HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Ailesi ve tahsili
Yahyâ Efendi, IV. Mehmed devri âlimlerinden “Tatar Abdullah Efendi” diye tanınan Abdullah Efendi'nin oğludur. 1050/1640'ta doğdu. Devrin âlimlerinden tahsil gördü; 1073 Şabanında/1663'te Rumeli kazaskeri Kadrî Efendi'den mülâzemet aldı.
Medrese basamakları
Hacı İlyas, Karabaş Mustafa Ağa, Nişancı Paşa, Koca Mustafa Paşa, Sahn-ı Semân, Hânkāh, Kāsım Paşa, İsmi Han Sultan ve Sultan Ahmed medreselerinde görev yaptı. Süleymaniye medreseleri ile Dârülhadis-i Süleymaniye'ye ulaşarak klasik ilmiye tedris zincirini tamamladı.
Kadılıkları
Selânik kadılığından sonra Galata kadılığına getirildi; Mudurnu ve Balya arpalıkları verildi. 1125 Zilkadesinde/1713-14'te Mısır kadılığına tayin edildi. Daha sonraki yıllarda Edirne pâyesi ve çeşitli arpalıklarla ilmiye içindeki kıdemi korundu. Bu görev dizisi bir tarikat silsilesi değil Osmanlı ilmiye kurumunun hareketli kariyer ağıdır.
Vefatı ve kabri
1131 Rebîülâhirinin ikinci Çarşamba gecesi/1719'da vefat etti. Cenaze namazı Fâtih Camii'nde kılındı; Edirnekapı dışında Sırt Tekke diye anılan yerde defnedildi. Kaynak seksen bir yaşında olduğunu bildirir; bu bilgi 1050/1640 doğum kaydıyla uyumludur.
Kaynak portresi
Vekāyi‘u’l-Fuzalâ onu ibadet ve zühdüyle tanınan, ilim ve mârifetten pay sahibi, halim, mütevazı ve kerem sahibi bir âlim olarak tasvir eder. Bu ahlâkî portreden kendisine belgelenmemiş bir tarikat aidiyeti çıkarılmadı.