Ara
Menü

Muhammed Sâdık Erzincânî'nin Risaleleri

Terbiyenâme, Ma‘rifetü'n-nefs, Mergūbe, Mahbûb ve Risâle-i Hamse kaydı

Hazırlayan
tarikat.org editoryası
Durum
Kaynakları incelendi
Yayın
7 Ağustos 2026

Dört temel risalenin konusu, yazım tarihleri, otobiyografik değeri ve Sefîne'deki beşli külliyat kaydı.

Terbiyenâme

1185/1771'de yazılan eser şeyh ziyaretinden sülûk âdâbına, yolun inkârı ve gösteriş tehlikesinden mürşid arayışına uzanır. Sonundaki otobiyografik kayıt Sâdık Efendi'nin doğum yılını, yolculuklarını ve İstanbul hizmetini tarihlendirmede başlıca birincil tanıktır.

Ma‘rifetü'n-nefs

Aynı yıl kaleme alınan risale insanları ehl-i dünyâ, ehl-i ukbâ ve ehlullah şeklinde tasnif eder; nefis mertebelerini ayrıntılı biçimde işler.

Mergūbe

1192/1778 tarihli risale kısa otobiyografik mektupla başlar; tövbe, istiğfar, havâtır ve farklı nefis mertebelerindeki sâliklerin hâllerini ele alır.

Mahbûb

1194/1780'de İstanbul'da yazıldı. Nefs-i emmâre, levvâme, mülhime ve mutmainneyi şehir sembolüyle anlatır; mekân metaforu üzerinden insanın iç dönüşümünü açıklar.

Beşinci eser kaydı

Hüseyin Vassâf, Hakîkatü'l-yakīn tercümesini de eserleri arasında sayarak külliyata Risâle-i Hamse der. TDV maddesi kütüphanelerde genellikle birlikte bulunan dört telif risaleyi kesin eser çekirdeği olarak verir. İki kayıt birbirine karıştırılmadan gösterilir.

Şiirleri

Sâdık mahlasıyla yazdığı on yedi manzume tespit edilmiştir. Şiirler biyografik risalelerin yerine değil, öğretinin edebî anlatım katmanı olarak değerlendirilir.