Ara
Menü

Meclis-i Meşâyıh: Tekke İdaresinin Kurumsallaşması

1866'dan 1925'e merkezileşme, ehliyet ve tevcih

Hazırlayan
tarikat.org editoryası
Durum
Kaynakları incelendi
Yayın
2 Ağustos 2026

1866'dan 1925'e merkezileşme, ehliyet ve tevcih. Yeni OCR kaynaklarının sayfa ve başlık denetimiyle hazırlandı.

Kuruluş

Meclis-i Meşâyıh 1866'da, Osmanlı merkezileşmesinin tekke ve zâviyelere uzanan kurumsal düzenlemesi olarak kuruldu. Bu tarih, tekkelerin ilk defa devletle karşılaşması değil; dağınık denetim ve tevcih usullerinin merkezî bir kurula bağlanmasıdır.

Arşiv ve karar defterleri

Mazbata, müzekkire, tekke-zâviye, silsile ve taşra defterleri; şeyhlik cihetlerinin tevcihi, boşalma sebepleri, mühür tahkiki, askerlik muafiyeti ve hilâfet izinnâmeleri hakkında kayıtlar taşır. Kurum tarihi bu nedenle yalnız nizamnâmelerden değil kararların gündelik uygulanışından okunmalıdır.

Ehliyet ve tarikat farkları

Tevcihte nesep veya evlâdiyet tek başına yeterli görülmeyebilir; ehliyet, icazet, silsile ve yerel şahitlik birlikte aranır. Tarikatların kendi meşihat ve intikal teamülleri aynı kalıba indirgenmez.

Meclis-i Meşâyıh: Tekke İdaresinin Kurumsallaşması — tarikat.org