Ara
Menü

Taşköprîzâde Hâmid Çelebi

Taşköprîzâde Hâmid Çelebi (1554-1597), Şakā’ik müellifi Taşköprîzâde Ahmed'in oğlu; Rumeli ve Suriye şehirlerinde kadılık yapmış, güzel yazısıyla tanınmış ilmiye mensubudur.

Doğum
1554
Vefat
1597
Unvan
Kadı, hattat ve Taşköprîzâde Ahmed'in oğlu

Ailesi ve tahsili

961/1554'te doğdu. Şakā’ik müellifi Taşköprîzâde Ahmed Efendi'nin oğludur. Ebüssuûd Efendi'nin yanında yetişerek mülâzemet aldı ve kadılık yoluna girdi.

Rumeli ve Suriye kadılıkları

Rusçuk, Tırhala ve Safed gibi merkezlerde görev yaptı; son olarak Sermin kadılığına tayin edildi.

Vefatı ve kabri

1005 Cemâziyelâhirinde/1597 Hama bölgesinde salgın hastalık sebebiyle vefat etti. Hama dışında yol kenarında, Âzerî Çelebi'nin yakınına defnedildi.

Yazı mahareti

Kaynak, özellikle güzel yazıdaki becerisini vurgular. Bu kayıt, aile şöhretinin ötesinde onun kendi meslek ve sanat kimliğini gösterir.

Taşköprizâdeler içindeki yeri

Mensup olduğu aile, kendi rivayetine göre menşeini Orta Asya'ya dayandırır; ilk mensupları Cengiz Han'ın batıya akınları sırasında Afganistan ve İran üzerinden Anadolu'ya gelerek Taşköprü'ye yerleşmiştir. Ailenin ilk meşhur siması Hayreddin Halil Efendi b. Kasım b. Hacı Safâ'dır (ö. 879/1474-75).

Hayreddin Halil Efendi'nin oğlu Muslihuddin Efendi, II. Bayezid tarafından Şehzade Selim'e hoca tayin edilmiş, kısa süren Halep kadılığı dışında ömrünü müderrislikle geçirmiştir. Onun oğlu, eş-Şekāiku'n-nu'mâniyye müellifi meşhur Taşköprizâde Ahmed Efendi'dir. Bu kişi de Ahmed Efendi'nin beş oğlundan biridir; kardeşleri Kemâleddin, Muhyiddin, Şemseddin ve Zeynüddin'dir.

Ailenin sonraki kuşakları Anadolu ve Rumeli kazaskerliğine, Süleymaniye Dârülhadisi müderrisliğine kadar yükselmiş; aile fertleri, ulemânın ismi başına getirilen Hayreddin, Muslihuddin, Kıvâmüddin, İsâmüddin, Kemâleddin, Nizâmeddin gibi sıfatları almayı bir gelenek halinde sürdürmüştür.

COĞRAFÎ HAFIZAÂzerî Çelebi KabriMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

Menkıbeler

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Haremeyn kadılığına giderken Hama'da veba

Rusçuk, Tırhala ve Safed kadılıklarından sonra Haremeyn kadılığı görevine giderken yolda, Cemâziyelâhir 1005'te (Ocak 1597) Hama'da vebadan öldü.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt
Menâkıbnâme’de tam metni aç

Rusçuk, Tırhala ve Safed kadılıklarının ardından ilmiye yolunun en itibarlı görevlerinden biri olan Haremeyn kadılığına tayin edildi. Fakat görevine varamadı.

Yolculuk sırasında Cemâziyelâhir 1005'te (Ocak 1597) Hama'da vebaya yakalanarak öldü ve orada Âzerî Çelebi kabrine gömüldü. Aynı salgın ailenin bir başka ferdini de alacaktı: Taşköprizâde Kemâleddin Efendi'nin oğlu Şeyh Mehmed Efendi de Rebîülâhir 1010'da (Ekim 1601) vebadan ölmüştür.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

Kavram dünyası

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Ebû Hâmid Mehmed adıyla kayıt

Aile tarihinde Taşköprizâde Ahmed Efendi'nin oğlu Ebû Hâmid Mehmed Efendi adıyla geçer; Ebüssuûd Efendi'den mülâzım olmuştur.

Metni gösterMetni daralt

eş-Şekāiku'n-nu'mâniyye müellifi Taşköprizâde Ahmed Efendi'nin beş oğlu vardır: Kemâleddin, Muhyiddin, Ebû Hâmid Mehmed, Şemseddin ve Zeynüddin. Bu kişi aile kayıtlarında "Ebû Hâmid Mehmed Efendi" adıyla anılır; yaygın kullanımdaki Hâmid adı bu künyeden gelir.

İlmiye yoluna, devrin en büyük otoritesi Şeyhülislâm Ebüssuûd Efendi'den mülâzım olarak girmiştir. Aynı ailenin damadı Bahâeddinzâde Abdullah Efendi de mülâzemetini Ebüssuûd'dan almıştır; yani ailenin bu kuşağı toplu halde aynı kapıdan geçmiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Ailede kadılığı tercih eden nâdir isim

Taşköprizâdeler'de aile fertleri kadılıktan ziyade müderrisliği tercih ederken o, kariyerini baştan sona kadılıklarla kurmuştur.

Metni gösterMetni daralt

Taşköprizâdeler ilmiye aileleri arasında müderrisliği kadılığa tercih etmeleriyle, eser telifiyle uğraşmalarıyla ve şiir, edebiyat, hat gibi sanat dallarındaki çalışmalarıyla bilinir. Ailenin ilk meşhur siması Hayreddin Halil Efendi, Fâtih Sultan Mehmed'in Sahn Medresesi'ne müderrislik daveti karşısında bile Taşköprü'den ayrılmamıştır.

Bu kişinin bilinen bütün görevleri ise kadılıktır: Rusçuk, Tırhala ve Safed kadılıkları, ardından Haremeyn kadılığı. Aile geleneği içinde bu tercih ayrı durur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Hüsn-i kitabet

Hâmid Çelebi'nin güzel yazıdaki mahareti.

Metni gösterMetni daralt

Kaynağın ‘hüsn-i kitâbette kalem gibi alem’ sözü, onun yazı sanatındaki yetkinliğini belirtir. Bu ifade belirli bir hat ekolüne mensubiyet iddiasına dönüştürülmemiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, c. II, s. 1101-1105.

Şeyh, halife, aile ve post ağı

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, c. II, s. 1101-1105
  2. [2]Kişi dosyasının kaynakları — Taşköprîzâde Hâmid Çelebi
Ortak kaynak kataloğunu aç →