tarikat.orgMEKÂNLAR ATLASI
İrşadın mekândaki hafızası
Tekkeler, dergâhlar, âsitâneler, türbeler ve ziyaretgâhlar; şahsiyetler, yollar ve şehirler arasındaki bağları görünür kılan tarihî irşad durakları olarak birlikte okunur.
Lofça
Tekke açtığı ve 1095/1683'te vefat ettiği şehir; nisbesi buradandır. Balkan dağlarının kuzey eteğinde, Filibe, Troyan ve Teteven'e komşudur. İlişkili kişi dosyası Ali Fâzıl Lofçavî : Ali Fâzıl Lofçavî (ö. 1095/1683-84), Debbâğ Ali er-Rûmî’den aldığı Ramazânî terbiyeyi Lofça’da temsil eden ve Ali Alâeddin…
Lofça · BulgaristanLofça
Silsilenin üçüncü durağı; Lofçavî Ali Fâzıl Efendi'nin (ö. 1095/1683) tekke açtığı şehirdir. İlişkili kişi dosyası Mestçi Ali Rûmî : Mestçi Ali Rûmî, Ramazan Mahfî’den sonra Halvetiyye-Ramazâniyye irşad zincirini Edirne çevresinde sürdüren erken dönem şeyhidir.
Lofça · BulgaristanLofça
Silsilenin Filibe'den sonraki durağı; Lofçavî Ali Fâzıl Efendi'nin tekke açtığı şehirdir. İlişkili kişi dosyası Mestçizâde İbrâhim Edirnevî : Mestçizâde İbrâhim Edirnevî, Mestçi Ali Rûmî’den aldığı Ramazânî aktarımı Debbâğ Fâzıl Ali Rûmî’ye ulaştıran erken dönem Halvetî şeyhidir.
Lofça · BulgaristanLofça
Şeyhi Lofçavî Ali Fâzıl'ın tekke açtığı ve kendisinin intisap edip icâzet aldığı şehir; Ramazâniyye'nin Rumeli'deki son durağıdır. İlişkili kişi dosyası Ali Alâeddin Köstendilli : Ali Alâeddin Köstendilli (1053/1643–1143/1730), Ali Fâzıl Lofçavî’den hilâfet alan; Köstendil, Hacı Evhad ve Selâmî Ali tekkelerinde irşad eden;…
Lofça · BulgaristanLofça
Silsiledeki Ali Fâzıl Lofçavî'nin (ö. 1095/1683) tekke açtığı şehir; bağ doğrulanmamıştır. İlişkili kişi dosyası Şeyh Abdullah b. Fâzıl Ali Efendi : Abdullah b. Fâzıl Ali Efendi, Sefîne-i Evliyâ’nın kısa kaydına göre Nûreddîn-i Cerrâhî ser-tarîkıydı ve Eyüp’teki Şeyh Râşid Efendi Dergâhı’na defnedildi.
Gotse Delçev · Nevrekop Dergâhı · BulgaristanNevrekop Dergâhı
Nevrekop’taki dergâh Sefîne-i Evliyâ , Şeyh Necib Necmeddin Efendi’yi Nevrekop Dergâhı’nın şeyhi olarak anar. Bulgar baskısı sebebiyle Nevrekop’tan ayrılıp İstanbul’a geldiği belirtilir. Kayıt sınırı OCR aktarımında kişi başlığı, “elyevm” ibaresi ve mekân adı tek başlıkta birleşmiştir. Şeyh Necib Necmeddin Efendi’nin mevcut kişi…
Plevne · BulgaristanPlevne
Babasının medresede hocalık yaptığı ve 1878 bozgunuyla İstanbul'a göç ettikleri şehir; amcalarından biri burada şehid olmuştur. İlişkili kişi dosyası Muzaffer Ozak : Muzaffer Ozak, Karagümrük Cerrâhî Âsitânesi'ndeki irşadı, İstanbul camilerindeki vaazları, sahaflık ve yayın faaliyeti ve eserleriyle XX. yüzyıl Cerrâhîliğinin etkili temsilcisidir.
Filibe · BulgaristanFilibe
Divanını 1327'de neşreden, dergâhta aşçılık yapan Filibeli Ahmed Mehdî Baba'nın memleketi. İlişkili kişi dosyası Mehmed Ali Hilmi Dedebaba : Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, Şahkulu Sultan Dergâhı'nı XIX. yüzyılda yeniden kuran; mücerredlik erkânını ve İstanbul Bektaşî ağını taşıyan postnişin ve Hilmî mahlaslı şairdir.
Filibe · BulgaristanFilibe
Debbağ Ali Rûmî vasıtasıyla Ramazâniyye'nin intikal ettiği Batı Trakya merkezi; Edirne ile Lofça arasındaki halkadır. İlişkili kişi dosyası Ali Alâeddin Köstendilli : Ali Alâeddin Köstendilli (1053/1643–1143/1730), Ali Fâzıl Lofçavî’den hilâfet alan; Köstendil, Hacı Evhad ve Selâmî Ali tekkelerinde irşad eden; Nûreddin Cerrâhî…
Filibe · BulgaristanFilibe
Şeyhi Debbağ Ali Rûmî'nin bulunduğu Batı Trakya merkezi; silsilede Lofça'dan bir önceki halkadır. İlişkili kişi dosyası Ali Fâzıl Lofçavî : Ali Fâzıl Lofçavî (ö. 1095/1683-84), Debbâğ Ali er-Rûmî’den aldığı Ramazânî terbiyeyi Lofça’da temsil eden ve Ali Alâeddin Köstendilli’ye irşad icâzeti veren Rumeli…
Filibe · BulgaristanFilibe
Balkanlarda dolaştığı şehirlerden. İlişkili kişi dosyası Otman Baba : Otman Baba, Hüsam Şah (780/1378-79–8 Receb 883/5 Ekim 1478), Anadolu’dan Rumeli’ye uzanan hareketli irşadı, yörük-abdal çevresi ve Küçük Abdal’ın Vilâyetnâme’sinde korunan hatırasıyla Balkan tasavvuf tarihinin başlıca Kalenderî şahsiyetidir.
Filibe · BulgaristanFilibe
Torun kuşağında Debbağ Ali Rûmî vasıtasıyla kolun intikal ettiği Batı Trakya merkezi; Edirne'den sonraki halkadır. İlişkili kişi dosyası Mestçi Ali Rûmî : Mestçi Ali Rûmî, Ramazan Mahfî’den sonra Halvetiyye-Ramazâniyye irşad zincirini Edirne çevresinde sürdüren erken dönem şeyhidir.
Filibe · BulgaristanFilibe
Halifesi Debbağ Ali Rûmî'nin kolu taşıdığı Batı Trakya merkezi; silsilenâmeye göre Debbağ Ali 1065/1654'te burada vefat etmiştir. İlişkili kişi dosyası Mestçizâde İbrâhim Edirnevî : Mestçizâde İbrâhim Edirnevî, Mestçi Ali Rûmî’den aldığı Ramazânî aktarımı Debbâğ Fâzıl Ali Rûmî’ye ulaştıran erken dönem Halvetî şeyhidir.
Filibe · BulgaristanFilibe
Silsiledeki Debbağ Fâzıl Aliyyi'r-Rûmî'nin (ö. 1065/1654) bulunduğu şehir; adındaki “Fâzıl Ali” ile bağı doğrulanmamıştır. İlişkili kişi dosyası Şeyh Abdullah b. Fâzıl Ali Efendi : Abdullah b. Fâzıl Ali Efendi, Sefîne-i Evliyâ’nın kısa kaydına göre Nûreddîn-i Cerrâhî ser-tarîkıydı ve Eyüp’teki Şeyh Râşid Efendi…
Deliorman · BulgaristanDeliorman
Sinop'tan Rumeli'ye geçtikten sonra Zağra, Silistre ve Dobruca üzerinden gelip yerleştiği ve her tarafa adamlar göndererek propagandayı genişlettiği bölge. İlişkili kişi dosyası Şeyh Bedreddin-i Simâvnâvî : Şeyh Bedreddin (ö. 1420), Simavna kadısının oğlu; Kahire’de fıkıh tahsil eden, Hüseyin Ahlâtî’ye intisap eden, Musa…
İsperih (Isperih) · Demir Baba Tekkesi · BulgaristanDemir Baba Tekkesi
Deliorman’daki Bektaşî merkezi Demir Baba Tekkesi, Razgrad yakınındaki İsperih çevresinde, Deliorman’ın ormanlık vadilerinden birinde kurulmuştur. Demir Baba’nın hayatı büyük ölçüde menkıbevîdir; Akyazılı Sultan çevresiyle ilişkisi ve XVI. yüzyıldaki gazi derviş geleneği öne çıkar. Kuruluş tarihini ayırmak XIX. yüzyıl seyyahları Demir Baba’yı Rusçuklu…
Hezargrad — müftülük ve İbrahim Paşa Medresesi · BulgaristanHezargrad — müftülük ve İbrahim Paşa Medresesi
Hezargrad — müftülük ve İbrahim Paşa Medresesi. Bugünkü Razgrad’da müftü ve İbrahim Paşa Medresesi müderrisi olarak görev yaptı; işaret şehir merkezidir. Biyografideki yeri Ali el-Arabî Efendi (ö. 1008/1599-1600), Antakya’dan İstanbul’a gelerek Bostan Efendi’den mülâzemet alan; Saraybosna ve Hezargrad’da müftülük, İstanbul’da fetva mukabelesi…
Bâlî Efendi Türbesi, Sâlihiye · BulgaristanBâlî Efendi Türbesi, Sâlihiye
960/1553'te vefat edip defnedildiği yer. Sonradan Abdülaziz oğlu Kadı Abdurrahman tarafından aynı yerde cami, türbe ve zâviye yaptırılmıştır. Konum Sofya çevresine göre yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Sofyalı Bâlî Efendi : Sofyalı Bâlî Efendi (ö. 1553), Ustrumca’da doğup Kasım Çelebi’ye intisap eden; Sofya…
Sofya · BulgaristanSofya
3 tarihî kayıt ve 3 şahsiyet bağlantısı tek şehir dosyasında birlikte gösteriliyor.
Zağra · BulgaristanZağra
Yazları dolaştığı Kalenderî zâviyelerinden Mü'min Derviş zâviyesi buradaydı. İlişkili kişi dosyası Otman Baba : Otman Baba, Hüsam Şah (780/1378-79–8 Receb 883/5 Ekim 1478), Anadolu’dan Rumeli’ye uzanan hareketli irşadı, yörük-abdal çevresi ve Küçük Abdal’ın Vilâyetnâme’sinde korunan hatırasıyla Balkan tasavvuf tarihinin başlıca Kalenderî şahsiyetidir.
Ziştovi (Sviştov) · BulgaristanZiştovi (Sviştov)
Annesi Ülker Hanım'ın ailesinin (Rüstemoğulları) geldiği şehir; anne tarafından Emîr Sultan soyuna bağlanır. İlişkili kişi dosyası Sefer Dal : Safer Dal (1926–1999), Fahreddin Erenden ve Muzaffer Ozak halkasında yetişen; Cerrâhî Âsitânesi postnişinliği, tekke mûsikisi arşivi ve eserleriyle yakın dönem irşad mirasını taşıyan…
Kadızâde Ömer'ül Halvetî Dergâhı · BulgaristanKadızâde Ömer'ül Halvetî Dergâhı
Kuşadalı İbrâhim Efendi tarafından Tırnova'ya gönderilen Kadızâde Ömer'ül Halvetî'nin, şehrin epeyce dışında kalan dergâhı. Ahmed Amîş Efendi burada intisap etmiş, zikir meclislerinde dervişler arasında en çok heyecan gösteren kişi olarak anılmıştır.
Otman Baba Türbesi ve Zâviyesi · BulgaristanOtman Baba Türbesi ve Zâviyesi
Kışlarını geçirdiği zâviyesi buradaydı; türbesi 1506'da yapıldı. Demir Baba'nın abdalları burayı sık sık ziyaret etmiş, ziyaretin en büyük kerem olduğunu söylemişlerdir. İlişkili kişi dosyası Otman Baba : Otman Baba, Hüsam Şah (780/1378-79–8 Receb 883/5 Ekim 1478), Anadolu’dan Rumeli’ye uzanan hareketli irşadı, yörük-abdal…
Tırnova · BulgaristanTırnova
Doğduğu, medrese tahsili görüp sıbyan mektebi muallimliği ve hamamcılık yaptığı, Ömer Halvetî'ye intisap ettiği şehir; 1877'de Tuna vilâyetinin elden çıkması üzerine terketmiştir. İlişkili kişi dosyası Ahmed Amiş Efendi : Ahmed Amiş Efendi (1807-1920), Tırnova’daki muallimlikten Fatih sertürbedarlığına uzanan hayatında Kuşadavî irşadı sohbet,…
Vidin · BulgaristanVidin
Ailenin Rus istilâsından sonra hicret ettiği ve üç yıl kaldığı şehir. Feyzullah Efendi burada Vidin valisi Molla İdris Paşa'nın isyanı sırasındaki çatışmayı, uzun süre yer altı sığınağında yaşamayı ve ardından çıkan veba salgınını anlatır. Silistre'ye dönüp iki buçuk yıl kaldıktan sonra 1232/1816'da…
Aynimâzî · Aynimâzî — Seyyid Ahmed et-Ticânî’nin doğum yeri · CezayirAynimâzî — Seyyid Ahmed et-Ticânî’nin doğum yeri
Doğum ve ilk tahsil çevresi Seyyid Ahmed et-Ticânî 1150/1737’de Aynimâzî’de doğdu. Kur’an, Mâlikî fıkhı, hadis ve Arap dili alanlarındaki ilk tahsilini aile ve bölge âlimleri çevresinde burada aldı. Sonraki merkez Pîrin oğulları ve nesli etrafında oluşan zâviye, Fas ve Temmâsîn merkezleriyle birlikte…
Bicâye (Bougie) · CezayirBicâye (Bougie)
Ebû Medyen ile görüşmek için gittiği, fakat şeyhin 594/1198'de vefat etmiş olması sebebiyle buluşamadığı şehir; ruhaniyetinden hayatı boyunca istifade ettiğini belirtmiştir. İlişkili kişi dosyası Muhyiddin İbnü'l-Arabî : Muhyiddin İbnü'l-Arabî (1165–1240), Endülüs'ten Mağrib, Hicaz, Anadolu ve Şam'a uzanan hayatı; el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye ile Fusûsü'l-hikem'i ve…
Bicâye · Ebû Medyen'in Bicâye İrşad Çevresi · CezayirEbû Medyen'in Bicâye İrşad Çevresi
Tarihî işlev Ebû Medyen'in uzun süre sohbet ve irşad yürüttüğü, çok sayıda halife yetiştirdiği şehir çevresi. Kişinin hayatındaki mekânla daha sonraki mimari inşa, ziyaret ve kurumsal dönemler ayrı okunur.
Ebû Zekeriyyâ ez-Zevâvî Camii · CezayirEbû Zekeriyyâ ez-Zevâvî Camii
Hac dönüşü Bicâye'ye yerleşen Ebû Medyen'in ders vermeye başladığı camidir; sabah namazlarından sonra burada yaptığı tasavvufî sohbetler büyük ilgi görmüş, uzak beldelerden ziyaretçi çekmiştir. İlişkili kişi dosyası Ebû Medyen Şuayb el-Ensârî : Ebû Medyen Şuayb el-Ensârî (yaklaşık 1121–1198), Endülüs'ten Mağrib'e uzanan ilim…
Cezayir — Menzeliyye yayılma sahası · CezayirCezayir — Menzeliyye yayılma sahası
Menzeliyye kolunun kaynaklarda belirtilen Cezayir yayılma sahasını temsil eden yaklaşık coğrafî merkezdir. Ali b. Ammâr el-Menzelî’nin ikamet ettiği kesin bir tekke veya ev olarak okunmamalıdır. Biyografideki yeri Ali b. Ammâr el-Menzelî eş-Şuaybî, XVIII. yüzyılda adına nispet edilen Menzeliyye koluyla tanınan Kādirî şeyhidir.…
Tidjditt / Müstegānim · Ahmed el-Alevî Zâviyesi ve Kabri · CezayirAhmed el-Alevî Zâviyesi ve Kabri
Ahmed el-Alevî'nin çizdiği plan doğrultusunda müridlerin emeğiyle kurulan Müstegānim merkez zâviyesi, Aleviyye-Derkāviyye'nin irşad, eğitim, yayın ve misafir ağına merkezlik etti. Şeyhin kabri aynı şehirdeki bu hafıza çevresiyle ilişkilidir. Harita noktası zâviyenin kesin kapı koordinatı değil, Müstegānim şehir merkezini gösteren yaklaşık coğrafî işarettir.
Vâsıta (Müstegānim yakını) · CezayirVâsıta (Müstegānim yakını)
12 Rebîülevvel 1202'de (22 Aralık 1787) doğduğu yer; Vehrân vilâyetine bağlı Müstegānim'in güneydoğusundadır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Muhammed b. Ali es-Senûsî : Tahsil ve yolculuklar 1787'de Cezayir'de doğdu. Fas Karaviyyîn'de, Kahire'de ve Hicaz'da ilim tahsil etti; fıkıh, hadis ve tasavvuf çevreleriyle…
Tilimsân · Sîdî Bû Medyen Camii, Türbesi ve Ubbâd Külliyesi · CezayirSîdî Bû Medyen Camii, Türbesi ve Ubbâd Külliyesi
Tarihî işlev Ebû Medyen'in türbesi çevresinde XIV. yüzyılda Merînî himayesiyle gelişen cami, medrese ve ziyaret merkezi. Kişinin hayatındaki mekânla daha sonraki mimari inşa, ziyaret ve kurumsal dönemler ayrı okunur.
Tilimsân · CezayirTilimsân
Tasavvuf hırkasını giydiği söylenen Ebû Medyen et-Tilimsânî'nin nisbesini aldığı şehir; bu rivayet kesin değildir. İlişkili kişi dosyası Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî : Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî (ö. 625/1228 [?]), Benî Arûs ve Cebelialem çevresinde yaşayan; Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'yi yetiştiren, Salâtü'l-Meşîşiyye ve Şâzelî kaynaklarında…
Abeşe (Vedây Sultanlığı) · ÇadAbeşe (Vedây Sultanlığı)
Açılan yeni güzergâhın güney ucundaki sultanlık merkezi; Bingazi'den kalkan tüccarlar buraya güven içinde ve daha kısa zamanda ulaşır olmuştur. İlişkili kişi dosyası Muhammed b. Ali es-Senûsî : Tahsil ve yolculuklar 1787'de Cezayir'de doğdu. Fas Karaviyyîn'de, Kahire'de ve Hicaz'da ilim tahsil etti; fıkıh,…
Borku · Ayn Kelek Senûsî Merkezi · ÇadAyn Kelek Senûsî Merkezi
Tarihî işlev Osmanlı-Senûsî idare girişimine konu olan ve 1913'te işgal kuvvetlerince ele geçirilip yıkılan merkez. Zikir, eğitim, üretim, ticaret, konaklama, haberleşme ve siyasî-askerî dönemler aynı mekânda farklı zamanlarda oluşmuştur.
Garû (Borku) · ÇadGarû (Borku)
Mehdî es-Senûsî'nin 1899'da zâviyesini taşıdığı yer; Vedây Sultanlığı topraklarının Fransız işgalini önlemek için yapılan seferlere buradan katıldı. İlişkili kişi dosyası Ömer el-Muhtâr : Ömer el-Muhtâr (1862–1931), Senûsî zâviyelerinde yetişen bir eğitimci ve şeyh; Cebelülahdar kabilelerini teşkilatlandırarak İtalyan işgaline karşı Libya direnişini yöneten…
Grozni · Çeçenistan (Rusya)Grozni
Rus hattının merkezlerinden; nâibleri Ahverdil Muhammed ve Şuayb Molla buraya saldırılarda bulundu. İlişkili kişi dosyası Şeyh Şâmil : Şeyh Şâmil (1797–1871), Nakşibendî-Hâlidî terbiyesi almış Dağıstanlı âlim ve imam; Rus işgaline karşı Kuzey Kafkasya direnişini yaklaşık yirmi beş yıl yöneten liderdir.
Vedeno (yeni Dargiye) · Çeçenistan (Rusya)Vedeno (yeni Dargiye)
1847'den itibaren karargâhı; Yevdokimov 19-21 Şubat 1859'da burayı kuşattı. İlişkili kişi dosyası Şeyh Şâmil : Şeyh Şâmil (1797–1871), Nakşibendî-Hâlidî terbiyesi almış Dağıstanlı âlim ve imam; Rus işgaline karşı Kuzey Kafkasya direnişini yaklaşık yirmi beş yıl yöneten liderdir.
Kaşgar · ÇinKaşgar
Nisbesinden doğduğu anlaşılan şehir; ticaretle uğraşan bir ailenin çocuğuydu. İlişkili kişi dosyası Sa‘deddîn-i Kâşgarî : Nizâmeddin Hâmûş'un halifesi Sa‘deddîn-i Kâşgarî, Herat'ı önemli bir Nakşibendî merkezine dönüştürdü ve Abdurrahman Câmî'yi yetiştirdi.
Ahulgoh · Dağıstan (Rusya)Ahulgoh
1839'da seksen gün savunulan kale; 4000 kişiyle direnildi, Ruslar binlerce kayıp verdi. Kafkasya direnişinin dönüm noktası. İlişkili kişi dosyası Şeyh Şâmil : Şeyh Şâmil (1797–1871), Nakşibendî-Hâlidî terbiyesi almış Dağıstanlı âlim ve imam; Rus işgaline karşı Kuzey Kafkasya direnişini yaklaşık yirmi beş yıl…
Derbend · Dağıstan (Rusya)Derbend
1831'de Molla Muhammed ile birlikte kuşattıkları Hazar sahili şehri. İlişkili kişi dosyası Şeyh Şâmil : Şeyh Şâmil (1797–1871), Nakşibendî-Hâlidî terbiyesi almış Dağıstanlı âlim ve imam; Rus işgaline karşı Kuzey Kafkasya direnişini yaklaşık yirmi beş yıl yöneten liderdir.
Gimri · Dağıstan (Rusya)Gimri
Doğduğu köy. 1832'de burada yapılan savaşta Molla Muhammed şehid düştü, Şâmil ağır yaralı kurtuldu; köy sonradan General Lanskoy tarafından tahrip edildi. İlişkili kişi dosyası Şeyh Şâmil : Şeyh Şâmil (1797–1871), Nakşibendî-Hâlidî terbiyesi almış Dağıstanlı âlim ve imam; Rus işgaline karşı Kuzey Kafkasya…
Gunib · Dağıstan (Rusya)Gunib
400 müridiyle çekildiği son mevzi; 70.000 kişilik Rus ordusu karşısında 6 Eylül 1859'da burada teslim oldu. İlişkili kişi dosyası Şeyh Şâmil : Şeyh Şâmil (1797–1871), Nakşibendî-Hâlidî terbiyesi almış Dağıstanlı âlim ve imam; Rus işgaline karşı Kuzey Kafkasya direnişini yaklaşık yirmi beş yıl…
Hunzak (Avaristan) · Dağıstan (Rusya)Hunzak (Avaristan)
1830'da alınamayan, 1834'te imam seçildikten sonra üzerine yürüyüp Avaristan'ın tamamını kontrole aldığı merkez. İlişkili kişi dosyası Şeyh Şâmil : Şeyh Şâmil (1797–1871), Nakşibendî-Hâlidî terbiyesi almış Dağıstanlı âlim ve imam; Rus işgaline karşı Kuzey Kafkasya direnişini yaklaşık yirmi beş yıl yöneten liderdir.
Pontianak · EndonezyaPontianak
Kādirî şeriflerinden Şerif Abdurrahman'ın 1779'da sultanlık kurduğu yer; babası Şerif Hüseyin b. Ahmed el-Kādirî'nin kabri bugün de bölge halkı tarafından ziyaret edilmektedir. İlişkili kişi dosyası Abdülkādir-i Geylânî : Abdülkādir-i Geylânî (1077-1166), Gîlân’dan Bağdat’a gelerek hadis, fıkıh ve tasavvufta yetişen; medrese, ribat ve…
Sambas · Sambas — Şeyh Ahmed Hatîb Sambasî’nin doğum çevresi · EndonezyaSambas — Şeyh Ahmed Hatîb Sambasî’nin doğum çevresi
Doğum ve ilk tahsil çevresi Şeyh Ahmed Hatîb Sambasî 1217/1802-1803 dolaylarında Batı Kalimantan’ın Sambas bölgesinde doğdu ve ilk dinî eğitimini burada aldı. Harita notu Nokta Sambas şehir merkezini gösterir; pîrin doğduğu ev veya ilk ders gördüğü yapının kesin parseli olarak okunmamalıdır.
Kentron · Revan — son kadılık tayini · ErmenistanRevan — son kadılık tayini
Hüseyin Efendi 1140/1728’de Âmid rütbesiyle Revan kadılığına tayin edildi. Kesin vefat yeri bilinmediği için bu nokta ölüm yeri değil görev şehridir. Biyografideki yeri Çalık Ahmed Paşa İmamı Hüseyin Efendi (ö. 1141/1728), Kastamonu’dan İstanbul’a gelerek Çalık Ahmed Ağa’nın imamlığını yapan; onun kurduğu medresenin…
Gumâre (Sebte yakını) · Fas / İspanyaGumâre (Sebte yakını)
593/1197'de doğduğu, öğrenimine başladığı bölge; Sebte (Ceuta) şehri yakınlarındadır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî : Ebü’l-Hasen Nûreddin Ali eş-Şâzelî (593/1197–656/1258), Abdüsselâm b. Meşîş’in terbiyesinde yetişip Tunus ve İskenderiye’de irşad halkaları kuran, Şâzeliyye’nin kurucu pîridir.
Asfi · FasAsfi
On dört yıl süren inzivâdan sonra Asfi'ye yerleşti; çevresinde 10.000'in üzerinde mürid toplandı. Bu kalabalıktan endişe eden Sûs bölgesi valisi, isyana yol açabileceği gerekçesiyle onu şehirden sürdü.
Benî Amgār Zâviyesi · FasBenî Amgār Zâviyesi
Fas'a döndükten sonra, bugün Kazablanka yakınlarındaki Azemmûr'da (Aynülfıtr) bulunan Benî Amgār Zâviyesi'nin şeyhi Ebû Abdullah Muhammed eş-Şerîf vasıtasıyla Şâzeliyye tarikatına girdi. İlişkili kişi dosyası Muhammed b. Süleyman el-Cezûlî : Muhammed b. Süleyman el-Cezûlî (ö. 870/1465), Şâzeliyye’nin Cezûliyye kolunu kuran Kuzey Afrikalı sûfî…
Cebelialem · Abdüsselâm b. Meşîş Türbesi · FasAbdüsselâm b. Meşîş Türbesi
Tarihî işlev Meşîşî-Şâzelî irşad hafızasının Mağrib'deki başlıca ziyaret merkezi. Kişinin hayatındaki mekânla daha sonraki mimari inşa, ziyaret ve kurumsal dönemler ayrı okunur. Yapıyla ilişkili kişi Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî (ö. 625/1228 [?]), Benî Arûs ve Cebelialem çevresinde yaşayan; Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'yi yetiştiren, Salâtü'l-Meşîşiyye…
Şefşâven · FasŞefşâven
Ölüm yıl dönümünde sakinlerince düzenlenen ve çok sayıda insanın katıldığı ihtifalin (mevlid) yapıldığı kasaba; Tittâvin civarındadır. İlişkili kişi dosyası Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî : Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî (ö. 625/1228 [?]), Benî Arûs ve Cebelialem çevresinde yaşayan; Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'yi yetiştiren, Salâtü'l-Meşîşiyye ve…
Buktût Zâviyesi · FasBuktût Zâviyesi
Şeyhliğini yürüttüğü, Fas şehrinde Bâbü’l-Fütûh içinde bulunan Şâzelî zâviyesi. Ahmed Zerrûk 870’te (1466) burada kendisine intisap etmiş ve bir müddet fukarânın hizmetinde bulunmuştur. Bazı kaynaklarda yapının adı verilmeden yalnızca “Fas’taki Şâzelî Zâviyesi” denir.
Fas — Ahmed Zerrûk’un doğum ve tahsil çevresi · FasFas — Ahmed Zerrûk’un doğum ve tahsil çevresi
Doğum ve tahsil şehri Ahmed Zerrûk 846/1442’de Fas’ta doğdu; Kur’an, Mâlikî fıkhı, hadis ve Arap dili tahsilinin ilk büyük devresini burada geçirdi. İşaretin sınırı Koordinat Fas medine merkezini gösterir; doğduğu ev veya ders gördüğü belirli yapı olarak okunmamalıdır.
Fas — tahsil ve kadılık · FasFas — tahsil ve kadılık
Fas — tahsil ve kadılık. Fas şehir merkezi yaklaşık koordinatıdır. Biyografideki yeri Ali b. Meymûn el-Mağribî (1450–1511), Mağrib’den Hicaz, Suriye, Lübnan ve Bursa’ya uzanan irşad ağıyla Şâzeliyye’nin Anadolu’daki ilk güçlü temaslarından birini kuran; zühd, sünnete bağlılık ve doğrudan terbiye anlayışıyla tanınan sûfî…
Fas (Fez) · FasFas (Fez)
596/1200'de doğduğu şehir; ailesi 692 yılında Arabistan'daki karışıklıklar üzerine buraya göç etmişti. İlişkili kişi dosyası Ahmed el-Bedevî : 596/1200’de Fas’ta doğan, Mekke’de yetişen ve Irak seyahatinden sonra Tantâ’ya yerleşen Ahmed el-Bedevî, Bedeviyye’nin pîridir. Abdül‘âl b. Fakih’in kurumsallaştırdığı irşad halkası, Tantâ’yı Mısır tasavvuf…
Fas Şâzelî Zâviyesi · FasFas Şâzelî Zâviyesi
870'te (1466) şeyhi Ebû Abdullah Muhammed b. Abdullah ez-Zeytûnî'ye intisap ettiği zâviye. Tasavvuf yolundaki ilk bağlanması burada gerçekleşmiştir. İlişkili kişi dosyası Şihâbüddîn Ahmed Zerrûk el-Fâsî : Şihâbüddîn Ahmed Zerrûk el-Fâsî (1442–1493/94), fıkıh, akaid ve tasavvufu İslâm–iman–ihsan bütünlüğü içinde ele alan; Kavâidü’t-tasavvuf ve…
Karaviyyîn Camii · FasKaraviyyîn Camii
Fas'ta hocaların ders halkalarına devam ettiği başlıca yer; İnâniyye Medresesi ile birlikte tahsil çevresini oluşturdu. Fıkıh ve hadis ilimlerine ilgisi buradaki derslerde başladı; Karaviyyîn'in ileri gelen hocalarından Ebû Abdullah Muhammed b. Kasım el-Kavrî ile samimi ilişkiler kurdu.
Karaviyyîn Medresesi · FasKaraviyyîn Medresesi
İleri seviyede tahsil için gittiği ve sonradan ders okutmasına izin verilen medrese; ıslaha yönelik fikirleri sebebiyle burada takibe alınmıştır. İlişkili kişi dosyası Muhammed b. Ali es-Senûsî : Tahsil ve yolculuklar 1787'de Cezayir'de doğdu. Fas Karaviyyîn'de, Kahire'de ve Hicaz'da ilim tahsil etti; fıkıh,…