ŞAHSİYET DOSYASI

Zülfinigâr Mehmed bin Abdülkerîm

Zülfinigâr Mehmed bin Abdülkerîm (ö. 964/1556-57), Hoca Hayreddin Medresesi müderrisi; Tecrîd, Hidâye ve Miftâh üzerine çalışmalarıyla tanınan genç âlimdir.

Vefat: 1557
Unvan: Genç yaşta vefat eden hâşiye ve ta‘lik müellifi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Ailesi ve ilmî çevresi

Babası Abdülkerîm'in biyografisi Şakā’ik-ı Nu‘mâniyye'de yer alır. “Zülfinigâr” lakabıyla tanınan Mehmed, Kanûnî devri kazaskerlerinden Cafer Efendi'nin himayesine girdi ve ondan mülâzemet aldı.

İlk müderrisliği ve vefatı

964/1556-57'de yirmi beş akçe ile İstanbul'daki Hoca Hayreddin Medresesi'ne müderris tayin edildi. Aynı yılın sonlarında, görevinin henüz başındayken genç yaşta vefat etti.

Eserleri

Hâşiye-i Tecrîd üzerine bir hâşiye, Hidâye'nin Kitâbü'l-Itâk bölümüne ta‘lik, Şerh-i Miftâh üzerine notlar ve çeşitli risaleler kaleme aldı. Nev‘îzâde özellikle Hâşiye-i Tecrîd çalışmasının dönemin âlimlerince beğenildiğini ve dolaşımda olduğunu bildirir.

Ölüm rivayeti

Kaynak, kabiliyetini kıskanan bazı kişilerin aleyhinde dua ettikleri ve ölümünün buna bağlandığı bir rivayet aktarır. Bu anlatı tarihî ölüm sebebi sayılmamış, dönemin edebî ve rekabetçi hafızası olarak ayrılmıştır.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Kıskançlık ve ölüm rivayeti

Genç âlimin ölümünü meslektaş kıskançlığına bağlayan gelenek içi anlatı.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Genç âlimin yükselişi

Zülfinigâr Mehmed'in ilimde hızla ilerlemesi ve çevresinde dikkat çekmesi, akranları arasında kıskançlık doğurduğu biçiminde anlatılır. Atâyî, erken ölümünü bu rekabet ortamının ardından nakleder.

Ölüme yüklenen anlam

Kaynak, ölümün arkasında kıskanç kişilerin etkisi bulunduğunu ima eden rivayetleri sıralar; fakat bunu kanıtlayan adlî veya tıbbî bir kayıt vermez. Bu sebeple metin ölüm sebebi hükmüne dönüştürülmemiş, Osmanlı ilmiye çevresindeki rekabetin biyografik hafızaya nasıl yansıdığını gösteren rivayet olarak korunmuştur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 270-275.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Zülfinigâr'ın hâşiye ve ta‘likleri

Tecrîd, Hidâye ve Miftâh çevresinde yoğunlaşan ilmî üretimi.

Metni gösterMetni daralt

Hâşiye-i Tecrîd üzerine hâşiye
Hidâye, Kitâbü'l-Itâk üzerine ta‘lik
Şerh-i Miftâh üzerine notlar
Adları kaynakta verilmeyen çeşitli risaleler

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 270-275.