki maharetini ölçmek için Enderun ağalarından birinin avucuna bir billûr parçası saklattı ve saklanan şeyin ne olduğunu bulmasını istedi.</p><p>Ahmed Dede ilminin gerektirdiği hesapları yaparak avuçtaki maddeyi tarif edince padişah onu takdir etti ve bütün borçlarını karşılayacak bir meblağla mükâfatlandırdı. Bu ilk imtihan, IV. Mehmed devrinin sonuna kadar sürecek yakınlığın başlangıcı oldu: 1086 Rebîülevvel-Rebîülâhir (Haziran-Temmuz 1675) aylarında kırk gün süren Şehzade Mustafa'nın sünnet düğünü ile Musâhib Mustafa Paşa'nın Hatice Sultan'la evlenme törenlerinde ulemâ ve meşâyih sofralarına katıldı, ardından padişah musâhibi oldu; kendisine Biga ile Kemer-Edremit kazaları arpalık olarak verildi, derecesi Kudüs pâyesine yükseltildi.</p>