Ümîdî Şeyh Ahmed Efendi

Celvetî bir şeyh ailesinde yetişmesi

Ahmed Efendi, Sultan İbrâhim devri Celvetî şeyhleri arasında anılan Şeyh İsmail Efendi'nin oğludur. Tahsilini tamamladıktan sonra babasının yoluna girdi; inâbetini de ondan aldı. Doğum yılı kaynakta verilmez.

Hüseyin Ağa Zâviyesi

Küçük Ayasofya yakınındaki Hüseyin Ağa Zâviyesi'nde irşad postuna geçti. Kaynak, tekke görevini açıkça kaydetmekle birlikte yapının bugünkü kesin kimliği ve koordinatını vermez; bu yüzden doğrulanmamış harita noktası üretilmemiştir.

Şehzade Camii vaizliği

1061/1651'de Velî Efendi'nin ardından Şehzade Sultan Mehmed Camii'nde vaiz oldu. Burada hadis ve tefsir nakletti; bu görevini vefatına kadar sürdürdü. Vefatından sonra kürsü Nakşî İbrahim Efendi'ye verildi.

İlim, vaaz ve tıp

Şeyhî onu ilmî fazileti, zâhir ve bâtın terbiyesiyle tanınan bir şeyh olarak anlatır. Eserleri arasında Mecâlis-i Evliyâ adlı risale, vaaz meclisleri ve tıp alanındaki Keşf-i Beyân adlı kitabın Türkçe tercümesi sayılır. Eser adları kaynakta bu biçimde geçer; nüsha ve müelliflik ayrıntıları ayrıca katalog denetimi gerektirir.

Ümîdî mahlası ve na'tı

Ümîdî mahlasıyla ilâhiler ve şiirler yazdı. Şeyhî dört bendlik bir na'tını aktarır:

Ey saâdet burcunun mâhı Muhammed Mustafâ
Merhabâ ey nûr-ı ümmet merhabâ yâ merhabâ
Çünki doğdun oldu âlem makdeminle pür-safâ
Merhabâ ey nûr-ı ümmet merhabâ yâ merhabâ

Küfr ü zulmet ref olup açıldı kalb-i mü'minîn
Gitti firkat geldi rahmet âlemine ey Emîn
Hayr-makdem diyüben geldi melâik Rûh-ı Emîn
Merhabâ ey nûr-ı ümmet merhabâ yâ merhabâ

Enbiyânın hayline şâh etti Rabbü'l-âlemîn
Anın için oldu zâtın rahmeten li'l-âlemîn
Senin ile etti bünyân-ı nübüvvet çün hemîn
Merhabâ ey nûr-ı ümmet merhabâ yâ merhabâ

Ey şefâat kânı fahr-i enbiyâ vü mürselîn
Tâatinde buldu devlet cümleten hep kâmilîn
Kıl Ümîdî'ye şefâat yâ şefîe'l-müznibîn
Merhabâ ey nûr-ı ümmet merhabâ yâ merhabâ

Vefatı

Cemâziyelevvel 1106/Aralık 1694-Ocak 1695'te vefat etti. Kaynak kesin gün ve defin yeri vermez; bu sebeple sayfaya uydurma tarih veya mezar konumu eklenmemiştir.

Karıştırılmaması gereken kayıtlar

Ümîdî mahlası farklı dönemlerde başka şairlerce de kullanılmıştır. Bu kişi ancak babası Şeyh İsmail, Celvetî aidiyeti, Hüseyin Ağa Zâviyesi, Şehzade Camii vaizliği, 1106 tarihli vefat ve eser kümesi birlikte bulunduğunda aynı şahıs sayılmalıdır.