ŞAHSİYET DOSYASI

Suûdîzâde Abdülkādir Kadrî

Suûdîzâde Abdülkādir Kadrî (yaklaşık 1572-1596), medrese öğretimi yanında bazı Kur’an sûrelerine hâşiye yazmış, Arapça, Farsça ve Türkçe şiirleriyle tanınmış Osmanlı âlimidir.

Doğum: 1572
Vefat: 1596
Unvan: Müderris, müfessir ve divan şairi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Ailesi ve tahsili

Suûdî Efendi'nin oğludur. Kaynak doğumunu 980/1572-73 dolaylarında gösterir. Sultan III. Murad'ın hocası Sa‘deddin-i Sânî'nin hizmetinde yetişerek mülâzemet aldı.

Medrese görevleri

Kestel ve Papasoğlu medreselerinden sonra Rüstem Paşa Medresesi'ne, 1004 Recebinde ise Mihrimah Sultan pâyesine yükseldi. Bu görev dizisi onun ilmî kariyerini gösterir; Kadrî mahlası herhangi bir tarikat aidiyeti değildir.

Vefatı ve kabri

9 Zilhicce 1004/1596'da vefat etti. Karaman civarında, kayınpederi Begzâde Efendi'nin yanındaki Mimar Sinan Mescidi sahasına defnedildi.

İlmî ve edebî mirası

Bazı Kur’an sûrelerine hâşiyesi vardı. Türkçe divan şiirinin yanı sıra Arapça ve Farsça manzumeler yazdı. Kaynak ayrıca Edirnekapı hendeği yakınında attığı ciridin iki kat kapıyı aşarak çarşı ortasına ulaşmasını, dönemin silâhşorluk maharetine ilişkin dikkat çekici bir kayıt olarak aktarır.

COĞRAFÎ HAFIZA3 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Pâye isteyen kasidenin kendi beyti

Hoca Sâdeddin Efendi'ye pâye talebiyle sunduğu kasidede, bu talebin bir derde sebep olacağını söyleyen beyti gerçekleşmiş ve kısa süre sonra vefat etmiştir.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Bir pâye talebiyle Hoca Sâdeddin Efendi'ye kaside sundu. Rivayete göre kasidedeki kendi mısraları, bu isteğin bir derde yol açacağını söylüyordu; öyle de oldu ve kısa süre sonra vefat etti.

Kayıtta beyit aynen verilir:

Hezâr derd ile bir pâye kat' idem dir iken
Fezâ-yı her dü-cihân korkarın ola yek kâm

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Zübdetü'l-eş'âr'daki yetmiş üç beyit ve Tabîbî'nin tarihi

Bibliyografik kayıt onu "Türk, Suûdîzâde diye tanınmış" bir divan sahibi olarak anar; şiir mecmuası Zübdetü'l-eş'âr'da yetmiş üç beyti vardır ve vefatına Tabîbî "Etdi Kadrî Çelebi azm-i bekā" mısraıyla tarih düşmüştür.

Metni gösterMetni daralt

Divanı, kitap adlarını sıralayan bibliyografik bir kayıtta "Dîvân-ı Kadrî" başlığıyla yer alır. Kayıt üç şey söyler: şairin Türk olduğu, Suûdîzâde diye tanındığı ve 1004'te vefat ettiği.

Şiirlerinden yetmiş üç beytin, devrin şiir seçkisi Zübdetü'l-eş'âr'a alındığı belirtilir — yani divanı yalnız kendi başına değil, antoloji üzerinden de dolaşımdaydı. Vefatına düşülen tarih ise Tabîbî'ye aittir: "Etdi Kadrî Çelebi azm-i bekā."

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Kur’an sûrelerine hâşiye

Bazı sûreler üzerine yazılmış tefsir hâşiyesi.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak eserin adını ve hangi sûreleri kapsadığını belirtmez. Bu sebeple kayıt, müstakil ve tamamlanmış bir tefsir eseri gibi genişletilmeden korunmuştur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, c. II, s. 1094-1101.

TARİHÎ KAYIT

Kadrî Divanı ve çok dilli şiirleri

Türkçe divanından seçmeler ile Arapça ve Farsça şiirleri.

Metni gösterMetni daralt

Nev‘îzâde, Kadrî'nin divanından kaside, gazel ve rubâî örnekleri verir; ayrıca Arapça ve Farsça şiir yazabildiğini kaydeder. Mahlas benzerliği tarikat nispeti sayılmaz.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, c. II, s. 1094-1101.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Yirmi dört yıla sığan medrese basamakları

980'de doğdu, 1004'te öldü; bu kısa ömre Bursa Kestel'den başlayıp Papazoğlu ve Rüstem Paşa üzerinden Mihrimah Sultan Medresesi'ne uzanan bir müderrislik çizgisi sığdı.

Metni gösterMetni daralt

Doğumu 980, vefatı 9 Zilhicce 1004 olarak kayıtlıdır; arada yirmi dört yıllık bir ömür vardır. Bu ömre şu basamaklar sığmıştır: ilk vazifesi Bursa'da Kestel Medresesi (30 akçe); ardından İstanbul'da Papazoğlu Medresesi (40 akçe, 1000 yılına kadar; selefi Ahîzâde Hüseyin Efendi, halefi teyzesinin oğlu Abdülganîzâde Efendi); 1003 Recebinde Sirâc Efendi'nin yerine Rüstem Paşa Medresesi.

Son basamağı 1004 Recebinde geldi: Bostanzâde Yahyâ Efendi'nin yerine Mihrimah Sultan Medresesi müderrisliği. Bu göreve gelişinden yaklaşık beş ay sonra vefat etti; yerine Bekir Efendi geçti.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Karaman · TürkiyeMimar Sinan Mescidi haziresiKabri bu hazirede, kayınpederi Beyzâde Efendi'nin civarındadır. Kayıt yer olarak yalnız Karaman'ı verir, başka bir ayrıntı bulunmaz. İlişkili kişi dosyası Suûdîzâde Abdülkādir Kadrî : Suûdîzâde Abdülkādir Kadrî (yaklaşık 1572-1596), medrese öğretimi yanında bazı Kur’an sûrelerine hâşiye yazmış, Arapça, Farsça ve Türkçe şiirleriyle tanınmış Osmanlı âlimidir.Bursa · TürkiyeKestel Medresesi30 akçe ile müderris olduğu ilk görev yeri. İlişkili kişi dosyası Suûdîzâde Abdülkādir Kadrî : Suûdîzâde Abdülkādir Kadrî (yaklaşık 1572-1596), medrese öğretimi yanında bazı Kur’an sûrelerine hâşiye yazmış, Arapça, Farsça ve Türkçe şiirleriyle tanınmış Osmanlı âlimidir.İstanbul · TürkiyeMihrimah Sultan Medresesi1004 Recebinde Bostanzâde Yahyâ Efendi'nin yerine geldiği son görev yeri; aynı yılın Zilhiccesinde vefat etti, yerine Bekir Efendi geçti. İlişkili kişi dosyası Suûdîzâde Abdülkādir Kadrî : Suûdîzâde Abdülkādir Kadrî (yaklaşık 1572-1596), medrese öğretimi yanında bazı Kur’an sûrelerine hâşiye yazmış, Arapça, Farsça ve Türkçe şiirleriyle tanınmış Osmanlı âlimidir.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, c. II, s. 1094-1101
[2]Kişi dosyasının kaynakları — Suûdîzâde Abdülkādir Kadrî

Ortak kaynak kataloğunu aç →