tarikat.orgMEKÂNLAR ATLASI
İrşadın mekândaki hafızası
Tekkeler, dergâhlar, âsitâneler, türbeler ve ziyaretgâhlar; şahsiyetler, yollar ve şehirler arasındaki bağları görünür kılan tarihî irşad durakları olarak birlikte okunur.
Abdullah ed-Dihlevî'nin kabri yanı, Mazhariyye hankahı
Tonk'ta kılınan büyük cenaze namazının ardından naaşı Delhi'ye götürülerek mürşidi Abdullah ed-Dihlevî'nin sağ tarafına defnedildi. İlişkili kişi dosyası Ebû Saîd Şah el-Fârûkî : Ebû Saîd Muhammed b. Safiyyi’l-kadr el-Fârûkî el-Müceddidî (1196/1782–1250/1835), Râmpûr’da yetişip Şah Dergâhî ve Abdullah ed-Dihlevî’den hilâfet alan; Delhi Mazhariyye…
Abdullah ed-Dihlevî'nin zâviyesi · HindistanAbdullah ed-Dihlevî'nin zâviyesi
Müridlerini yetiştirdiği ve günün belli saatlerinde hadis, fıkıh, tefsir ve tasavvuf dersleri okuttuğu zâviye. Anadolu, Suriye, Irak, Hicaz, Horasan ve Mâverâünnehir'den gelen ziyaretçilerin uğrağıydı; Kasım 1824'te burada vefat etmiştir.
Bâkī-Billâh Hazîresi · HindistanBâkī-Billâh Hazîresi
Delhi'de vefat edince, İmâm-ı Rabbânî'nin mürşidi Bâkī-Billâh'ın yanına defnedilmiştir. İlişkili kişi dosyası Ya‘kub Han : Ya‘kub Han, Kaşgar Emîri Ya‘kub Han’ın yeğeni; Buhara’dan İstanbul ve Delhi’ye uzanan hayatında Nakşibendî icazetini Şâbânî sohbetiyle birleştiren, eser ve mektupları bulunan XIX. yüzyıl şeyhidir.
Bâkī-Billâh Türbesi, Nebî Kerîm · HindistanBâkī-Billâh Türbesi, Nebî Kerîm
2 Ekim 1603'te vefatında defnedildiği yer; Hz. Peygamber'in ayak bastığına inanıldığı için Kademgâh denen mevkiin yakınındadır. Çevresinde geniş bir mezarlık oluşmuştur; mahallede bugün Hindular oturmakla birlikte Delhi müslümanlarının önemli ziyaretgâhıdır. Konum yaklaşıktır.
Cihanârâ Begüm Türbesi · HindistanCihanârâ Begüm Türbesi
Nizâmeddin Evliyâ türbesi avlusunda bulunan Cihanârâ Begüm kabri. Yapıyla ilişkili kişi Cihânârâ Begüm (1614-1681), Şah Cihan ile Mümtaz Mahal’in kızı; Padişah Begüm unvanıyla Bâbürlü sarayında siyasî sorumluluk üstlenen, Kādirî şeyhi Mollâ Şah Bedahşî’ye intisap eden, Çiştî hafızasını Müʾnisü’l-ervâḥ’ta derleyen tasavvuf müellifi ve…
Delhi · Çırâğ-ı Dehlî Dergâhı · HindistanÇırâğ-ı Dehlî Dergâhı
Tarihî işlev Merkezî büyük şeyhler döneminin son önemli Delhi hankahı ve türbesi. Şeyhin yaşadığı hankah, sonraki türbe yapıları, hükümdar ekleri ve güncel ziyaret kalabalığı ayrı tarih katmanlarıdır.
Delhi · HindistanDelhi
8 tarihî kayıt ve 8 şahsiyet bağlantısı tek şehir dosyasında birlikte gösteriliyor.
Delhi (dergâhı ve türbesi) · HindistanDelhi (dergâhı ve türbesi)
1747'den sonra dergâhını kurduğu, Müceddidîliğin merkezini Sirhind'den buraya taşıdığı şehir. Halifesi Abdullah ed-Dihlevî türbesinin yanına dergâhı inşa etti; bugün Dergâh-ı Şâh Ebü'l-Hayr adıyla faaliyetini sürdürür.
Delhi (Hâce Bâkī-Billâh) · HindistanDelhi (Hâce Bâkī-Billâh)
1007/1598'de hacca giderken uğrayıp Nakşibendiyye'yi Hindistan'da yayan Hâce Bâkī-Billâh ile karşılaştığı ve intisap ettiği şehir; şeyhi 1012/1603'te burada vefat etmiştir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası İmâm-ı Rabbânî Ahmed Sirhindî : Ahmed Sirhindî, Nakşibendî terbiyeyi Hint alt kıtasının ilmî, siyasî ve tasavvufî tartışmaları…
Fîrûzâbâd Hankahı · HindistanFîrûzâbâd Hankahı
Mâverâünnehir dönüşü Lahor'da bir yıl kaldıktan sonra yerleşip kurduğu hankah; hayatının geri kalanını burada geçirdi, Delhi'den yalnız hac için ayrıldı. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Muhammed Bâkī-Billâh : Muhammed Bâkī-Billâh (ö. 1012/1603), Hâce Muhammed İmkenegî’den yetişerek Delhi’de Nakşibendî irşad merkezi kuran ve…
Hâce Kutbüddin Bahtiyar Türbesi · HindistanHâce Kutbüddin Bahtiyar Türbesi
Sefîne'ye göre Muhammed Cân'ın yirmi yıl boyunca gecelerini ibadetle geçirdiği türbe. Metinde türbenin Delhi'de bulunduğundan başka bir yer tarifi yoktur. İlişkili kişi dosyası Muhammed Cân en-Nakşibendî : Muhammed Cân en-Nakşibendî (ö. 1850), Şah Abdullah-ı Dehlevî'nin halifesi; Delhi'den Mekke'ye göç ederek Cennetü'l-Muallâ'ya defnedilen…
Hanımpazarı Hankahı ve Medresesi · HindistanHanımpazarı Hankahı ve Medresesi
Delhi'de Lâl Kale ile Cuma Camii arasında Hanımpazarı denilen mevkideki camiye yerleşen Şah Kelîmullah burada bir medrese kurmuş, Evrengzîb de aynı yerde onun için bir hankah yaptırmıştır. Ömrünün irşad ve tedris faaliyeti bu merkezde geçmiştir.
Hânkāh-ı Mazhariyye · HindistanHânkāh-ı Mazhariyye
Kadı Senâullah Pânîpetî'nin tavsiyesiyle 1225 (1810) başlarında geldiği, Abdullah ed-Dihlevî'ye intisap ettiği ve şeyhinin 1240 (1824) vefatından sonra vefatına kadar dokuz yıl irşad makamında bulunduğu merkezdir. Kaynak hankahın Delhi'de olduğunu söyler, semtini vermez.
Kıluğhari (Cemne kıyısı) · HindistanKıluğhari (Cemne kıyısı)
Delhi'de yerleşmeye karar verdiği, mürid ve dostlarının da ardından gelip yerleştiği yer; Ganj'ın büyük kolu Cemne (Yamuna) kıyısı yakınındadır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî : Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî (ö. 633/1235), Muînüddin Hasan el-Çiştî’nin halifesi; Çiştiyye’yi Delhi’de yerleştiren ve Baba…
Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî Türbesi, Mihrevlî · HindistanKutbüddin Bahtiyâr Kâkî Türbesi, Mihrevlî
14 Rebîülevvel 633'te (27 Kasım 1235) vefatının ardından defnedildiği yer; eski Delhi'de Havz-ı Şemsî ile Kutub Minâr arasındadır. Annesi ve kız kardeşi de burada medfundur. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî : Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî (ö. 633/1235), Muînüddin Hasan el-Çiştî’nin…
Kutub Minâr · HindistanKutub Minâr
Hint-İslâm mimarisinin şaheserlerinden; adını yapımını başlatan Kutbüddin Aybeg'den değil yakınında defnedilen Kutbüddin Bahtiyâr'dan aldığı kaydedilir. İlişkili kişi dosyası Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî : Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî (ö. 633/1235), Muînüddin Hasan el-Çiştî’nin halifesi; Çiştiyye’yi Delhi’de yerleştiren ve Baba Ferîd’e aktaran Ferganalı mutasavvıftır.
Delhi · Nizâmeddin Evliyâ Dergâhı · HindistanNizâmeddin Evliyâ Dergâhı
Tarihî işlev Gıyâspûr hankahı, türbe, mutfak, semâ ve edebî hafızanın şehir merkezi. Şeyhin yaşadığı hankah, sonraki türbe yapıları, hükümdar ekleri ve güncel ziyaret kalabalığı ayrı tarih katmanlarıdır.
Nizâmeddin Evliyâ Hankahı · HindistanNizâmeddin Evliyâ Hankahı
Şeyhi Nizâmeddin Evliyâ'nın kurduğu hankah. 725'te (1325) şeyhinin vefatı üzerine başına geçmiş, Delhi'nin bütün Çiştîleri burada etrafında toplanmıştır. Sultan Fîrûz bu hankaha büyük servetler bağışlamıştır.
Seyyid Nûr Muhammed el-Bedâûnî Türbesi · HindistanSeyyid Nûr Muhammed el-Bedâûnî Türbesi
Nizâmeddin Evliyâ Türbesi civarında, Nevvâb Mükerrem Han'ın bağında bulunan kabri. Halifesi Mazhar Cân-ı Cânân buraya sonradan bir türbe yaptırmış ve türbede altı yıl inzivaya çekilmiştir. İlişkili kişi dosyası Seyyid Muhammed Nûr Bedeûnî : Seyyid Muhammed Nûr Bedeûnî (ö. 1723), Muhammed Seyfüddin Sirhindî’nin…
Mehrauli / Delhi · Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî Dergâhı · HindistanKutbüddin Bahtiyâr Kâkî Dergâhı
Tarihî işlev Delhi Çiştî irşadının erken merkezi ve pîrin türbesi. Şeyhin yaşadığı hankah, sonraki türbe yapıları, hükümdar ekleri ve güncel ziyaret kalabalığı ayrı tarih katmanlarıdır. Yapıyla ilişkili kişi Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî (ö. 633/1235), Muînüddin Hasan el-Çiştî’nin halifesi; Çiştiyye’yi Delhi’de yerleştiren ve Baba…
Nizâmeddin Evliyâ Dergâhı, Delhi · HindistanNizâmeddin Evliyâ Dergâhı, Delhi
Mürşidinin kabrinin yakınına defnedildi; kaynak, şeyhinin ve kendisinin türbelerinin Delhi'nin en önemli ziyaret yerleri olduğunu kaydeder. İlişkili kişi dosyası Emîr Hüsrev-i Dihlevî : Nizâmeddin Evliyâ'nın müridi Emîr Hüsrev-i Dihlevî, Farsça şiiri, tarihî mesnevileri, mûsiki hafızası ve Çiştî muhabbet diliyle Delhi kültürünün kurucu…
Nizâmeddin Evliyâ Türbesi, Gıyâspûr · HindistanNizâmeddin Evliyâ Türbesi, Gıyâspûr
664'te (1265-66) dergâhını açtığı ve 3 Nisan 1325'te vefat edip defnedildiği yer. Türbesi Sultan Muhammed b. Tuğluk tarafından inşa edilmiş olup Hindistan'ın en önemli ziyaretgâhlarındandır; yakınında müridi Emîr Hüsrev-i Dihlevî de medfundur.