tarikat.orgCâmî'nin Farsça tabakatı Lâmiî'nin elinde nasıl Osmanlı-Anadolu tasavvuf hafızasına dönüştü?
Tabakat neyi kaydeder?
Tabakat kitapları belirli bir ilim, meslek veya mâneviyat çevresine mensup kişileri kuşaklar ve ilişkiler içinde anlatır. Tasavvuf tabakatları, yalnız doğum ve ölüm tarihlerini değil; hoca-talebe bağlarını, şehirleri, eserleri, sözleri, gündelik yaşayışı ve menkıbeleri de korur.
Câmî'nin kurduğu büyük gövde
Abdurrahman Câmî'nin Nefehâtü'l-Üns'ü, önceki Arapça ve Farsça kaynakları birleştiren geniş bir sûfî biyografileri toplamıdır. Horasan, Mâverâünnehir, İran ve daha geniş İslâm coğrafyasına ait hafızayı sonraki yüzyıllara taşıdı.
Nevâî ve Lâmiî'nin ilaveleri
Ali Şîr Nevâî, Câmî'nin eserini Türkçe bir kültür çevresine taşırken yeni isimler ekledi. Lâmiî ise bu iki tabakayı karşılaştırdı; kendi mukaddimesini, açıklamalarını ve Anadolu'da tanınan sûfîleri esere dahil etti. Böylece ortaya düz bir tercüme değil, kaynaklarını gösteren ve yeni coğrafyaya yer açan bir telif-tercüme çıktı.
Anadolu halkaları
Hacı Bayrâm-ı Velî, Akşemseddin, Âşık Paşa, Geyikli Baba, Yazıcıoğulları, Yûnus Emre ve Hacı Bektâş gibi isimler fihristin son kısmında belirir. Bu seçim, Anadolu tasavvuf tarihini tek bir tarikata indirgemez; farklı yol ve çevreleri ortak bir biyografik hafızaya yerleştirir.
646 maddelik yapı
Tenkitli metin fihristi 646 numaralı başlığa kadar uzanır. İlk 612 başlığın ardından 34 kadın sûfîye ayrılmış müstakil bir bölüm gelir. Ancak incelenen PDF'de bu 1.452 sayfalık metnin yalnız fihristi bulunduğu için, adları otomatik biçimde kişi sayfalarına çevirmek güvenli değildir.
Siteye aktarım yöntemi
Fihrist bir konu ve kişi haritasıdır; biyografi kaynağının kendisi değildir. Bu nedenle Lâmiî'nin incelemede açıkça doğrulanan hayatı ve kaynak yöntemi yayımlanmış, fihristteki diğer kişiler ise ikinci kaynaklarla eşleştirilmek üzere denetim listesinde tutulmuştur.